અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું છે. ત્રણ માલવાહક જહાજો પરના હુમલાથી ગુસ્સે ભરાયેલા અમેરિકાએ રાતોરાત ઈરાનના અનેક શહેરો પર બોમ્બમારો કર્યો. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (સેન્ટકોમ) એ જણાવ્યું હતું કે આ હુમલાઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા ત્રણ વ્યાપારી જહાજો પર ઈરાની હુમલાના જવાબમાં હતા. ઈરાનનું આક્રમણ ગેરવાજબી, ખતરનાક અને યુદ્ધવિરામનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન હતું.
ઈરાન આ હુમલાઓની ભારે કિંમત ચૂકવશે. આ ઝડપી યુએસ હુમલાઓએ ઈરાનને હચમચાવી નાખ્યું. ઈરાની મીડિયાએ દેશના દક્ષિણ ભાગોમાં અનેક વિસ્ફોટોની જાણ કરી.
સાઉદી અરેબિયાએ ઈરાનને યોગ્ય જવાબ આપ્યો
ઈરાન દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવેલા ત્રણ જહાજો સાઉદી અરેબિયાના વિજિયન અને કતારના રકિયત હતા. તેના ટેન્કર પરના હુમલાથી સાઉદી અરેબિયા ગુસ્સે ભરાયું. સાઉદી વિદેશ મંત્રાલયે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સાઉદી અને કતારી જહાજો પર હુમલો કરવા બદલ ઈરાનની સખત નિંદા કરતા એક નિવેદન બહાર પાડ્યું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે આ હુમલાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ અને વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાની સુરક્ષા પર હુમલો છે.
તેના સાથીઓના જહાજો પર હુમલો થયા પછી અમેરિકા તરત જ યુદ્ધમાં પ્રવેશ્યું. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાએ પોતાના હુમલાઓમાં ઈરાનની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી, દરિયાકાંઠાની દેખરેખ પ્રણાલી, સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઈલો, જહાજ વિરોધી ક્રુઝ મિસાઈલો અને ડ્રોન લોન્ચ સ્થળોને નિશાન બનાવ્યા. સમગ્ર ઈરાનમાં વિસ્ફોટોના પડઘા પડ્યા, જેના કારણે આગ ઓલવવા માટે ફાયર ફાઇટર દોડી આવ્યા.
અમેરિકાએ ઈરાનને ધુમાડાના ઢગલા તરીકે ફેરવી દીધું
ઈરાની મીડિયાએ અહેવાલ આપ્યો છે કે દક્ષિણ શહેર સિરિકમાં સાત વિસ્ફોટો સંભળાયા છે. સિરિકના તાહેરોઈ પિયર વિસ્તારમાં છ પ્રોજેક્ટાઇલ પણ પડ્યા છે. કેશમ ટાપુ અને બંદર અબ્બાસમાં પણ વિસ્ફોટો સાંભળવામાં આવ્યા છે. ઈરાનના પ્રેસ ટીવીએ દક્ષિણ ઈરાની બંદર શહેર સિરિકમાં પણ અનેક વિસ્ફોટો થયા હોવાનો અહેવાલ આપ્યો છે. હાલમાં કોઈ જાનહાનિ કે સંપત્તિને નુકસાન થયાના અહેવાલ નથી.
યુએસ સૈન્યએ જણાવ્યું હતું કે મંગળવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ત્રણ કાર્ગો જહાજો પર ઈરાનના હુમલા બાદ તેણે આ હુમલાઓ કર્યા હતા. બ્રિટિશ મેરીટાઇમ એજન્સી, યુનાઇટેડ કિંગડમ મેરીટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ સેન્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, ઓમાનના દરિયાકાંઠે ડ્રોન હુમલા બાદ એક ટેન્કરમાં આગ લાગી હતી. અન્ય બે જહાજોને પણ નુકસાન થયું હતું, પરંતુ તેઓ તેમની મુસાફરી ચાલુ રાખવામાં સફળ રહ્યા હતા, અને કોઈ ઈજા થઈ ન હતી.
ઈરાને ઓમાનના દરિયાકાંઠા નજીક હુમલા કર્યા
બ્રિટિશ એજન્સી દ્વારા જાહેર કરાયેલી સ્થાન વિગતો અનુસાર, ત્રણેય હુમલા ઓમાન અથવા પડોશી સંયુક્ત આરબ અમીરાતના દરિયાકાંઠા નજીક થયા હતા, જે સૂચવે છે કે જહાજો ઓમાન નજીકના માર્ગ પર મુસાફરી કરી રહ્યા હતા.
