દેશના મધ્યમવર્ગ અને વાહનચાલકો માટે ઇંધણના વધતા ભાવ હંમેશા ચિંતાનો વિષય રહ્યા છે. છેલ્લા 8 દિવસના ટૂંકા ગાળામાં જ દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતોમાં 3 વખત વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે ઘણા શહેરોમાં પેટ્રોલનો ભાવ 100 રૂપિયાની સપાટીને પાર કરી ગયો છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં જ 23 May ના રોજ પેટ્રોલની કિંમત પ્રતિ લીટર 99.51 રૂપિયા પર પહોંચી ગઈ છે.
આ આસમાને આંબતી મોંઘવારી વચ્ચે વેપારી સંગઠન ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI) એ સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત આપવા માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલને જીએસટી (GST) ના દાયરામાં લાવવાની જોરદાર માંગ કરી છે. CTI ના ચેરમેન બ્રિજેશ ગોયલે આ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મુદ્દે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને એક સત્તાવાર પત્ર લખીને હસ્તક્ષેપ કરવા વિનંતી કરી છે.
બ્રિજેશ ગોયલે કેન્દ્ર સરકારને અપીલ કરી છે કે વર્ષ 2017 માં જ્યારે દેશમાં જીએસટી કાયદો લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે ‘વન નેશન વન ટેક્સ’ (એક દેશ, એક ટેક્સ) નો નારો આપવામાં આવ્યો હતો. આ અંતર્ગત દેશની તમામ ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓ પર સમાન ટેક્સ દર રાખવાની વાત હતી, પરંતુ પેટ્રોલિયમ પદાર્થોને આમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા. આનો ગેરફાયદો ઉઠાવીને તમામ રાજ્યો મનસ્વી રીતે પોતપોતાના હિસાબે ભારે વેટ (VAT) વસૂલી રહ્યા છે, જેના કારણે જનતા પર ટેક્સનો અસહ્ય બોજ પડી રહ્યો છે.
જીએસટી લાગુ થવાથી થનારા ફાયદાને સમજતા પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે હાલમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો કેટલો ટેક્સ વસૂલે છે. દિલ્હીમાં 22 May સુધીના ઉપલબ્ધ સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર..
પેટ્રોલનું ગણિત: દિલ્હીમાં એક લીટર પેટ્રોલની વાસ્તવિક મૂળ કિંમત (બેઝ પ્રાઇઝ) માત્ર 66.29 રૂપિયા છે. આ મૂળ કિંમત પર કેન્દ્ર સરકાર 11.90 રૂપિયા પ્રતિ લીટર એક્સાઇઝ ડ્યુટી (ઉત્પાદ શુલ્ક) વસૂલે છે, જ્યારે દિલ્હી સરકાર 16.03 રૂપિયાનો વેટ (VAT) લગાવે છે. આ ઉપરાંત પેટ્રોલ પંપ ડીલરને પ્રતિ લીટર 4.42 રૂપિયાનું કમિશન માર્જિન આપવામાં આવે છે. આમ, કુલ મળીને 99.51 રૂપિયાની કિંમતમાં આશરે 28 રૂપિયા જેટલો હિસ્સો માત્ર ટેક્સ અને કમિશનનો છે. ડીઝલનું ગણિત: દિલ્હીમાં એક લીટર ડીઝલની વાસ્તવિક મૂળ કિંમત 67.36 રૂપિયા છે. તેના પર કેન્દ્રની એક્સાઇઝ ડ્યુટી 7.80 રૂપિયા અને રાજ્ય સરકારનો વેટ 13.39 રૂપિયા છે, જ્યારે ડીલરનું માર્જિન 3.03 રૂપિયા પ્રતિ લીટર છે. એટલે કે ડીઝલ પર પણ ગ્રાહકો માત્ર ટેક્સ અને માર્જિન પેટે જ 24 રૂપિયા વધારાના ચૂકવી રહ્યા છે.
જો કેન્દ્ર સરકાર પીએમ મોદીના નેતૃત્વમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરના તમામ વર્તમાન ટેક્સ (એક્સાઇઝ અને વેટ) નાબૂદ કરીને તેને જીએસટીના સ્લેબમાં સામેલ કરે, તો પેટ્રોલની કિંમતોમાં જબરદસ્ત ઘટાડો થઈ શકે છે.
જો ડીલરના માર્જિનને યથાવત રાખવામાં આવે અને પેટ્રોલને 18% જીએસટી (GST) ના દાયરામાં લાવવામાં આવે તો તેની ગણતરી આ પ્રમાણે થશે:
ટેક્સ વગર પેટ્રોલની મૂળ કિંમત = 66.29 રૂપિયા
મૂળ કિંમત પર 18% જીએસટી ટેક્સ = 11.93 -રૂપિયા
ડીલરનું કમિશન માર્જિન = 4.42 રૂપિયા
GST લાગુ થયા બાદ નવી કિંમત = 78.22 રૂપિયા પ્રતિ લીટર
આ કેલ્ક્યુલેશન સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે જે પેટ્રોલ માટે જનતા અત્યારે 99.51 રૂપિયા ચૂકવી રહી છે, તે જીએસટી લાગુ થતાં જ સીધું 78.22 રૂપિયા થઈ જશે. એટલે કે ગ્રાહકોને સીધો પ્રતિ લીટર 21.29 રૂપિયા (અંદાજે 22 રૂપિયા) નો જંગી ફાયદો થશે. જો સરકાર કોઈ ટેક્સ વિના માત્ર વેટ અને એક્સાઇઝ હટાવી દે, તો પેટ્રોલ અંદાજે 28 રૂપિયા સસ્તું થઈ શકે છે.