Surat Rainfall: દક્ષિણ ગુજરાત સામાન્ય રીતે ચોમાસાની મજબૂત પકડ અને ભારે વરસાદ માટે જાણીતું છે. ખાસ કરીને સુરત જિલ્લામાં ચોમાસા દરમિયાન અનેક વખત ધોધમાર વરસાદના કારણે નદીઓ, જળાશયો અને શહેરી વિસ્તારોમાં પાણીની સ્થિતિ ચર્ચાનો વિષય બનતી રહે છે. જોકે, આ વર્ષની વરસાદી સિઝન સુરત માટે એક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરી રહી છે. સમગ્ર સિઝનમાં જિલ્લામાં કુલ વરસાદનો આંકડો સારો હોવા છતાં ઓગસ્ટ મહિનામાં વરસાદે જાણે અચાનક બ્રેક લગાવી દીધી હોય તેવી સ્થિતિ જોવા મળી છે.
સુરત જિલ્લામાં અત્યાર સુધી અંદાજે 64.02 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હોવાનું સામે આવ્યું છે અને સિઝનનો કુલ વરસાદ આશરે 106 ટકા સુધી પહોંચ્યો છે. પરંતુ આ આંકડાઓ પાછળ વરસાદના અસમાન વિતરણની એક રસપ્રદ અને ચિંતાજનક સ્થિતિ છુપાયેલી છે. જૂન મહિનામાં મર્યાદિત વરસાદ અને જુલાઈમાં ધોધમાર મેઘમહેર બાદ ઓગસ્ટમાં માત્ર 4.68 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે. એટલે કે, સમગ્ર સિઝનનો કુલ આંકડો સારો હોવા છતાં ઓગસ્ટ મહિનો વરસાદની દૃષ્ટિએ અત્યંત નબળો રહ્યો છે.
જુલાઈમાં મેઘરાજાની ધોધમાર બેટિંગ, ઓગસ્ટમાં લાંબો વિરામ
આ વર્ષની ચોમાસાની શરૂઆત સુરત જિલ્લામાં પ્રમાણમાં ધીમી રહી હતી. જૂન મહિનામાં અંદાજે 3.46 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. ત્યારબાદ જુલાઈ મહિનામાં ચોમાસું જોરદાર રીતે સક્રિય બન્યું અને જિલ્લામાં અંદાજે 35.88 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. જુલાઈના ભારે વરસાદે સુરત શહેર અને જિલ્લાના અનેક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા પણ સર્જી હતી. કેટલાક નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાયા હતા, જ્યારે રસ્તાઓ પર પાણી ભરાવાને કારણે વાહનવ્યવહાર અને સામાન્ય જનજીવન પર અસર પહોંચી હતી. ભારે વરસાદથી નદીઓ અને જળાશયોના જળસ્તરમાં પણ વધારો નોંધાયો હતો. પરંતુ જુલાઈ બાદ ઓગસ્ટમાં વરસાદની સ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો. વરસાદી સિઝનના મહત્વના ગણાતા આ મહિનામાં મેઘરાજાની હાજરી ખૂબ નબળી રહી હતી અને આખા મહિના દરમિયાન કુલ વરસાદ માત્ર 4.68 ઇંચ સુધી સીમિત રહ્યો હતો.
હવે મોંઘી થશે હવાઈ મુસાફરી : પેટ્રોલ, ડીઝલ, CNG બાદ હવે પ્લેનનું ફ્યુઅલ પણ મોંઘું
કુલ વરસાદ 64 ઇંચથી વધુ, છતાં ઓગસ્ટના આંકડા ચોંકાવનારા
સુરત જિલ્લામાં અત્યાર સુધી અંદાજે 64.02 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે. કુલ વરસાદનો આંકડો જોતા સિઝન સંતોષકારક લાગી શકે છે, પરંતુ મહિનાવાર સરખામણી કરીએ તો વરસાદનું વિતરણ ખૂબ અસમાન હોવાનું સ્પષ્ટ થાય છે. જૂનમાં 3.46 ઇંચ અને જુલાઈમાં 35.88 ઇંચ વરસાદ બાદ ઓગસ્ટમાં માત્ર 4.68 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. એટલે કે, જુલાઈમાં ભારે વરસાદથી કુલ સિઝનનો આંકડો ઊંચો ગયો છે, જ્યારે ઓગસ્ટમાં વરસાદનો અભાવ સ્પષ્ટપણે જોવા મળ્યો છે. ચોમાસાની સિઝનમાં માત્ર કુલ કેટલો વરસાદ પડ્યો તે મહત્વનું નથી. વરસાદ કયા સમયગાળામાં અને કેટલો સમાન રીતે પડે છે તે પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. એક જ મહિનામાં ભારે વરસાદ અને ત્યારબાદ લાંબો વરસાદી વિરામ શહેરની વ્યવસ્થા અને કૃષિ બંને માટે અલગ પ્રકારના પડકારો ઊભા કરી શકે છે.
