નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી સમજૂતી બાદ હવે હોર્મુઝની ખાડીમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે યુરોપિયન દેશો સક્રિય બન્યા છે. વૈશ્વિક વેપાર માટે જીવનદોરી સમાન ગણાતા હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજોની અવરજવર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે તે માટે ફ્રાન્સે પોતાના માઇન કાઉન્ટરમેઝર્સ (બારૂદી સુરંગ શોધી અને દૂર કરનારા) જહાજો, યુદ્ધજહાજો (ફ્રિગેટ્સ) અને દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ વિમાનો તૈનાત કર્યા છે.

ફ્રાન્સ ઉપરાંત બ્રિટને પણ આ મુદ્દે સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાની જાહેરાત કરી છે. બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મર અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોને સંયુક્ત નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ માત્ર પશ્ચિમ એશિયા માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે અત્યંત મહત્વનો માર્ગ છે.

બંને દેશોએ જણાવ્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને જહાજોની અવરજવર કોઈપણ વિક્ષેપ વિના ચાલુ રહે તે માટે તેઓ ઓમાન સાથે મળીને કામ કરશે. સાથે જ તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું પાલન, તમામ દેશોની સાર્વભૌમત્વનો આદર અને દરિયાઈ સુરક્ષા જાળવવા માટેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા પણ વ્યક્ત કરી છે.

ઓમાનની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા

હોર્મુઝ જળમાર્ગના પ્રવેશદ્વાર પર આવેલા ઓમાનની ભૂમિકા આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ઓમાન લાંબા સમયથી પશ્ચિમ દેશો અને મધ્યપૂર્વના દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી તરીકે કામ કરતું આવ્યું છે.

તાજેતરના સંવાદો બાદ ઓમાને બ્રિટન અને ફ્રાન્સ સાથે દરિયાઈ સુરક્ષા ક્ષેત્રે વધુ નજીકથી કામ કરવાની સંમતિ આપી છે. જો જરૂર પડશે તો સંયુક્ત પેટ્રોલિંગ, માઇન ક્લિયરન્સ અને બહુરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મિશન પણ શરૂ કરવામાં આવી શકે છે.

દરિયાઈ સુરક્ષામાં માઇનહંટર જહાજોની ભૂમિકા

ફ્રાન્સ દ્વારા તૈનાત કરવામાં આવેલા માઇન કાઉન્ટરમેઝર્સ જહાજોનું મુખ્ય કાર્ય દરિયામાં પાથરવામાં આવેલી બારૂદી સુરંગોને શોધી કાઢીને સુરક્ષિત રીતે દૂર કરવાનું છે. આવા જહાજો આધુનિક સોનાર સિસ્ટમ, રિમોટ ઓપરેટેડ વાહનો અને વિશેષ સાધનોની મદદથી જહાજોની અવરજવર માટે દરિયાઈ માર્ગોને સુરક્ષિત બનાવે છે.

જો હોર્મુઝ જેવા વ્યસ્ત જળમાર્ગમાં માઇન્સ પાથરવામાં આવે તો તે વેપારી જહાજો તેમજ યુદ્ધજહાજો માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. તેથી આ પ્રકારની સુરક્ષા વ્યવસ્થા વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર રહેશે નજર

વિશ્વના ઊર્જા બજારો, શિપિંગ કંપનીઓ અને આયાતકાર દેશો હવે હોર્મુઝ વિસ્તારમાં સર્જાતી સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલી સમજૂતી બાદ તણાવમાં ઘટાડાની આશા હોવા છતાં યુરોપિયન દેશો કોઈપણ જોખમ લેવા તૈયાર નથી. ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ઓમાન વચ્ચેનું આ સંયુક્ત સુરક્ષા અભિયાન માત્ર દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા પૂરતું જ મર્યાદિત નથી, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિરતા જાળવવા અને વૈશ્વિક વેપારને અવરોધ વિના ચાલુ રાખવાના વ્યાપક પ્રયાસોનો પણ મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. આગામી દિવસોમાં આ ક્ષેત્રની સુરક્ષા સ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.