05/08/2026: ગુજરાત સરકારે રાજ્યના નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપતા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. રાજ્યમાં 6 ઓગસ્ટથી એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, પરિવહન, વિતરણ અને વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવશે. આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસરિયાએ આ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે લોકોના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં અને નિયમોનો ભંગ કરનાર સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
સરકારના આ નિર્ણય બાદ હવે રાજ્યમાં એનાલોગ પનીર, એનાલોગ ચીઝ અને એનાલોગ બટર જેવા ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કે વેચાણ કરનાર એકમો સામે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
શું હોય છે એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સ?
એનાલોગ ડેરી પ્રોડક્ટ્સ એવા ઉત્પાદનો છે જેમાં દૂધમાંથી મળતા કુદરતી ફેટના સ્થાને વનસ્પતિ તેલ, પ્રોસેસ્ડ ફેટ અથવા અન્ય બિન-ડેરી ઘટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દેખાવ અને સ્વાદમાં આ ઉત્પાદનો પનીર, ચીઝ અથવા બટર જેવા લાગતા હોવા છતાં તે સંપૂર્ણપણે પરંપરાગત ડેરી ઉત્પાદનો નથી. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આવા ઉત્પાદનો ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે અને લાંબા ગાળે આરોગ્ય પર પણ અસર કરી શકે છે. આ કારણોસર સરકાર દ્વારા તેના પર નિયંત્રણ લાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
સેમ્પલિંગમાં સામે આવી ગેરરીતિ
રાજ્યના ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્ર (Food and Drugs Control Administration) દ્વારા કરવામાં આવેલા સેમ્પલિંગ અને લેબોરેટરી પરીક્ષણ દરમિયાન અનેક સ્થળોએ દૂધના બદલે વનસ્પતિ તેલ અને અન્ય બિન-ડેરી ઘટકોમાંથી પનીર જેવા ઉત્પાદનો તૈયાર કરવામાં આવતા હોવાની વિગતો સામે આવી હતી. સરકારનું કહેવું છે કે આવા ઉત્પાદનોના કારણે ગ્રાહકો ભ્રમિત થાય છે, અસલી ડેરી ઉદ્યોગને નુકસાન થાય છે અને ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે.
ઉત્પાદનથી લઈને વેચાણ સુધી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
નવા નિર્ણય મુજબ માત્ર ઉત્પાદન જ નહીં પરંતુ આવા ઉત્પાદનોનો સંગ્રહ, પરિવહન, વિતરણ અને વેચાણ પણ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત રહેશે. રાજ્યભરમાં ફૂડ સેફ્ટી વિભાગની ટીમો દ્વારા તપાસ અભિયાન હાથ ધરાશે અને નિયમોનો ભંગ કરનાર ઉત્પાદકો, વેપારીઓ તથા ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આરોગ્ય મંત્રીએ આપી ચેતવણી
આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસરિયાએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર લોકોના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારના ચેડાં સહન કરશે નહીં. ખાદ્યપદાર્થોની ગુણવત્તા જાળવવા અને ગ્રાહકોને શુદ્ધ ડેરી ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ થાય તે માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રતિબંધનો ભંગ કરનાર સામે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળ કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
ડેરી ઉદ્યોગને પણ મળશે ફાયદો
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી અસલી ડેરી ઉત્પાદકોને પણ રાહત મળશે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી બજારમાં સસ્તા એનાલોગ ઉત્પાદનોના કારણે ગુણવત્તાયુક્ત ડેરી ઉત્પાદકોને સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો. હવે આવા ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ લાગતા ગ્રાહકોને વધુ વિશ્વસનીય અને ગુણવત્તાસભર ડેરી પ્રોડક્ટ્સ ઉપલબ્ધ થઈ શકશે.
