નિયુક્ત ભંડાર એવી સંસ્થાઓ છે જ્યાં જૈવવિવિધતા અધિનિયમ હેઠળ મેળવેલા પ્રમાણિત જૈવિક નમુનાઓને વૈજ્ઞાનિક રીતે સંરક્ષિત કરવામાં આવે છે. આ સંગ્રહોનો ઉપયોગ નવી પ્રજાતિઓની ઓળખ, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, જૈવિક સંસાધનોના દસ્તાવેજીકરણ અને લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ માટે થાય છે.

મિઝોરમ યુનિવર્સિટીનું આ સંગ્રહાલય ટેરિડોફાઇટ્સ, મેક્રોફંગી, સરીસૃપ, ઉભયજીવી, માછલીઓ, શલભ, ભૃંગ અને પતંગિયા સહિત વિવિધ વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિનાં વાઉચર નમૂનાઓનું સંરક્ષણ કરશે.

તે જ સમયે, આ વિસ્તારમાં શોધાયેલી નવી પ્રજાતિઓના પ્રકારનાં નમૂનાઓનો સત્તાવાર ભંડાર પણ હશે. આ પ્રજાતિઓની ઓળખ અને વૈજ્ઞાનિક માન્યતાને મજબૂત બનાવશે અને ભવિષ્યમાં કુદરતી આફતો, નિવાસસ્થાનના વિનાશ અથવા પ્રજાતિઓના ઘટાડાની સ્થિતિમાં પર્યાવરણીય પુનઃસ્થાપનમાં મદદ કરશે. 2022માં સ્થપાયેલું આ સંગ્રહાલય ઇન્ડો-બર્મા જૈવવિવિધતા કેન્દ્રમાં આવેલું છે, જેની ગણતરી વિશ્વના સૌથી સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા ક્ષેત્રોમાં થાય છે.

મિઝોરમ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં ફૂલોના છોડની 7,500 થી વધુ પ્રજાતિઓ અને પ્રાણીસૃષ્ટિની 2,000 થી વધુ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. સંગ્રહાલયે સૂચના પહેલાં જ 500 થી વધુ જૈવિક નમુનાઓને એકત્રિત કરીને અને સાચવીને તેની વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતા દર્શાવી છે.

આ સંગ્રહાલય આ વિસ્તારની સ્થાનિક પ્રજાતિઓના સંરક્ષણમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. તાજેતરમાં મિઝોરમના જંગલોમાં મળી આવેલી ઉભયજીવી પ્રજાતિ લેપ્ટોબ્રાચેલા તામ્ડિલ તેનું એક મુખ્ય ઉદાહરણ છે. આ સંગ્રહાલયમાં વિવિધ શાખાઓના નિષ્ણાત વૈજ્ઞાનિકો કાર્યરત છે, જેઓ અલ્પ-અભ્યાસિત પ્રાણીસૃષ્ટિ અને વનસ્પતિ પર સંશોધન કરે છે.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ માન્યતા દેશમાં જૈવિક નમુનાઓને તેમના મૂળ ક્ષેત્રની નજીક સંરક્ષણ કરવામાં સક્ષમ બનાવશે, વૈજ્ઞાનિક દસ્તાવેજીકરણમાં સુધારો કરશે, લોજિસ્ટિકલ પડકારો ઘટાડશે અને મિઝોરમ રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ અને અન્ય પ્રાદેશિક સંશોધન સંસ્થાઓ સાથે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર/વિજયલક્ષ્‍મી/મુકુંદ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / હર્ષ શાહ