29 ઓગસ્ટે બંને મંત્રીઓ દ્વારા ખેડૂતોની રજૂઆતો સાંભળવાની શક્યતા અંગે અગાઉના અહેવાલોમાં પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી.

22 દિવસથી યથાવત છે ખેડૂતોનું ધરણું

સાગબારા તાલુકાના આદિવાસી ખેડૂતો જંગલ જમીન પર ખેડાણના અધિકાર અને જમીન સંબંધિત દાવાઓના નિરાકરણની માંગ સાથે લાંબા સમયથી આંદોલન ચલાવી રહ્યા છે. અહેવાલો મુજબ, સાગબારા વિસ્તારના આશરે 12 ગામોના ખેડૂતો આ ચળવળ સાથે જોડાયેલા છે અને તેમનો દાવો છે કે તેઓ વર્ષોથી આ વિસ્તારમાં ખેતી કરતા આવ્યા છે. વિવાદિત જમીનનો વહીવટી વિસ્તાર સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકા સાથે જોડાયેલો હોવાને કારણે મામલો વધુ જટિલ બન્યો છે.

ખેડૂતોનો મુખ્ય મુદ્દો જંગલ જમીન પર તેમના પરંપરાગત ખેડાણના હકનો છે. બીજી તરફ વન વિભાગનું વલણ છે કે વિવાદિત જમીન વન વિભાગ હેઠળ આવે છે અને જમીન પરના હકોનો નિર્ણય કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને ઉપલબ્ધ પુરાવાના આધારે જ થઈ શકે. મંત્રી પ્રવીણભાઈ માળીએ અગાઉ પણ જણાવ્યું હતું કે આ વિવાદમાં બે વિસ્તારના લોકો વચ્ચેનો પ્રશ્ન સામેલ છે, જ્યારે જમીન વન વિભાગની હોવાનું તંત્રનું વલણ છે.

મંત્રીઓની મુલાકાતની આશા

છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં સાગબારા જંગલ જમીન મુદ્દો ગાંધીનગર સુધી પહોંચ્યો હતો. સાંસદ મનસુખ વસાવા દ્વારા રાજ્ય સરકાર સમક્ષ ખેડૂતોના પ્રશ્નની રજૂઆત કરવામાં આવ્યા બાદ ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. ત્યારબાદ સરકારના પ્રતિનિધિઓ ખેડૂતો સાથે રૂબરૂ ચર્ચા કરશે તેવી માહિતી સામે આવી હતી. 2 મંત્રીઓની સંભવિત મુલાકાતને કારણે ધરણા પર બેઠેલા ખેડૂતોમાં ઉકેલની આશા જાગી હતી. એવી અપેક્ષા હતી કે ખેડૂતોના દસ્તાવેજો, જમીન પરના દાવા અને વર્ષોથી ચાલતા ખેડાણના પુરાવા અંગે સ્થળ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. જોકે, શનિવારે મુલાકાત ન થતાં ખેડૂતોની રાહ ફરી લંબાઈ હોવાનું સ્થાનિક સ્તરે જણાવાયું છે. મંત્રીઓની મુલાકાત ન થવાના ચોક્કસ કારણ અંગે આ તબક્કે કોઈ સ્પષ્ટ સત્તાવાર માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. તેથી મુલાકાત રદ થઈ છે કે માત્ર મુલતવી રાખવામાં આવી છે, તે અંગે સરકાર અથવા સંબંધિત મંત્રીઓ તરફથી સ્પષ્ટતા આવવી જરૂરી છે.

લીલાબેન વસાવાના પારણાં અંગે પણ હતી ચર્ચા

આંદોલન દરમિયાન સ્થાનિક આદિવાસી આગેવાન લીલાબેન વસાવાએ ખેડૂતોના પ્રશ્નને લઈને ધરણામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. અગાઉના અહેવાલોમાં તેમની તબિયત અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.

