હાલ અમેરિકાના 20 સ્ટેટ્સમાં ગેસની કિંમત ચાર ડોલરને ક્રોસ કરી ચૂકી છે અને ગેસની નેશનલ એવરેજ પ્રાઈસ 2022 બાદ પહેલીવાર ચાર ડોલરને આંબી ગઈ હોવાથી મોંઘવારીમાં ભડકો થવાની શક્યતા છે.

જોકે, આ તો હજુ શરૂઆત હોય તેમ ગેસના ભાવમાં હજુય 25 ટકા જેટલો જંગી વધારો થઈ શકે છે જ્યારે ડીઝલની કિંમત તો તેનાથી પણ વધી શકે છે જેના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન વધતા ગ્રોસરી સહિતની ચીજવસ્તુઓની કિંમતમાં મોટો વધારો થવો સંભવ છે.

હોર્મુઝની ખાડી બંધ હોવાથી અમેરિકામાં ગેસ કે ડીઝલની તંગી સર્જાવાની કોઈ શક્યતા નથી, પરંતુ ક્રુડનો ભાવ 110 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો હોવાથી ગેસ અને ડીઝલ સતત મોંઘા થતા રહેશે. અધૂરામાં પૂરું ટ્રમ્પે ઈરાનને મંગળવાર રાત સુધીની ડેડલાઈન આપતા જો ઈરાને હોર્મુઝની ખાડીને ના ખોલી તો તેના પર અત્યારસુધીનો સૌથી ભયાનક હુમલો કરવાની ધમકી આપતા ક્રુડના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે. ક્રુડના ભાવ વધવાથી અમેરિકામાં ફ્યુઅલ મોંઘું થઈ રહ્યું છે જ્યારે હોર્મુઝમાં હાલ જે સ્થિતિ છે તેના કારણે એશિયન દેશોમાં તો ફ્યુઅલની અછત ઉભી થવાની પણ આશંકા સર્જાઈ છે.

અમેરિકામાં હાલ કેલિફોર્નિયામાં ગેસ સૌથી મોંઘો છે જ્યાં તેની એવરેજ કિંમત છ ડોલર પ્રતિ ગેલન સુધી પહોંચી ગઈ છે. જો મિડ એપ્રિલ સુધીમાં ઈરાનમાં સ્થિતિ સામાન્ય ના થઈ અને હોર્મુઝમાંથી ઓઈલ ટેન્કર્સની અવરજવર શરૂ ના થઈ તો એપ્રિલના અંત સુધીમાં યુએસમાં ગેસ પાંચ ડોલરને પણ ક્રોસ કરી જશે.

જેપી મોર્ગનની ઈકોનોમિક્સ ટીમનું આ અંગે કહેવું છે કે ગેસની પ્રાઈસ વધતા ટ્રમ્પે ટેક્સમાં મૂકેલા કાપથી લોકોને જે આર્થિક ફાયદો થયો છે તે લગભગ ધોવાઈ જશે. એક અંદાજ અનુસાર 2026માં ગેસની કિંમતમાં થયેલા વધારાથી અમેરિકન કન્ઝ્યુમર્સને 150 બિલિયન ડોલરનું નુક્સાન થશે, જ્યારે તેના કારણે અન્ય ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થવાથી લોકોના ખર્ચામાં એવરેજ કેટલો વધારો થશે તેનો તો હાલ કોઈ અંદાજ જ નથી.

ઈન્ડિયાની જેમ અમેરિકામાં પણ દરેક સ્ટેટ્સમાં ગેસ અને ડીઝલ પર લાગતા ટેક્સનો રેટ અલગ-અલગ છે. એપ્રિલ 06ની જ વાત કરીએ તો આ દિવસે ગેસની એવરેજ નેશનલ પ્રાઈસ 4.12 ડોલર પ્રતિ ગેલન હતી. હજુ માર્ચ 01ના રોજ એટલે કે ઈરાન વૉર શરૂ થયું તે વખતે નેશનલ એવરેજ પ્રાઈસ માત્ર 2.98 ડોલર હતી, જેમાં એક મહિનામાં જ 1.14 ડોલરનો વધારો થઈ ચૂક્યો છે અને હજુય બીજો એકાદ ડોલર જેટલો વધારો થઈ શકે છે. જે 20 સ્ટેટ્સમાં હાલ ગેસની કિંમત 4 ડોલરથી વધારે છે તેમાંય ચાર સ્ટેટ્સમાં ગેસના ભાવ પાંચ ડોલરથી પણ વધી ગયા છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનીએ તો ઈરાન વૉર જ્યાં સુધી ચાલુ રહેશે ત્યાં સુધી ગેસની કિંમતમાં દર મહિને એકાદ ડોલરનો વધારો થઈ શકે છે. આમ તો ચાલુ વર્ષે જ ગેસ સસ્તો થવાની પૂરી શક્યતા હતી, પરંતુ વૉરને કારણે તેની કિંમતમાં 2026માં છેલ્લા છ વર્ષનો સૌથી ઝડપી વધારો જોવા મળ્યો છે. માર્ચ પહેલાના ત્રણ મહિનાથી અમેરિકામાં ગેસના ભાવ લગભગ સ્થિર હતા પણ હવે તે ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.

યુએસમાં હાલ સૌથી સસ્તો ગેસ ઓકલાહોમામાં મળે છે જ્યાં તેની કિંમત 3.27 ડોલર છે, જ્યારે કેન્સાસ, નોર્થ ડકોટા, આયોવા અને નેબ્રાસ્કામાં પણ તેના એવરેજ ભાવ સાડા ત્રણ ડોલરની આસપાસ છે. તેવી જ રીતે સૌથી વધુ કિંમત ધરાવતા સ્ટે્ટસમાં કેલિફોર્નિયાની સાથે નેવાડા, હવાઈ અને વોશિંગ્ટનનો સમાવેશ થાય છે જેમાં કેલિફોર્નિયા 5.93 ડોલરના ભાવ સાથે ટોપ પર છે. જે સ્ટેટ્સ રિફાઈનરીની નજીક આવેલા છે ત્યાં ગેસની ટ્રાન્સપોર્ટેશન કોસ્ટ ઓછી હોવાથી તેનો ભાવ પણ પ્રમાણમાં નીચો રહેતો હોય છે, જ્યારે કેલિફોર્નિયાની રિક્વાયર્મેન્ટ અલગ પ્રકારની હોવાથી ત્યાં ગેસ સૌથી મોંઘો છે.

જોકે, અમેરિકાની એક ખાસ વાત એ છે કે ત્યાં પ્રતિ ગેલન ગેસ પર ફેડરલ અને સ્ટેટ ગવર્મેન્ટ ગેસ પર જે ટેક્સ ઉઘરાવે છે તેનો રેટ ફિક્સ છે, જ્યારે ઈન્ડિયામાં ટકાવારી પ્રમાણે ટેક્સ લાગે છે. મતલબ કે પેટ્રોલ ડીઝલની કિંમત જેટલી વધે તેટલો જ તેના પર ટેક્સ પણ વધતો રહે છે.