અલ નીનો ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં સર્જાતી કુદરતી હવામાન ઘટના છે. આ દરમિયાન મધ્ય અને પૂર્વી પ્રશાંતનું પાણી સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થઈ જાય છે. તેની અસર દુનિયાના અનેક વિસ્તારોના તાપમાન, વરસાદ અને હવામાન પર પડે છે.

કોરલ રીફ માટે મોટો ખતરો

સમુદ્રનું પાણી લાંબા સમય સુધી ગરમ રહે ત્યારે કોરલ રીફ પર ગરમીનો તણાવ વધે છે. કોરલ સાથે રહેતા સૂક્ષ્‍મ શેવાળ તેમને ઊર્જા આપે છે, પરંતુ વધારે ગરમીમાં કોરલ આ શેવાળને બહાર કાઢી દે છે અને સફેદ દેખાવા લાગે છે. તેને કોરલ બ્લીચિંગ કહેવામાં આવે છે. વારંવાર બ્લીચિંગ થવાથી કોરલ નબળા પડી શકે છે અને લાંબા સમય સુધી ગરમી રહે તો તેમનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.

1,000 વર્ષ જૂના કોરલથી મોટો સંકેત

વૈજ્ઞાનિકોએ લગભગ 1,000 વર્ષ જૂના કોરલના રેકોર્ડનો અભ્યાસ કર્યો છે. ગાલાપાગોસ દ્વીપસમૂહના કોરલમાંથી મળેલા સંકેતો દર્શાવે છે કે છેલ્લા એક સદીમાં શક્તિશાળી અલ નીનોની ઘટનાઓ ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ પહેલાંની સરખામણીએ વધુ જોવા મળી છે. માનવસર્જિત ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનથી વધતું વૈશ્વિક તાપમાન પણ તેનું એક કારણ હોઈ શકે છે.

ભારત માટે કેમ ચિંતા?

અલ નીનો(El Nino) ભારતના ચોમાસાને નબળું બનાવી શકે છે. તેના કારણે વરસાદની અછત અને દુષ્કાળનું જોખમ વધી શકે છે, જ્યારે બદલાયેલા હવામાન પેટર્નથી કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ અને પૂર પણ આવી શકે છે. તેની અસર ડાંગર, મકાઈ જેવા ખરીફ પાકો અને ત્યારબાદના રબી પાકો પર પડી શકે છે. એટલે શક્તિશાળી અલ નીનો કોરલ રીફ સાથે ભારતના ખેડૂતો અને ખાદ્ય વ્યવસ્થા માટે પણ મોટો પડકાર બની શકે છે.