આજે મંત્રીઓની હાજરીમાં લીલાબેન વસાવાના પારણાં કરાવવાની ચર્ચા હતી. ખેડૂતો અને તેમના સમર્થકોને આશા હતી કે સરકારના પ્રતિનિધિઓ સ્થળ પર આવી કોઈ હકારાત્મક નિર્ણય અથવા ખાતરી આપશે, જેના આધારે આંદોલનને આગળ કેવી રીતે લઈ જવું તે નક્કી થઈ શકે. પરંતુ મંત્રીઓની મુલાકાત ન થતાં આ મુદ્દે પણ અનિશ્ચિતતા સર્જાઈ છે.

ખેડૂતોના હકનો મુદ્દો હજુ વણઉકેલ

આંદોલનકારી ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે સરકાર અને સંબંધિત અધિકારીઓ જંગલ જમીન પર તેમના દાવાઓનો ઝડપી ઉકેલ લાવવા માટે પૂરતી ગંભીરતા દાખવી રહ્યા નથી. ખેડૂતોનો દાવો છે કે વર્ષોથી ખેતી કરતા પરિવારોના પુરાવાઓની યોગ્ય ચકાસણી કરીને તેમને કાયદાકીય પ્રક્રિયા મુજબ હક મળવો જોઈએ.

બીજી તરફ, આ મુદ્દો માત્ર ખેડૂતો અને વન વિભાગ પૂરતો મર્યાદિત નથી. સાગબારા અને ઉમરપાડા વિસ્તાર વચ્ચે જમીનના દાવાઓને લઈને અલગ-અલગ હિતો અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિ પણ જોડાયેલી છે. આ કારણે સરકાર માટે કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલાં કાયદાકીય જોગવાઈઓ, ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજો અને બંને વિસ્તારોના દાવાઓની સમીક્ષા કરવી મહત્વપૂર્ણ બની છે.

ખેડૂતોએ શરૂ કર્યું હતું ખેડાણ

ધરણા દરમિયાન ખેડૂતો દ્વારા વિવાદિત જમીન પર ખેડાણ શરૂ કરવામાં આવ્યું હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા હતા. 21મા દિવસે કેટલાક ખેડૂતો જમીન ખેડવા પહોંચ્યા હતા અને તે સમયે તેમને રોકવા માટે કોઈ વનકર્મી સ્થળ પર આવ્યો ન હોવાનો અહેવાલ પ્રકાશિત થયો હતો.

જોકે, જમીન પર ખેડાણ શરૂ થવું અને જમીનના કાયદાકીય હકનો પ્રશ્ન અલગ બાબતો છે. અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત કાયદા, દસ્તાવેજો અને સત્તાવાર પ્રક્રિયાના આધારે જ લેવાશે. આથી ખેડૂતોની માંગણીઓનો કાયમી ઉકેલ ક્યારે આવશે

તેના પર હજુ પણ પ્રશ્નચિહ્ન છે.

22 દિવસથી ચાલી રહેલા આંદોલનનો કોઈ અંતિમ ઉકેલ હજુ આવ્યો નથી. ખેડૂતો હવે સરકાર તરફથી નવી બેઠક, મંત્રીઓની મુલાકાત અથવા સત્તાવાર નિર્ણયની રાહ જોઈ રહ્યા છે. અગાઉની બેઠકોમાં પુરાવાના આધારે જમીન સંબંધિત દાવાઓની ચકાસણી અને પેન્ડિંગ દાવાઓના પ્રશ્ન પર ચર્ચા થઈ હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. સાગબારાના આદિવાસી ખેડૂતો માટે હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સરકારના પ્રતિનિધિઓ તેમની સાથે ક્યારે સીધી ચર્ચા કરશે અને જંગલ જમીનના દાવાઓ અંગે કોઈ સમયબદ્ધ પ્રક્રિયા જાહેર કરવામાં આવશે કે નહીં. મંત્રીઓની મુલાકાત ન થતાં હાલ તો ખેડૂતોની રાહ વધુ લાંબી બની છે.