જ્યારે ગાલપચોળિયાં અને ઓરી જેવા ચેપના પ્રકોપે બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર કરી છે, ત્યારે વૈજ્ઞાનિકો હવે લોકોને બીજા વધતા ખતરા પ્રત્યે ચેતવણી આપી રહ્યા છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં, નિષ્ણાતોએ યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે) સહિત ઘણા દેશોમાં પોલિયોના જોખમ અંગે લોકોને ચેતવણી આપી છે.

પોલિયો (પોલિયોમાયલિટિસ) એ પોલિયોવાયરસથી થતો એક અત્યંત ચેપી રોગ છે. આ વાયરસ ચેતાતંત્ર પર હુમલો કરે છે અને મુખ્યત્વે પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને અસર કરે છે. તેનાથી બાળકોમાં લકવો, અપંગતા અથવા મૃત્યુનું જોખમ રહેલું છે. જે સ્થળોએ પોલિયોનો એક પણ કેસ જોવા મળે છે, ત્યાં સ્થાનિક બાળકોમાં આ રોગ ફેલાવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

કોવિડ-19 રોગચાળામાં નિષ્ણાત નિષ્ણાતોની એક ટીમે યુકેમાં મોટા પાયે પોલિયો ફાટી નીકળવાના જોખમ અંગે ચેતવણી જારી કરી છે, જે એક પેઢીમાં જોવા મળ્યો નથી. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે, કેસોની સંખ્યા ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી શકે છે. યુકેની સાથે, અન્ય ઘણા દેશોને પણ આ વધતા જોખમ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

રસીકરણમાં ઘટાડો ફરી એકવાર પોલિયોનું જોખમ વધારી રહ્યો છે

નિષ્ણાતોએ કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન રસીકરણ દરમાં ઘટાડો ગાલપચોળિયાં અને ઓરીના વધતા કેસ પાછળનું મુખ્ય કારણ જણાવ્યું હતું. વૈજ્ઞાનિકો હવે રસીકરણ દરમાં ઘટાડો અને વૈશ્વિક નાબૂદી કાર્યક્રમ માટે ભંડોળ બંધ કરવાનો સરકારના નિર્ણયને પોલિયો ફાટી નીકળવાના જોખમ માટે જવાબદાર ગણાવી રહ્યા છે.

નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે કે, યુકે ઉપરાંત, અન્ય ઘણા દેશોમાં પણ આ રોગના કેસ વધવાની સંભાવના છે. આને ચેતવણી તરીકે લેવું જોઈએ. નહીં તો, આપણે તે યુગમાં પાછા ફરવાનું જોખમ લઈએ છીએ જેમાંથી છટકી જવા માટે વિશ્વ ખૂબ જ સંઘર્ષ કરી રહ્યું હતું. રસીઓ અંગે જાહેર ખચકાટ અને આત્મસંતુષ્ટિને કારણે, દર પાંચમાંથી એક બાળક તેમના પ્રિ-સ્કૂલ પોલિયો રસીકરણથી ચૂકી જાય છે, જેના કારણે તેઓ જોખમમાં મુકાય છે.

નોંધનીય છે કે, આ વાયરસ ઘણીવાર હળવા, ફ્લૂ જેવા લક્ષણોનું કારણ બને છે. જો કે, સમય જતાં, તે મગજ અને ચેતાતંત્રને અસર કરતી ગંભીર સમસ્યાનું કારણ બની શકે છે. આનાથી બાળકોમાં લકવો, ન્યુરોલોજીકલ ડિસઓર્ડર અને મૃત્યુનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.

નિષ્ણાતો શું કહે છે?

