મેનિક્યોર કરાવ્યા પછી નખ સુંદર, ચમકદાર અને એકદમ પરફેક્ટ દેખાય છે. પરંતુ આ સુંદરતા પાછળ નખની અંદરની સ્થિતિ ખરાબ તો નથી થઈ રહી ને? ખાસ કરીને જેલ મેનિક્યોર અને નેઇલ એક્સટેન્શન વારંવાર કરાવવાથી નખ પાતળા, નબળા અને સરળતાથી તૂટી જાય તેવી સ્થિતિમાં આવી શકે છે. માત્ર મેનિક્યોર લગાવવાની પ્રક્રિયા જ નહીં, પરંતુ નખને કેવી રીતે ફાઇલ કરવામાં આવે છે, કયા પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ થાય છે અને તેને કેવી રીતે દૂર કરવામાં આવે છે તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે.
વારંવાર ફાઇલિંગ અને રિમૂવલથી નખની કુદરતી સપાટીને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી મેનિક્યોર પછી નખ કેવી સ્થિતિમાં રહે છે તેના પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
1. જેલ મેનિક્યોર નખને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે
જો મેનિક્યોર ઉતાર્યા પછી નખ પાતળા થઈ જાય, સરળતાથી વળી જાય અથવા દુખાવો થાય, તો તે નખને થયેલા નુકસાનનો સંકેત હોઈ શકે છે. જેલ કોટિંગ નખને બહારથી મજબૂત અને સુંદર દેખાડી શકે છે, પરંતુ તેની નીચેના કુદરતી નખની સ્થિતિ છુપાઈ શકે છે.
મેનિક્યોર દરમિયાન નખની તૈયારી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે, કયા પ્રોડક્ટ્સ લગાવવામાં આવે છે, તેને કેવી રીતે દૂર કરવામાં આવે છે અને કેટલી વાર મેનિક્યોર કરાવવામાં આવે છે-આ તમામ બાબતો નખના સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે. વારંવાર ફાઇલિંગ અને રિમૂવલથી નખ ધીમે ધીમે નબળા પડી શકે છે.
2. વધારે ફાઇલિંગથી નખ પાતળા થાય છે
નખની પ્લેટ કેરાટિન નામના પ્રોટીનના સ્તરોથી બનેલી હોય છે. જ્યારે નખને વારંવાર અથવા વધારે પ્રમાણમાં બફ અને ફાઇલ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેના કેટલાક સ્તરો દૂર થઈ શકે છે.
આના કારણે નખ પાતળા અને સરળતાથી ફાટી કે તૂટી જાય તેવા બની શકે છે. સમય જતાં એક ચક્ર શરૂ થઈ શકે છે-નખ કુદરતી રીતે રાખવા માટે ખૂબ નબળા લાગે છે, તેથી ફરી એક્સટેન્શન અથવા કોટિંગ કરવામાં આવે છે અને તેની નીચેના નખ વધુ નબળા બનતા જાય છે.
3. મેનિક્યોર કાઢવાની રીત પણ એટલી જ મહત્વની
મેનિક્યોર લગાવવાની પ્રક્રિયા જેટલી મહત્વની છે, એટલી જ તેને દૂર કરવાની રીત પણ મહત્વની છે. જેલ ઊખડવા લાગે ત્યારે તેને ખેંચીને કાઢવાનું મન થઈ શકે છે, પરંતુ આવું કરવાથી કુદરતી નખના સ્તરો પણ તેની સાથે નીકળી શકે છે.
સખત રીતે સ્ક્રેપ કરવું અથવા વધારે ડ્રિલિંગ કરવું પણ નખને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. એસિટોન નખને સૂકવી શકે છે, પરંતુ એસિટોનથી બચવા માટે કોટિંગને ખેંચીને કાઢવું ઘણીવાર વધારે નુકસાનકારક બની શકે છે. જે પ્રોડક્ટ હોય તેની સૂચના પ્રમાણે શક્ય તેટલી ઓછી ઈજા થાય તે રીતે તેને દૂર કરવું જોઈએ. કેટલાક જેલ સોક-ઓફ થઈ શકે છે, જ્યારે કેટલાકને પ્રોફેશનલ દ્વારા કાળજીપૂર્વક ફાઇલ કરવાની જરૂર પડે છે.
