એક સમય હતો જ્યારે લગ્ન પછી સંતાન પ્રાપ્તિને સ્ત્રીના જીવનનો અનિવાર્ય અને કુદરતી પડાવ માનવામાં આવતો હતો. પરંતુ બદલાતા સમય સાથે મહિલાઓની વિચારધારામાં મોટો પરિવર્તન આવ્યો છે. આજે મોટી સંખ્યામાં સ્ત્રીઓ માતૃત્વના દબાણમાંથી બહાર આવીને પોતાની મરજીથી 'બાળક વગરનું જીવન' (Child-free life) જીવવાનું પસંદ કરી રહી છે. યુકેના તાજેતરના આંકડા અને મહિલાઓના અનુભવો દર્શાવે છે કે આ કોઈ ક્ષણિક ટ્રેન્ડ નથી, પરંતુ ઊંડા સામાજિક, આર્થિક અને વ્યક્તિગત કારણોસર લેવાયેલો એક ગંભીર નિર્ણય છે.
આધુનિક મહિલાઓ શા માટે બાળકો પેદા કરવા નથી માંગતી?
સંશોધનો અને વિવિધ મહિલાઓ સાથેની વાતચીત પરથી આ નિર્ણય પાછળના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
આર્થિક પડકારો:
ઘરના વધતા ભાડા, મોંઘવારી અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા એક મોટું કારણ છે. ઘણા લોકો માટે બાળક ઉછેરવાનો ખર્ચ આર્થિક રીતે પરવડે તેમ નથી.
કરિયર અને સ્વતંત્રતા:
ઘણી મહિલાઓ પોતાની કારકિર્દી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માંગે છે. એક સર્વે મુજબ, આશરે ૩૮% મહિલાઓએ કરિયરમાં આગળ વધવા માટે માતૃત્વ ન લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
પર્યાવરણ અને ક્લાયમેટ ચેન્જ:
વર્તમાન વિશ્વની સ્થિતિ અને ક્લાયમેટ ચેન્જની ચિંતાને કારણે ઘણી સ્ત્રીઓ બાળકને આવી દુનિયામાં લાવવા માંગતી નથી.
વ્યક્તિગત પસંદગી અને જીવનશૈલી:
મુસાફરી કરવાની ઇચ્છા, પોતાની સ્વતંત્રતા (Freedom of choice) જાળવવી અને કોઈ અન્યની જવાબદારી લેવા માટે માનસિક રીતે તૈયાર ન હોવું જેવા કારણો પણ પ્રબળ છે.
સામાજિક અને પારિવારિક દબાણ:
ઘણી મહિલાઓને પરિવાર અને સમાજની ટીકાઓનો સામનો કરવો પડે છે, કારણ કે હજુ પણ ઘણી સંસ્કૃતિઓમાં માતૃત્વને ફરજિયાત માનવામાં આવે છે.
ઓનલાઇન સપોર્ટ સિસ્ટમ:
સોશિયલ મીડિયા (જેમ કે ટિકટોક પર #childfree હેશટેગ) દ્વારા મહિલાઓને એકબીજાનો ટેકો મળે છે, જેનાથી તેઓ પોતાના નિર્ણય પર વધુ અડગ રહી શકે છે.
સરકાર અને વ્યવસ્થાની મર્યાદાઓ
નિષ્ણાતો અને મહિલાઓનું માનવું છે કે જો બાળઉછેર માટે વધુ સારો સપોર્ટ, પૅરેન્ટલ લીવની યોગ્ય વ્યવસ્થા અને આર્થિક મદદ મળી રહે, તો કદાચ ઘણી મહિલાઓના નિર્ણયમાં બદલાવ આવી શકે છે. હાલની વ્યવસ્થા ઘણી સ્ત્રીઓ માટે માતા બન્યા પછી પોતાની સ્વતંત્ર ઓળખ જાળવી રાખવાનું અઘરું બનાવે છે.
નિષ્કર્ષ
અંતે, બાળકો પેદા કરવા કે ન કરવા તે સંપૂર્ણપણે વ્યક્તિગત પસંદગીનો વિષય બનતો જાય છે. “બાળકો ન રાખ્યાનો અફસોસ કરવો મને વધુ મંજૂર છે, તેના કરતાં કે બાળકો પેદા કરીને પછી પસ્તાવો થાય,” જેસ જેવા અનેક યુવાનોના આ વિચારો સમાજમાં બદલાતા દ્રષ્ટિકોણનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. જ્યારે દુનિયા બદલાઈ રહી છે, ત્યારે માતૃત્વને ‘ફરજ’ તરીકે નહીં, પરંતુ એક ‘પસંદગી’ તરીકે જોવાની નવી સમજણ વિકસી રહી છે.