2015 બાદના વર્ષોમાં બીજો સૌથી સૂકો ઓગસ્ટ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોના ઓગસ્ટ મહિનાના વરસાદી આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો આ વર્ષનો આંકડો અત્યંત ઓછો હોવાનું સામે આવે છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ વર્ષ 2023માં ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન માત્ર 2.12 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો, જે છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં સૌથી ઓછા વરસાદવાળા ઓગસ્ટમાં સામેલ હતો. આ વર્ષે ઓગસ્ટમાં 4.68 ઇંચ વરસાદ નોંધાતા 2015 બાદના ઉપલબ્ધ આંકડાઓમાં આ ઓગસ્ટ બીજો સૌથી ઓછો વરસાદ ધરાવતો મહિનો બન્યો હોવાનું જોવા મળે છે.
આ સરખામણી વધુ રસપ્રદ બને છે જ્યારે ગત વર્ષના આંકડાઓ સામે નજર કરીએ. વર્ષ 2025માં ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં આશરે 16.36 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. તેની સામે આ વર્ષે વરસાદનો આંકડો નોંધપાત્ર રીતે ઓછો રહ્યો છે. બીજી તરફ, વર્ષ 2020નો ઓગસ્ટ ભારે વરસાદ માટે યાદગાર રહ્યો હતો. તે વર્ષે ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં 44 ઇંચથી વધુ વરસાદ નોંધાયો હતો. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સુરતમાં ઓગસ્ટ મહિનાનો વરસાદ દર વર્ષે એકસરખો રહેતો નથી અને તેમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળે છે.
દર વર્ષે બદલાતું રહે છે ઓગસ્ટનું વરસાદી ચિત્ર
છેલ્લા એક દાયકાથી વધુ સમયના વરસાદી આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સુરતમાં ઓગસ્ટ મહિનાનો સ્વભાવ ખૂબ જ બદલાતો રહ્યો છે. કેટલાક વર્ષોમાં ઓગસ્ટ મહિનાએ ધોધમાર વરસાદ આપ્યો છે, જ્યારે કેટલાક વર્ષોમાં આખો મહિનો પ્રમાણમાં સૂકો રહ્યો છે. 2015, 2016 અને 2017 દરમિયાન ઓગસ્ટ મહિનામાં વરસાદ મધ્યમ સ્તરે રહ્યો હતો. ત્યારબાદ કેટલાક વર્ષોમાં ચોમાસું વધુ સક્રિય બન્યું હતું. ખાસ કરીને 2019 અને 2020 દરમિયાન વરસાદનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું હતું. તાજેતરના વર્ષોમાં એક નવી પ્રકારની વરસાદી પેટર્ન વધુ સ્પષ્ટ બની રહી છે. એક જ મહિનામાં અત્યંત ભારે વરસાદ પડે છે, ત્યારબાદ લાંબો વિરામ આવે છે અને પછી ફરી અચાનક વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય બને છે. આ વર્ષે જુલાઈ અને ઓગસ્ટના આંકડાઓ પણ આવી જ અસમાનતા દર્શાવે છે.
જુલાઈની મુશ્કેલી બાદ ઓગસ્ટમાં શહેરવાસીઓને મળી રાહત
ઓગસ્ટમાં ઓછા વરસાદને કારણે સુરત શહેરના કેટલાક વિસ્તારોમાં સામાન્ય જનજીવનને રાહત મળી હતી. જુલાઈમાં સતત અને ભારે વરસાદને કારણે જે વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા સર્જાઈ હતી, ત્યાં ઓગસ્ટમાં વરસાદી વિરામથી સ્થિતિ સામાન્ય બનવામાં મદદ મળી હતી. રસ્તાઓ પર પાણી ભરાવાની ઘટનાઓમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાને પણ રાહત મળી. સતત વરસાદથી કંટાળેલા લોકો માટે ઓગસ્ટનો વરસાદી વિરામ કેટલાક અંશે રાહતરૂપ બન્યો હતો. જોકે, શહેર માટે રાહતરૂપ લાગતી આ સ્થિતિ કૃષિ ક્ષેત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. ખાસ કરીને વરસાદ આધારિત ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે સમયસર અને નિયમિત વરસાદ વધુ મહત્વનો હોય છે.
