નેપાળ માટે ફરી એકવાર પૂરનો ખતરો ઊભો થયો છે. ચીનની સરહદ નજીક નેપાળમાં છોચેન ખોલા અને પુરેપુ ત્સાંગપો નદીઓના સંગમ પાસે બનેલું વિશાળ બેરિયર લેક તૂટી ગયું હોવાની માહિતી સામે આવી છે. આ ઘટનાને પગલે બોટેકોશી નદીમાં ફરી પાણીનો મોટો પ્રવાહ આવવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. એક દિવસ પહેલાં જ ચીનના અધિકારીઓએ આ સરોવર ઓવરફ્લો થઈ રહ્યું હોવાનું અને તેના તૂટવાનું જોખમ ખૂબ ઊંચું હોવાનું જણાવ્યું હતું.
હવે તેના તૂટવાના અહેવાલ બાદ નેપાળના રાસુવા જિલ્લામાં ચિંતા વધી છે.
1. બેરિયર લેક તૂટતાં વધ્યો પૂરનો ભય
નેપાળના રાસુવા જિલ્લાના મુખ્ય જિલ્લા અધિકારી નરેન્દ્ર પરિયારે શુક્રવારે જણાવ્યું કે નેપાળી સેનાએ તેમને જાણ કરી હતી કે બેરિયર લેક તૂટી ગયું છે. આ ઘટનાથી પાણીનો વધુ એક મોટો પ્રવાહ બોટેકોશી નદી તરફ આવવાની આશંકા છે. જેના કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં પૂરનું જોખમ વધી ગયું છે.
2. સરોવરમાં 20 લાખ ઘનમીટર પાણી એકઠું થયું હતું
ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે, ગુરુવારની સવાર સુધીમાં આ પૂરથી બનેલા સરોવરમાં અંદાજે 20 લાખ ઘનમીટર પાણી એકઠું થઈ ગયું હતું. પાણીનું સ્તર સતત વધતું હોવાથી સરોવર ઓવરફ્લો પણ થઈ રહ્યું હતું. આ સ્થિતિને કારણે સરોવર તૂટવાની શક્યતા અંગે ચીનના અધિકારીઓએ પહેલેથી જ ચેતવણી આપી હતી.
3. ચીનના અધિકારીઓ પહેલેથી કરી રહ્યા હતા દેખરેખ
ચીનના અધિકારીઓ આ સરોવર પર સતત નજર રાખી રહ્યા હતા. સંભવિત તૂટાણની સ્થિતિમાં તેની અસર કેટલી થઈ શકે તે જાણવા માટે ફ્લડ સિમ્યુલેશન અને હાઇડ્રોલોજિકલ એસેસમેન્ટ કરવામાં આવી રહ્યા હતા. સાથે જ ઇમરજન્સી રેસ્ક્યૂ અને પૂર નિયંત્રણ માટે જરૂરી તૈયારીઓ પણ કરવામાં આવી રહી હતી.
4. તિબેટથી નીકળે છે બંને નદીઓ
છોચેન ખોલા અને પુરેપુ ત્સાંગપો નદીઓ તિબેટમાંથી નીકળે છે. બંને નદીઓ આગળ જઈને એકબીજા સાથે ભળી જાય છે અને ત્યારબાદ નેપાળમાં પ્રવેશ કરે છે. નેપાળમાં આ નદી બોટેકોશી નદી તરીકે ઓળખાય છે.
5. બોટેકોશી ત્રિશૂલી નદીની મુખ્ય ઉપનદી
બોટેકોશી નદી નેપાળની ત્રિશૂલી નદીની મુખ્ય ઉપરવાસની ઉપનદી છે. તેથી બેરિયર લેક તૂટવાથી તેમાં પાણીનો અચાનક પ્રવાહ વધે તો તેની અસર નદીના આસપાસના વિસ્તારોમાં જોવા મળી શકે છે.
6. નેપાળ કરશે હવાઈ નિરીક્ષણ
લેક તૂટ્યાના અહેવાલ બાદ નેપાળ સંભવિત અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે બોટેકોશી નદી અને રાસુવા આસપાસના વિસ્તારોમાં હવાઈ નિરીક્ષણ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે હેલિકોપ્ટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
7. ધુનચે અને રાસુવામાંથી હેલિકોપ્ટર તૈનાત
રેસ્ક્યૂ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટરના એક અધિકારીના જણાવ્યા પ્રમાણે, ધુનચે અને રાસુવાના અન્ય વિસ્તારોમાં રહેલા હેલિકોપ્ટર આ હવાઈ નિરીક્ષણ માટે મોકલવામાં આવશે. કાઠમંડુથી વધારાના વિમાન મોકલવામાં નહીં આવે.
8. અગાઉ પણ ગ્લેશિયર તૂટવાથી ભારે નુકસાન
આ વિકાસ એવા સમયે થયો છે જ્યારે તિબેટમાં ગ્લેશિયર તૂટવાથી ચીન-નેપાળ સરહદ વિસ્તારમાં ભારે ફ્લેશ ફ્લડ અને કાદવધસારો થયો હતો. બંને દેશોના અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે આ ઘટનામાં ઓછામાં ઓછા 475 લોકોનાં મોત થયા છે અને અનેક લોકો હજુ ગુમ છે. જોકે અલગ-અલગ એજન્સીઓના આંકડામાં તફાવત છે, કારણ કે ડેટા એકત્રિત કરવા, ચકાસણી અને સંકલનની પ્રક્રિયા અલગ છે.
9. નેપાળમાં ફરી સતર્કતા
બેરિયર લેક તૂટવાના અહેવાલથી નેપાળમાં ફરી સતર્કતા વધી છે. ખાસ કરીને બોટેકોશી નદી અને રાસુવા આસપાસના વિસ્તારો પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. હવાઈ નિરીક્ષણ દ્વારા પાણીના પ્રવાહ અને સંભવિત અસર અંગે વધુ માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.ચીન-નેપાળ સરહદ નજીક બનેલું બેરિયર લેક તૂટી જતાં બોટેકોશી નદીમાં ફરી પૂરનો ખતરો ઊભો થયો છે. સરોવરમાં અંદાજે 20 લાખ ઘનમીટર પાણી એકઠું થયું હતું અને તે પહેલેથી જ ઓવરફ્લો થઈ રહ્યું હતું. હવે નેપાળ હવાઈ નિરીક્ષણ દ્વારા પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરશે. અગાઉના ગ્લેશિયર તૂટવાથી થયેલા ભારે જાનમાલના નુકસાન વચ્ચે આ નવી ઘટનાએ ચિંતા વધુ વધારી છે.