ડો. ડી સિલ્વા, જેમને ગાઝામાં પોલિયો રસીકરણ પરના તેમના કાર્ય માટે ‘કિંગ્સ હ્યુમેનિટેરિયન મેડલ’ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો, તે કહે છે કે, “ગાઝામાં પોલિયો પરના મારા કાર્ય દરમિયાન, મેં જાતે જોયું કે આ રોગ કેવી રીતે પુનરાગમન કરી શકે છે. તે કલાકો કે દિવસોમાં ત્રાટકશે, સામાન્ય રીતે પગને અસર કરશે. જો લકવો શ્વસન સ્નાયુઓને અસર કરે છે, તો તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. ઘટતા રસીકરણ દર અને ભંડોળમાં તાજેતરના કાપને કારણે, પોલિયોનો ભય હાલમાં એક પેઢીમાં તેના ઉચ્ચતમ સ્તરે છે.”

• વૈશ્વિક પોલિયો નાબૂદી માટે ભંડોળ બંધ કરવાનો નિર્ણય દૂરંદેશીનો સ્પષ્ટ અભાવ દર્શાવે છે.
• તાજેતરના વર્ષોમાં ગટરના નમૂનાઓમાં રોગના પુનરુત્થાનના સંકેતોને ધ્યાનમાં રાખીને આ ખાસ કરીને ચિંતાજનક છે.
• જ્યાં સુધી પોલિયો વિશ્વમાં ગમે ત્યાં રહે છે, ત્યાં સુધી તે દરેક માટે, દરેક જગ્યાએ ખતરો રહે છે.
• 1984 થી યુકેમાં પોલિયોનો કોઈ કેસ નોંધાયો નથી

નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (NHS) અનુસાર, યુકેમાં પોલિયોનો છેલ્લો કેસ 1984 માં નોંધાયો હતો. ત્યારથી, વ્યાપક રસીકરણ કાર્યક્રમોએ બાળકોને આ રોગથી સફળતાપૂર્વક સુરક્ષિત રાખ્યા છે. 2003માં યુકેને સત્તાવાર રીતે પોલિયોમુક્ત જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, તબીબોને ડર છે કે, ભંડોળમાં કાપ અને રસીકરણ દરમાં ઘટાડો થવાથી આ રોગ ફરી ફેલાઈ શકે છે. ‘રોગપ્રતિકારક શક્તિ’ જાળવવા માટે પૂરતું ભંડોળ અને ઉચ્ચ રસીકરણ કવરેજ બંને જરૂરી છે.

ડૉ. ડી સિલ્વાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે યુકે સરકારના આંતરરાષ્ટ્રીય ભંડોળમાં કાપ મૂકવાના નિર્ણયની વૈશ્વિક રસીકરણ કાર્યક્રમો પર ઊંડી અસર પડશે. આ પેઢીઓની મહેનતને રદ કરી શકે છે અને આપણે આ રોગને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાની તક ગુમાવી શકીએ છીએ.

ભારત માટે શું જોખમ છે?

વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) ના અહેવાલ મુજબ, પોલિયો હવે વૈશ્વિક સ્તરે ફક્ત બે દેશોમાં એન્ડેમિક છે: પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન.

WHO ના યુરોપિયન પ્રદેશને 2002માં પોલિયોમુક્ત જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. ભારતને પણ 2011માં આ રોગમુક્ત જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. ચેપનો છેલ્લો કેસ 13 જાન્યુઆરી, 2011ના રોજ પશ્ચિમ બંગાળમાં નોંધાયો હતો. 27 માર્ચ, 2014ના રોજ, વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) એ સત્તાવાર રીતે ભારતને પોલિયોમુક્ત જાહેર કર્યું.

જોકે, તાજેતરના વર્ષોમાં, પાકિસ્તાનમાંથી પોલિયોના કેસ બહાર આવવાનું ચાલુ રહ્યું છે. એક એવી પરિસ્થિતિ જેના વિશે નિષ્ણાતોએ સતત લોકોને ચેતવણી આપી છે.

અમદાવાદમાં 24 કલાકમાં ત્રણ અલગ-અલગ સ્થળે મૃતદેહ મળતા ખળભળાટ, પોલીસ દોડતી થઈ