ખેતી માટે કુલ વરસાદ કરતાં સમયસર વરસાદ વધુ જરૂરી
ખેડૂતો માટે માત્ર સિઝનનો કુલ વરસાદ કેટલો થયો તે મહત્વપૂર્ણ નથી. પાકના જુદા જુદા તબક્કે વરસાદ અથવા ભેજની જરૂરિયાત રહેતી હોય છે. જો ચોમાસાની શરૂઆતમાં અથવા એક જ મહિનામાં ભારે વરસાદ પડે અને ત્યારબાદ લાંબો સમય વરસાદ ન પડે તો ઉભા પાક પર અસર થવાની શક્યતા રહે છે. જુલાઈમાં ભારે વરસાદ બાદ ઓગસ્ટમાં લાંબો વરસાદી વિરામ રહેતા વરસાદ આધારિત ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે આગામી દિવસોની સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જમીનમાં રહેલો ભેજ, પાકનો પ્રકાર અને સ્થાનિક સ્તરે સિંચાઈની ઉપલબ્ધતા જેવા પરિબળો પણ પાકની સ્થિતિ નક્કી કરશે. ઓગસ્ટમાં ઓછા વરસાદ બાદ આગામી સમયગાળામાં વરસાદ ફરી સક્રિય બને છે કે નહીં, તેના પર ખેડૂતોની નજર રહેશે.
બદલાતી વરસાદી પેટર્ન ફરી ચર્ચામાં
આ વર્ષની વરસાદી સિઝન ફરી એકવાર હવામાનની બદલાતી પેટર્ન અંગે ચર્ચા ઉભી કરે છે. ચોમાસા દરમિયાન સતત અને સરખા પ્રમાણમાં વરસાદ પડવાને બદલે હવે કેટલાક સમયગાળામાં અત્યંત ભારે વરસાદ અને પછી લાંબા વિરામ જેવી સ્થિતિ જોવા મળે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં કુલ વરસાદનો આંકડો સામાન્ય અથવા સરેરાશથી વધુ હોઈ શકે છે, પરંતુ વરસાદનું યોગ્ય વિતરણ ન થાય તો તેની અસર શહેરો અને ખેતી પર અલગ-અલગ રીતે પડી શકે છે. શહેરી વિસ્તારોમાં ટૂંકા ગાળામાં ભારે વરસાદ પાણી ભરાવા અને ટ્રાફિકની સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે, જ્યારે ત્યારબાદનો લાંબો સૂકો સમય કૃષિ અને સ્થાનિક જળસ્રોતો માટે ચિંતાજનક બની શકે છે.
એક નજરે સુરતનો વરસાદી હિસાબ
સુરત જિલ્લામાં અત્યાર સુધી અંદાજે 64.02 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે અને સિઝનનો કુલ વરસાદ આશરે 106 ટકા સુધી પહોંચ્યો છે. જૂન મહિનામાં અંદાજે 3.46 ઇંચ અને જુલાઈમાં આશરે 35.88 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. તેની સામે ઓગસ્ટ મહિનો માત્ર 4.68 ઇંચ વરસાદ સાથે અત્યંત નબળો રહ્યો છે. વર્ષ 2023માં ઓગસ્ટ મહિનામાં માત્ર 2.12 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો હતો. તેની બાદ આ વર્ષનો ઓગસ્ટ છેલ્લા લગભગ 11થી 12 વર્ષના ઉપલબ્ધ આંકડાઓમાં બીજા નંબરનો સૌથી ઓછો વરસાદ ધરાવતો ઓગસ્ટ ગણાઈ રહ્યો છે.
હવે સપ્ટેમ્બર પર સૌની નજર
એકંદરે સુરત જિલ્લામાં આ વર્ષની ચોમાસાની સિઝન બે અલગ તસવીર રજૂ કરી રહી છે. એક તરફ કુલ વરસાદનો આંકડો 64 ઇંચથી વધુ અને સિઝનનો વરસાદ 100 ટકાથી ઉપર છે, જ્યારે બીજી તરફ ઓગસ્ટ મહિનામાં વરસાદનો નોંધપાત્ર અભાવ જોવા મળ્યો છે. nજુલાઈમાં ધોધમાર વરસાદ અને ઓગસ્ટમાં મેઘરાજાના લાંબા વિરામ બાદ હવે આગામી દિવસોમાં વરસાદ ફરી સક્રિય બને છે કે નહીં તેના પર સૌની નજર રહેશે. શહેરવાસીઓ માટે ભારે વરસાદ ફરી પાણી ભરાવાની ચિંતા લાવી શકે છે, જ્યારે ખેડૂતો માટે સમયસર અને સંતુલિત વરસાદ સૌથી મોટી રાહત બની શકે છે.

