શરીરમાં પ્લાસ્ટિકની ઓળખ કરવી કેમ મુશ્કેલ છે?

અત્યાર સુધી શરીરમાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિકની ઓળખ કરવા માટે બ્લડ સેમ્પલ અને જટિલ લેબ ઉપકરણોની જરૂર પડતી હતી. આ પ્રક્રિયા મોંઘી અને સમય માંગી લે તેવી હોય છે. આ જ કારણ છે કે વૈજ્ઞાનિકો અત્યાર સુધી એ પૂરી રીતે સમજી શક્યા નથી કે માણસના શરીરમાં કેટલું પ્લાસ્ટિક જમા થઈ રહ્યું છે અને તેની લાંબા ગાળે શું અસર થાય છે.

સ્માર્ટવોચ જેવું પહેરી શકાય તેવું ડિવાઇસ

University of Tartu ના સંશોધકો એક એવી નવી ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહ્યા છે જે આ સમસ્યાને સરળ બનાવી શકે છે. તેઓ એક એવું વિયરેબલ (પહેરી શકાય તેવું) ડિવાઇસ વિકસાવી રહ્યા છે જે દેખાવમાં સ્માર્ટવોચ જેવું હશે અને કોઈપણ ટેસ્ટ વગર શરીરમાં હાજર પ્લાસ્ટિક કણોની જાણકારી મેળવી શકશે.

કેવી રીતે કામ કરશે આ ટેકનોલોજી?

આ ડિવાઇસમાં સ્પેક્ટ્રોમેટ્રી નામની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ટેકનોલોજી અલગ-અલગ પદાર્થો પર પડતા પ્રકાશના સ્વભાવનો અભ્યાસ કરે છે. દરેક પ્રકારનું પ્લાસ્ટિક પ્રકાશને અલગ રીતે એબ્સોર્બ (શોષણ) અને રિફ્લેક્ટ (પરાવર્તન) કરે છે જે એક રીતે તેની ઓળખ બની જાય છે.

આ ડિવાઇસ સ્કિન પર અલગ-અલગ પ્રકારનો પ્રકાશ ફેંકે છે જેમાં ઇન્ફ્રારેડ અને અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણો પણ સામેલ હોય છે. પછી તે તપાસે છે કે પ્રકાશ કેવી રીતે પાછો ફરી રહ્યો છે. આ જ આધારે તે ત્વચાની નીચે રહેલા પ્લાસ્ટિક કણોની ઓળખ કરી શકે છે.

શરૂઆતી પરીક્ષણમાં મળ્યા હકારાત્મક પરિણામો

સંશોધકોએ આ ટેકનોલોજીને પારખવા માટે ‘એઆઈ સ્કિન’ બનાવી હતી જેમાં પ્લાસ્ટિકના કણો નાખવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે આ ડિવાઇસથી પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું ત્યારે તે ત્વચાની નીચે રહેલા પ્લાસ્ટિકને ઓળખવામાં સફળ રહ્યું. આ સંકેત આપે છે કે ભવિષ્યમાં આ ટેકનોલોજી વાસ્તવિક જીવનમાં પણ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.

સ્વાસ્થ્ય પર પડી શકે છે ગંભીર અસર

જોકે માઇક્રોપ્લાસ્ટિકની અસરો પર અત્યારે સંશોધન ચાલુ છે પરંતુ શરૂઆતી સંકેતો બતાવે છે કે આ કણો શરીરમાં જમા થઈ શકે છે. આનાથી સોજો, કોષો પર દબાણ અને શરીરના સામાન્ય કામકાજમાં ગરબડ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે તેનું નિરીક્ષણ કરવું અત્યંત જરૂરી બની ગયું છે.

ભવિષ્યમાં બદલાઈ શકે છે હેલ્થ મોનિટરિંગ

જો આ ટેકનોલોજી સફળ થાય છે તો આવનારા સમયમાં સ્માર્ટવોચ, રિંગ કે બેન્ડ જેવા ડિવાઇસ દ્વારા લોકો પોતાના શરીરમાં પ્લાસ્ટિકના સ્તરને સરળતાથી ટ્રેક કરી શકશે. આનાથી માત્ર સામાન્ય લોકોને જ ફાયદો નહીં થાય પરંતુ વૈજ્ઞાનિકોને પણ એ સમજવામાં મદદ મળશે કે પ્લાસ્ટિક આપણા સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે અસર કરી રહ્યું છે.