ઉપરવાસમાં આવેલા મધ્યપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી પડી રહેલા ભારે વરસાદની અસર હવે ગુજરાતના જીવદોરી સમાન સરદાર સરોવર નર્મદા ડેમ પર સ્પષ્ટ જોવા મળી રહી છે. વરસાદને કારણે નર્મદા નદીમાં નવા નીરની જોરદાર આવક શરૂ થતાં ડેમની જળસપાટીમાં સતત વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. હાલ ડેમમાં ઉપરવાસમાંથી પ્રતિ સેકન્ડ 50,616 ક્યુસેક પાણીની આવક થઈ રહી છે, જેના પરિણામે છેલ્લા 24 કલાકમાં જ ડેમની સપાટીમાં 24 સેન્ટીમીટરનો વધારો થયો છે.
સત્તાવાર માહિતી મુજબ હાલમાં સરદાર સરોવર નર્મદા ડેમની જળસપાટી 126.43 મીટરે પહોંચી છે. ડેમની મહત્તમ જળસંગ્રહ ક્ષમતા 138.68 મીટર છે, તેની સરખામણીએ હાલમાં ડેમ આશરે 65 ટકા સુધી ભરાઈ ગયો છે. ચોમાસાની શરૂઆતમાં જ પાણીની આવકમાં થયેલો આ વધારો આગામી દિવસોમાં રાજ્યના જળસંગ્રહ માટે સારા સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
વીજ ઉત્પાદનને પણ મળશે વેગ
ડેમમાં સતત વધી રહેલા પાણીના જથ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને રિવર બેડ પાવર હાઉસ (RBPH)ના બે યુનિટ કાર્યરત કરવામાં આવ્યા છે. ડેમમાં પૂરતું પાણી ઉપલબ્ધ થતાં હાઇડ્રો પાવર દ્વારા વીજ ઉત્પાદનને પણ ગતિ મળશે. પાણીની ઉપલબ્ધતા વધતાં વીજ ઉત્પાદન ઉપરાંત જળસંચયના સંચાલનમાં પણ સરળતા રહેશે. નર્મદા પ્રોજેક્ટ ગુજરાત માટે માત્ર પીવાના પાણીનો જ નહીં પરંતુ સિંચાઈ અને વીજ ઉત્પાદનનો પણ મહત્વનો આધાર છે. તેથી ડેમમાં પાણીની આવક વધવી રાજ્યના અનેક વિસ્તારો માટે સકારાત્મક વિકાસ માનવામાં આવે છે.
ખેડૂતો માટે આશાજનક સ્થિતિ
નર્મદા ડેમમાં નવા નીરની આવક વધતાં ખેડૂતોમાં ખુશીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને મધ્ય ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં સિંચાઈ માટે નર્મદા કેનાલ પર નિર્ભર ખેડૂતો માટે આ સમાચાર રાહતરૂપ છે. ડેમમાં પાણીનો સારો જથ્થો ઉપલબ્ધ રહેશે તો આગામી ખેતી સીઝનમાં સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી મળી રહેવાની શક્યતા વધુ મજબૂત બનશે. ઉપરાંત અનેક શહેરો અને ગામોમાં પીવાના પાણીની જરૂરિયાત પણ નર્મદા યોજના દ્વારા જ પૂરી કરવામાં આવે છે, જેના કારણે ડેમની જળસપાટી વધવી સામાન્ય નાગરિકો માટે પણ સારા સમાચાર છે.
ઉપરવાસમાં વરસાદ યથાવત
હવામાન વિભાગના અનુમાન મુજબ મધ્યપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રના નર્મદા કેચમેન્ટ વિસ્તારમાં હજુ પણ વરસાદી માહોલ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે. જો ઉપરવાસમાં સતત વરસાદ ચાલુ રહેશે તો આગામી દિવસોમાં ડેમમાં પાણીની આવકમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે અને જળસપાટીમાં પણ સતત વધારો નોંધાઈ શકે છે. જળસંપત્તિ વિભાગ દ્વારા ડેમમાં આવક અને જાવક પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. પાણીની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરી સંચાલન કરવામાં આવશે જેથી નીચેના વિસ્તારોમાં કોઈ અનિચ્છનીય પરિસ્થિતિ સર્જાય નહીં.
રાજ્ય માટે મહત્વનો જળસ્ત્રોત
સરદાર સરોવર નર્મદા ડેમ ગુજરાતનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળસંગ્રહ પ્રોજેક્ટ છે. આ ડેમ દ્વારા રાજ્યના હજારો ગામો અને અનેક શહેરોને પીવાનું પાણી પહોંચાડવામાં આવે છે. ઉપરાંત લાખો હેક્ટર ખેતીલાયક જમીનને સિંચાઈનું પાણી પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. વીજ ઉત્પાદન, કૃષિ, પીવાનું પાણી અને ઔદ્યોગિક વિકાસ જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં નર્મદા યોજનાનું વિશેષ યોગદાન રહ્યું છે. ચોમાસાની શરૂઆતમાં જ ડેમમાં પાણીની સતત વધી રહેલી આવકને કારણે રાજ્યમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા અંગે આશાવાદી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જો આગામી દિવસોમાં પણ ઉપરવાસમાં સારો વરસાદ ચાલુ રહેશે તો નર્મદા ડેમની જળસપાટીમાં વધુ વધારો થવાની સંભાવના છે, જે સમગ્ર ગુજરાત માટે રાહત અને ખુશીના સમાચાર બની શકે છે.