પ્રસ્તાવના:
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં જ્યારે દેશભરમાં કેરીની મહોક વહેતી હોય છે અને નિકાસકારો વિદેશમાં કેરી મોકલવાની તૈયારીમાં વ્યસ્ત હોય છે, ત્યારે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. જાપાને ભારતમાંથી આયાત થતી કેરી પર અચાનક પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. જાપાનના ક્વોરેન્ટાઇન અધિકારીઓએ ભારતીય કેન્દ્રોમાં જંતુનાશક પ્રક્રિયામાં ખામીઓ દર્શાવતા આ કડક નિર્ણય લીધો છે, જે ભારતીય નિકાસકારો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
શુંછેસમગ્રમામલો?
જાપાનમાં ભારતીય કેરી મોકલતા પહેલા ‘વેપર હીટ ટ્રીટમેન્ટ’ (VHT) પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું ફરજિયાત છે. આ એક કુદરતી અને બિન-રાસાયણિક પદ્ધતિ છે, જેના દ્વારા કેરીમાં રહેલી જીવાતોનો નાશ કરવામાં આવે છે. દર વર્ષે જાપાનના અધિકારીઓ ભારતમાં આ સુવિધાઓનું નિરીક્ષણ કરે છે. જોકે, આ વર્ષે માર્ચ મહિનામાં ઉત્તર પ્રદેશના રહેમાનપુરમાં નિરીક્ષણ દરમિયાન, જાપાની સત્તાવાળાઓએ ધૂમ્રીકરણ અને જીવાણુ નાશક પ્રક્રિયાઓમાં ગંભીર ક્ષતિઓ નોંધી. પરિણામે, 25 માર્ચ 2026 પછીના તમામ શિપમેન્ટ પર રોક લગાવી દેવામાં આવી છે.
શામાટેમૂકાયોઆપ્રતિબંધ?
આ પ્રતિબંધનું મુખ્ય કારણ ‘ફળમાખી’ (Fruit Fly) છે. આ એક ખતરનાક કૃષિ જીવાત છે જે ફળની અંદર ઈંડા મૂકીને તેને અંદરથી ખોખલું કરી નાખે છે. જાપાન તેની કૃષિ સુરક્ષા માટે ખૂબ જ કડક નિયમો ધરાવે છે. જોકે, આ વખતે ચિંતા ફળમાખીના ઉપદ્રવ કરતાં પણ વધુ ભારતની જીવાત નિયંત્રણ પ્રણાલીના અમલીકરણમાં રહેલી ખામીઓ વિશે છે.
કઈકેરીઓનીનિકાસઅટકી?
જાપાનના આ નિર્ણયથી ભારતની પ્રખ્યાત અને મોંઘી ગણાતી 6 જાતો પર અસર પડી છે:
- અલ્ફોન્સો: કોંકણની શાન અને ‘કેરીનો રાજા’.
- કેસર: ગુજરાતની ઓળખ અને મધુર મીઠાશ.
- બંગનાપલ્લીઅનેલંગડા: પોતાની મજબૂત રચના માટે જાણીતી.
- ચૌસાઅનેમલિકા: જે મોસમના અંતિમ ચરણમાં આવતી મુખ્ય જાતો છે.
ઐતિહાસિકપરિપ્રેક્ષ્યઅનેવર્તમાનસ્થિતિ:
આ પ્રથમવાર નથી કે જ્યારે જાપાને પ્રતિબંધ મૂક્યો હોય. અગાઉ 1986માં પણ આવા જ કારણોસર પ્રતિબંધ લાગ્યો હતો જે લાંબા સંઘર્ષ બાદ 2006માં દૂર થયો હતો. હવે ફરીથી 20 વર્ષ બાદ આવી સ્થિતિ સર્જાતા નિકાસકારો ચિંતિત છે. મેંગો ગ્રોઅર એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર અને જાપાની સત્તાવાળાઓ વચ્ચે વાતચીત ચાલી રહી છે અને ઉકેલ લાવવાની ખાતરી આપવામાં આવી છે.
ઉપસંહાર: કેરીની નિકાસ માટે એપ્રિલથી જૂનનો સમયગાળો સૌથી મહત્વનો માનવામાં આવે છે. આવા સમયે પ્રતિબંધ લાગવાથી નિકાસકારોને મોટું નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે. હવે જોવાનું એ છે કે ભારત સરકાર આ ટેકનિકલ ખામીઓને કેટલી ઝડપથી સુધારે છે અને ફરીથી જાપાનના બજારમાં ભારતીય કેરીનો સ્વાદ ક્યારે જોવા મળે છે.
અસ્વીકરણ (Disclaimer): આ લેખ ઉપલબ્ધ જાહેર અહેવાલો અને મીડિયા માહિતીના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ લેખનો હેતુ માત્ર માહિતી આપવાનો છે. આયાત-નિકાસના નિયમો અને આ બાબતે સત્તાવાર અપડેટ્સ માટે સંબંધિત સરકારી વિભાગોની અધિકૃત વેબસાઈટનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.