કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસને નિયંત્રિત કરતા કર નિયમોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો કર્યા છે. સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સમાં વધારો કર્યો છે. આ નવો નિર્ણય 3 ઓગસ્ટથી અમલમાં આવ્યો છે. સત્તાવાર આદેશ મુજબ, પેટ્રોલ નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ ₹2.5 પ્રતિ લિટરથી વધારીને ₹3.5 પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ પર ₹15.5 પ્રતિ લિટરથી વધારીને ₹24 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે.

વિન્ડફોલ ટેક્સ આ પરિબળોના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે:

સરકાર સમયાંતરે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદન નિકાસની નફાકારકતા અને વર્તમાન બજાર પરિસ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન કરે છે. આ સમીક્ષા પછી સરકાર જરૂરિયાત મુજબ પેટ્રોલ અને ડીઝલ જેવા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર વિન્ડફોલ ટેક્સને સમાયોજિત કરે છે.

વિન્ડફોલ ટેક્સ શું છે?

જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલ અને ઊર્જાના ભાવમાં અચાનક નોંધપાત્ર વધારો થાય છે ત્યારે પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ અને રિફાઇનરીઓને સામાન્ય કરતાં વધુ નફો થાય છે. સરકાર આવા વધારાના (અસામાન્ય) નફા પર વિન્ડફોલ ટેક્સ લાદે છે, જે ખાતરી કરે છે કે આ વધારાની આવકનો એક ભાગ પણ સરકારને મળે.

જો ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘુ થશે તો કંપનીઓનો ખર્ચ પણ વધશે

ભારતીય રિફાઇનરીઓ (જેમ કે IOC, BPCL, HPCL, રિલાયન્સ અને અન્ય) ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે અને તેને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ATF જેવા ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતરિત કરે છે. જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ક્રૂડ ઓઇલ કરતા ઝડપથી વધે છે ત્યારે રિફાઇનરીઓના ગ્રોસ રિફાઇનિંગ માર્જિન (GRM) વધે છે. આનો અર્થ એ છે કે ભલે ક્રૂડ ઓઇલ ઊંચા ભાવે ખરીદવામાં આવે પરંતુ તેમની પાસે ઉત્પાદિત પેટ્રોલ અને ડીઝલને વધુ ઊંચા ભાવે વેચવાની તક હોય છે. આના પરિણામે સામાન્ય કરતાં વધુ નફો થાય છે.

શું આનાથી ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ બદલાય છે?

વિન્ડફોલ ટેક્સમાં વધારો થવાનો અર્થ એ નથી કે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ તાત્કાલિક વધશે. આનું કારણ એ છે કે આ કર નિકાસ પર લાદવામાં આવે છે, સ્થાનિક વેચાણ પર નહીં. સ્થાનિક ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, કર અને તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની કિંમત નીતિઓ જેવા વિવિધ પરિબળો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.

Author : gujarati.abplive.com