ભારતમાં હાલમાં જે કાયદાઓ અસ્તિત્વમાં છે, તે મુખ્યત્વે માનવીય વ્યવહારને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવ્યા હતા, જે એઆઈ (AI) ની જટિલ કાર્યપદ્ધતિને સમજવા માટે અપૂરતા છે. આઈટી મંત્રાલયના સચિવ એસ. કૃષ્ણનના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન નિયમો ડીપફેક અને કન્ટેન્ટ લેબલિંગ જેવી સમસ્યાઓ માટે આંશિક રીતે કામ કરે છે, પરંતુ એઆઈ દ્વારા ઉભા થતા ગંભીર જોખમો સામે તે લાચાર છે. સરકાર આ બાબતે નિષ્ણાતો (Experts) સાથે સતત પરામર્શ કરી રહી છે જેથી એક એવું કાયદાકીય માળખું તૈયાર કરી શકાય જે ડિજિટલ સ્પેસમાં સુરક્ષા અને પારદર્શિતા (Transparency) બંને જાળવી રાખે.

AI Regulation - જવાબદારી નક્કી કરવાનો પડકાર

આ નવા કાયદાનો સૌથી મોટો મુદ્દો 'જવાબદારી' (Accountability) નક્કી કરવાનો છે. હાલની સ્થિતિમાં, જો કોઈ એઆઈ સિસ્ટમ ભૂલ કરે છે-જેમ કે સેલ્ફ-ડ્રાઈવિંગ કારનો અકસ્માત કે રોબોટિક સર્જરીમાં ક્ષતિ-તો તેના માટે કોણ જવાબદાર છે? કંપની કે યુઝર? એઆઈની કામ કરવાની પદ્ધતિ એટલી જટિલ છે કે તેને બનાવનાર કંપની પણ ઘણીવાર એ સમજાવી શકતી નથી કે સિસ્ટમે ચોક્કસ નિર્ણય કેમ લીધો. આ અનિશ્ચિતતાને દૂર કરવા માટે સરકાર કોપીરાઈટ, ડેટા પ્રોટેક્શન અને જવાબદારીના સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવા પર ભાર મૂકી રહી છે.

ડીપફેક વીડિયો અને ઓડિયો ક્લોનિંગ દ્વારા થતી છેતરપિંડી અને ઓળખની ચોરી (Identity Theft) સરકાર માટે ચિંતાનો મુખ્ય વિષય છે. સોશિયલ મીડિયા પર આવા ભ્રામક કન્ટેન્ટ ખૂબ ઝડપથી વાયરલ થાય છે, જે સમાજમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે. નવા કાયદામાં આવા કન્ટેન્ટ સામે ત્વરિત કાર્યવાહી કરવા અને પ્લેટફોર્મની જવાબદારી નિશ્ચિત કરવા માટે કડક જોગવાઈઓ હોવાની શક્યતા છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય નવી ટેકનોલોજીના ફાયદા લેવાનો છે, પરંતુ સાથે જ નાગરિકોની સુરક્ષા અને દેશના ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમને સુરક્ષિત રાખવી તે પ્રાથમિકતા છે.