4. ક્યુટિકલને કાપવું કે વધારે પાછળ ધકેલવું નહીં
નખની આસપાસ રહેલું ક્યુટિકલ માત્ર દેખાવ માટે નથી. તે નખ અને આસપાસની ત્વચા વચ્ચેના ભાગને સીલ કરવાનું કામ કરે છે.
ક્યુટિકલ કાપી નાખવાથી અથવા તેને વધારે જોરથી પાછળ ધકેલવાથી ઈન્ફેક્શન માટે રસ્તો બની શકે છે. મેનિક્યોર પછી નખની આસપાસની ત્વચામાં લોહી ન નીકળવું જોઈએ અને દુખાવો પણ ન થવો જોઈએ.
સલૂનની સ્વચ્છતા પણ ખૂબ મહત્વની છે. ફરીથી ઉપયોગમાં લેવાતા મેટલ ટૂલ્સને દરેક ગ્રાહક વચ્ચે યોગ્ય રીતે સાફ અને સ્ટેરિલાઇઝ કરવા જરૂરી છે. ડિસ્પોઝેબલ ફાઇલ્સ પણ એકથી વધુ ગ્રાહકો વચ્ચે શેર ન કરવી જોઈએ.
5. મેનિક્યોરથી એલર્જી પણ થઈ શકે છે
મોટાભાગના જેલ અને એક્રેલિક નેઇલ પ્રોડક્ટ્સમાં એક્રિલેટ્સ હોય છે. આ રસાયણો એલર્જિક કોન્ટેક્ટ ડર્મેટાઇટિસનું કારણ બની શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે ક્યોર ન થયેલું પ્રોડક્ટ ત્વચા પર લાગી જાય ત્યારે એલર્જીની શક્યતા વધી શકે છે.
જેલ યોગ્ય રીતે ક્યોર ન થયું હોય તો પણ સમસ્યા થઈ શકે છે. ઘરેથી જેલ કિટનો ઉપયોગ કરતી વખતે ખાસ સાવચેતી જરૂરી છે, કારણ કે પ્રોડક્ટ સાથે યોગ્ય ન હોય તેવી લેમ્પના કારણે જેલ સંપૂર્ણ રીતે ક્યોર ન થઈ શકે.
આ એલર્જીની શરૂઆત નખની આસપાસ ખંજવાળથી થઈ શકે છે. આંગળીઓમાં સોજો આવી શકે છે, ત્વચામાં તિરાડ પડી શકે છે અને કેટલીક સ્થિતિમાં નખ નેઇલ બેડથી અલગ થવા લાગે છે. કેટલીક વ્યક્તિઓમાં હાથથી આંખના પાંપણ કે ચહેરાને સ્પર્શ કર્યા બાદ ત્યાં પણ રેશ થઈ શકે છે, જેના કારણે મેનિક્યોર કારણ છે તે સમજવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
ડર્મેટોલોજિસ્ટ પેચ ટેસ્ટ દ્વારા કયા એલર્જનથી પ્રતિક્રિયા થઈ રહી છે તે શોધી શકે છે. તે જાણ્યા વિના માત્ર એક બ્રાન્ડ બદલીને બીજી બ્રાન્ડનો ઉપયોગ કરવાથી એ જ ટ્રિગરના સંપર્કમાં આવવાનું ચાલુ રહી શકે છે.