ઈરાની રાજ્ય ટીવીએ પણ જહાજો પર હુમલાની સ્વીકૃતિ આપી હતી. તેણે કહ્યું હતું કે ઈરાની સૈન્યની ચેતવણીઓને અવગણીને જહાજો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, તેણે હુમલાની સીધી જવાબદારી લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
યુએસએ ઈરાન પાસેથી તેલ વેચાણ માફી પાછી ખેંચી લીધી
ટેન્કર હુમલાના થોડા કલાકો પછી, યુ.એસ.એ ગયા મહિને ઈરાનને આપવામાં આવેલી 60 દિવસની તેલ વેચાણ માફી રદ કરી હતી. એક યુએસ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનની કાર્યવાહી કોઈપણ સંજોગોમાં અસ્વીકાર્ય છે અને ઈરાને તેના પરિણામો ચૂકવવા પડશે.
યુનાઈટેડ નેશન્સ ઈન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઈઝેશન અનુસાર, નવા સંઘર્ષથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગમાં વિક્ષેપ પડવાની ધમકી આપવામાં આવી છે. આ પહેલાથી જ આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલી દુનિયામાં ફુગાવાને વધુ વેગ આપી શકે છે. હુમલા અને બદલાની આ રમતથી યુએસ-ઈરાન શાંતિ કરાર પણ જોખમમાં મુકાયો છે. આ કરાર મુજબ, બંને દેશો તેમના મતભેદોને ઉકેલવા માટે બે મહિનાની તીવ્ર વાટાઘાટો પછી અંતિમ કરાર પર પહોંચવાના હતા. પરંતુ હવે તે સંઘર્ષ ફરી શરૂ થયો છે, આ કરાર પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
ઈરાન અમેરિકાના નિર્ણયથી ગુસ્સે છે
ઈરાન તેની 60 દિવસની તેલ વેચાણ માફીની મુદત પૂરી થવાથી ગુસ્સે છે. ભારતમાં ઈરાનના દૂતાવાસે આ નિર્ણય માટે અમેરિકાની ટીકા કરતું નિવેદન બહાર પાડ્યું. તેણે તેના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલ નિવેદનને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ફરીથી પોસ્ટ કર્યું.
નિવેદન અનુસાર, “ઈરાન તેના તેલ નિકાસ પરના પ્રતિબંધોને કામચલાઉ રીતે હટાવવાના યુએસ ટ્રેઝરી વિભાગના નિર્ણયની સખત નિંદા કરે છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલય આને 18 જૂન, 2026 ના રોજ હસ્તાક્ષર કરાયેલા યુદ્ધ સમાપ્તિ પરના સમજૂતી કરારની કલમ 10 નું સ્પષ્ટ અને ગંભીર ઉલ્લંઘન માને છે. મંત્રાલય આ પ્રતિબદ્ધતાનું ઉલ્લંઘન કરવાના પરિણામો માટે યુએસ સરકારને સંપૂર્ણપણે જવાબદાર માને છે.”
તેહરાને કહ્યું, “ઈસ્લામાબાદ સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યાના વીસ દિવસથી ઓછા સમયમાં, 3 જુલાઈ, 2026 ના રોજ જારી કરાયેલ જનરલ લાઇસન્સ રદ કરવાની જાહેરાત, યુએસ અધિકારીઓના દુષ્ટ ઈરાદાપૂર્વકના વર્તન, અસંગત વર્તન અને અવિશ્વસનીયતાનો બીજો સ્પષ્ટ સંકેત છે. આ પછી અમેરિકાએ છેલ્લા વીસ દિવસોમાં સમજૂતી કરારની વિવિધ જોગવાઈઓનું વારંવાર ઉલ્લંઘન કર્યું છે, મોટા અને નાના બંને, કાં તો સીધા અથવા લેબનોન વિરુદ્ધ ઝાયોનિસ્ટ શાસનની ક્રિયાઓ દ્વારા.”
આ નિર્ણયના પરિણામો વિશ્વ ભોગવશે – ઈરાન
ઈરાને જણાવ્યું, “18 જૂન, 2026 ના રોજ સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા પછી, ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાને અત્યંત નિષ્ઠાપૂર્વક કાર્ય કર્યું છે અને કરાર હેઠળની તેની પ્રતિબદ્ધતાઓને વિશ્વાસપૂર્વક અમલમાં મૂકવા માટે તેની તમામ ક્ષમતાઓનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કર્યો છે. આ હોવા છતાં, યુએસ સરકારે, જેમ કે તેની લાંબા સમયથી ચાલતી પ્રથા છે, તેની જવાબદારીઓના ઉલ્લંઘન અને તેની પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળતાને યોગ્ય ઠેરવવા માટે વિવિધ બહાના બનાવ્યા છે.”