6. ક્યોરિંગ લેમ્પથી પણ સાવચેતી જરૂરી
જેલ ક્યોર કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી લેમ્પ બાબતે પણ કેટલીક સાવચેતી જરૂરી છે. લેમ્પ પર માત્ર "LED" લખેલું હોય એટલે તેમાં UV કિરણો ન હોય એવું જરૂરી નથી. ઘણી જેલ-ક્યોરિંગ લેમ્પ UVA કિરણો પણ છોડે છે.
મેનિક્યોર પહેલાં SPF 30 કે તેથી વધુનું બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ, વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ સનસ્ક્રીન હાથ પર લગાવવાથી સુરક્ષા મળી શકે છે. UV-પ્રોટેક્ટિવ મેનિક્યોર ગ્લવ્સનો પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે, જેમાં આંગળીઓના છેડા ખુલ્લા હોય છે જેથી માત્ર નખ લેમ્પના સંપર્કમાં આવે. જ્યારે નિયમિત પોલિશ હવામાં સૂકાઈ જાય છે ત્યારે આવી લેમ્પની જરૂર પડતી નથી.
7. નખની સ્થિતિ પ્રમાણે મેનિક્યોર પસંદ કરો
કયા પ્રકારનું મેનિક્યોર કરાવવું તે નખની હાલની સ્થિતિ પર આધારિત હોવું જોઈએ. સ્વસ્થ નખ સામાન્ય રીતે ક્યારેક જેલ અથવા એક્સટેન્શન સહન કરી શકે છે, જો ટેકનિક યોગ્ય હોય.
પરંતુ જો નખ પહેલેથી જ પાતળા, તૂટતા અથવા દુખતા હોય તો આગામી મેનિક્યોર થોડા સમય માટે મુલતવી રાખવો વધુ યોગ્ય છે. સામાન્ય નેઇલ પોલિશમાં સામાન્ય રીતે તૈયારી અને રિમૂવલની પ્રક્રિયા વધુ હળવી હોય છે, જોકે તેનાથી પણ ત્વચામાં બળતરા અથવા એલર્જી થઈ શકે છે.
જો નખ ફાઇલ કરતી વખતે દુખાવો થાય તો જે પ્રકારનું ફિનિશ કરાવવાનું હોય તે પ્રક્રિયા અટકાવવાનું કારણ પૂરતું છે.
ડર્મેટોલોજિસ્ટ ડૉ. રિધિમા અરોરા જણાવે છે કે મેનિક્યોર ઉતાર્યા પછી નખની સ્થિતિ, મેનિક્યોર કરાવ્યા પછી સલૂનમાંથી બહાર નીકળતી વખતે નખ કેવી દેખાય છે તેના કરતાં વધારે માહિતી આપે છે. વધારે ફાઇલિંગથી સમય જતાં નખની પ્લેટ પાતળી થઈ શકે છે અને જેલ ઊખડતાં જ તેને ખેંચી કાઢવાથી કુદરતી નખના ટુકડા પણ તેની સાથે નીકળી શકે છે. એક્રિલેટ એલર્જીને ઓળખવી પણ મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે રેશ નખની આસપાસ નહીં પરંતુ આંખના પાંપણ કે ચહેરા પર દેખાય.
પહેલેથી જ પાતળા, તૂટતા અથવા દુખતા નખને રિકવર થવા માટે સમય આપવો જરૂરી છે. એક આંગળીના નખને સંપૂર્ણ રીતે બદલાઈને વધવા માટે લગભગ છ મહિના લાગી શકે છે.
8. મેનિક્યોરથી બ્રેક લેવાથી નખને ફાયદો થાય છે
મેનિક્યોરથી થોડો સમય દૂર રહેવાનો ફાયદો એ છે કે નખને વધુ નુકસાન થતું અટકે છે. નખને "શ્વાસ લેવાની" જરૂર હોય છે એવું માનવામાં આવે છે, પરંતુ તે સાચું નથી. દેખાતી નખની પ્લેટ જીવંત નથી અને નખ બનાવતી પેશીઓને ઓક્સિજન લોહીના પ્રવાહમાંથી મળે છે.
મોઇશ્ચરાઇઝર નખમાં રહેલી શુષ્કતા અને બરડપણું ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ ફાઇલિંગથી જે સ્તરો પહેલેથી જ દૂર થઈ ગયા છે તેને પાછા લાવી શકતું નથી. તેના માટે નખને વધવા દેવા પડે છે. આંગળીના નખને સંપૂર્ણ રીતે બદલાઈને વધવામાં લગભગ છ મહિના લાગી શકે છે.
નખની સંભાળ માટે નખ ટૂંકા રાખવા મદદરૂપ થાય છે. શુષ્કતા ટાળવા માટે સુગંધ વિનાની હેન્ડ લોશન અથવા પેટ્રોલિયમ જેલી નખ અને તેની આસપાસની ત્વચા પર લગાવી શકાય છે. સાબુ અને પાણીવાળાં ઘરનાં કામ કરતી વખતે ગ્લવ્સ પહેરવા પણ મદદરૂપ છે. નખની ખરબચડી જગ્યાને બફ કરવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તેનાથી નખનું વધુ મટિરિયલ દૂર થઈ શકે છે. માત્ર થોડા દિવસ પોલિશ ન લગાવવાથી ગંભીર રીતે પાતળા થયેલા નખ તરત જ ઠીક થતા નથી.
9. ક્યારે નખ માટે ડૉક્ટરની જરૂર પડે?
નખમાં સતત દુખાવો, સોજો, પરુ, લીલો રંગ દેખાવા લાગે અથવા નખ નેઇલ બેડથી અલગ થવા લાગે તો તરત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
આવા લક્ષણોને છુપાવવા માટે નવા એક્સટેન્શન લગાવવું યોગ્ય નથી, કારણ કે તે સમસ્યાને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. નખનો રંગ કે દેખાવ બદલાય ત્યારે દરેક વખતે એન્ટિફંગલ દવા જ જવાબ નથી. ઈજા, એલર્જી અને ઈન્ફેક્શન દેખાવમાં એકસરખા લાગી શકે છે, પરંતુ ત્રણેયની સારવાર અલગ હોય છે.
10. આગામી મેનિક્યોર પહેલાં કુદરતી નખ જુઓ
આગામી વખતે નવો રંગ લગાવતા પહેલાં કુદરતી નખને ધ્યાનથી જોવું જરૂરી છે. જો દરેક મેનિક્યોર પછી નખ સતત નબળા થઈ રહ્યા હોય તો મેનિક્યોર કરવાની રીતમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર છે.
મેનિક્યોર ખરેખર નખ માટે યોગ્ય છે કે નહીં તેની ચકાસણી માત્ર સલૂનમાંથી બહાર નીકળતી વખતે નખ કેટલા સુંદર દેખાય છે તેનાથી થતી નથી. મેનિક્યોર દૂર કર્યા પછી કુદરતી નખની સ્થિતિ પણ એટલી જ મહત્વની છે.
મેનિક્યોર નખને સુંદર દેખાવ આપી શકે છે, પરંતુ વારંવારનું ફાઇલિંગ, ખોટી રીતે કોટિંગ દૂર કરવું, ક્યુટિકલને નુકસાન પહોંચાડવું અને યોગ્ય રીતે ક્યોર ન થયેલા પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ નખને નબળા બનાવી શકે છે. ખાસ કરીને પહેલેથી જ પાતળા, તૂટતા કે દુખતા નખને બ્રેક આપવી જરૂરી છે. નખને "શ્વાસ" લેવાની જરૂર નથી, પરંતુ થયેલું નુકસાન નખ વધે ત્યાં સુધી સમય લઈને જ સુધરી શકે છે. તેથી મેનિક્યોર બાદ નખ કેવી દેખાય છે તેના કરતાં મેનિક્યોર ઉતાર્યા પછી નખની કુદરતી સ્થિતિ પર ધ્યાન આપવું વધુ મહત્વનું છે.