અમદાવાદમાં પહોંચેલી દવાની 2,700 સ્ટ્રીપમાંથી 1,200 સ્ટ્રીપ જપ્ત કરવામાં આવી છે, જ્યારે બાકીની 1,500 સ્ટ્રીપ બજારમાં વેચાઈ ગઈ હોવાની માહિતી સામે આવી છે.

પોલીસ તપાસ મુજબ લખનઉની ફેક્ટરીમાંથી કુલ 3,600 સ્ટ્રીપ દવા બહાર મોકલવામાં આવી હતી. તેમાંથી 2,700 સ્ટ્રીપ અમદાવાદ મોકલવામાં આવી હતી, જ્યારે 900 સ્ટ્રીપ મૈસૂર મોકલાઈ હતી. અમદાવાદ પહોંચેલી 2,700 સ્ટ્રીપમાંથી 1,200 સ્ટ્રીપ પોલીસ અને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગની કાર્યવાહીમાં મળી આવી છે. એટલે બાકીની 1,500 સ્ટ્રીપમાં રહેલી ગોળીઓ બજારમાં પહોંચી ગઈ હોવાની આશંકા છે.

અમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચનો મોટો પર્દાફાશ: નકલી BP દવા બનાવતી આંતરરાજ્ય સિન્ડિકેટના 3 આરોપી ઝડપાયા

અમદાવાદ શહેર પોલીસ કમિશનર અને ખોરાક તથા ઔષધ નિયમન તંત્રના સંયુક્ત ઓપરેશનમાં બ્લડ પ્રેશર (BP)ની નકલી દવાઓ બનાવી તેનું વેચાણ કરતી આંતરરાજ્ય સિન્ડિકેટનો પર્દાફાશ થયો છે. આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલભાઈ પાનસેરિયાના માર્ગદર્શન અને સૂચના હેઠળ હાથ ધરાયેલી કાર્યવાહીમાં અમદાવાદ અને લખનઉ, ઉત્તર પ્રદેશ સાથે સંકળાયેલા કુલ ત્રણ વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તપાસ એજન્સીઓ હવે આ નકલી દવાના ઉત્પાદનથી લઈને વિવિધ રાજ્યોમાં તેના વિતરણ સુધીની સમગ્ર સપ્લાય ચેઈન અંગે તપાસ કરી રહી છે. અગાઉ ઝડપાયેલા નકલી દવાના જથ્થા અને બજારમાં પહોંચી ગયેલી દવાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલા અન્ય લોકો તથા વિતરકોની ભૂમિકા પણ તપાસના કેન્દ્રમાં છે.

એક દર્દીને દવા પર શંકા જતા આખું કૌભાંડ ખુલ્યું

રોજિંદા ધોરણે બ્લડ પ્રેશરની દવા લેતા એક દર્દીને દવામાં કંઈક અજુગતું લાગ્યા બાદ તેણે દવા સંબંધિત કંપનીને ઈ-મેલ કરીને જાણ કરી હતી. ત્યારબાદ કંપની તરફથી ગાંધીનગર સ્થિત ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગને જાણ કરવામાં આવી હતી. વિભાગે સંબંધિત બેચની દવાઓની તપાસ શરૂ કરી હતી. શરૂઆતમાં સમાન બેચની દવા સરળતાથી ઉપલબ્ધ ન થતાં તપાસ વધુ તીવ્ર બનાવવામાં આવી અને અમદાવાદના વિવિધ મેડિકલ સ્ટોરમાં આ બેચની દવા અંગે તપાસ હાથ ધરાઈ હતી. તપાસ દરમિયાન દવા નકલી હોવાની શંકા મજબૂત બનતાં સમગ્ર મામલો ક્રાઈમ બ્રાન્ચ સુધી પહોંચ્યો હતો.

અમદાવાદની મેડિકલ એજન્સીથી લખનઉનું કનેક્શન મળ્યું

અમદાવાદના અરિહંત મેડિકલ, સેટેલાઈટ અને લીલાવતી મેડિકલ સહિતના સ્થળોએ તપાસ દરમિયાન નકલી દવાનો જથ્થો ક્યાંથી આવ્યો તેની કડી પાલડીની પાર્શ્વ મેડિકલ એજન્સી સુધી પહોંચી હતી. એજન્સી સાથે સંકળાયેલા દર્શિલ સંઘવીની પૂછપરછ દરમિયાન તપાસકર્તાઓને નકલી દવાનો જથ્થો લખનઉથી અમદાવાદ પહોંચ્યો હોવાની માહિતી મળી હતી. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, લખનઉથી પાર્શ્વ મેડિકલ એજન્સી સુધી કુલ 3,600 સ્ટ્રીપ દવા આવી હતી.

3,600 સ્ટ્રીપ એટલે કુલ 36 હજાર ટેબ્લેટ

લખનઉથી ફેબ્રુઆરી 2026માં અમદાવાદ આવેલી 3,600 સ્ટ્રીપમાં એક સ્ટ્રીપમાં 10 ટેબ્લેટ મુજબ કુલ 36,000 ટેબ્લેટનો જથ્થો હતો. પોલીસ તપાસ મુજબ તેમાંથી 2,700 સ્ટ્રીપ એટલે આશરે 27,000 ટેબ્લેટ અમદાવાદની વિવિધ મેડિકલ દુકાનોમાં પહોંચાડવામાં આવી હતી. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગે તેમાંથી આશરે 1,200 સ્ટ્રીપ એટલે લગભગ 12,000 ટેબ્લેટ રિકવર કરી હોવાનું જણાવાયું છે. આ ગણતરી મુજબ આશરે 1,500 સ્ટ્રીપ એટલે 15,000 ટેબ્લેટ અમદાવાદના બજારમાં પહોંચી હોવાનું સામે આવે છે.

કંપનીની ફરિયાદ બાદ ખુલ્યું નકલી દવાનું કનેક્શન

18 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ગાંધીનગર ખાતે આવેલી સંબંધિત ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીના અધિકારીએ ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્ર સમક્ષ ફરિયાદ કરી હતી કે તેમની કંપનીના નામે NICARDIA RETARD 10 (NIFEDIPINE Sustained Release Tablets IP 10mg) નામની દવા બનાવટી રીતે તૈયાર કરી બજારમાં વેચવામાં આવી રહી છે. ફરિયાદમાં ખાસ કરીને બેચ નંબર ACG25007નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. ફરિયાદ મળ્યા બાદ તપાસ હાથ ધરવામાં આવતા અમદાવાદના પાલડી વિસ્તારમાં આવેલી પાર્શ્વ મેડિકલ એજન્સીમાંથી આ જ બેચ નંબરની દવાનો સ્ટોક મળી આવ્યો હોવાનું ખુલાસો થયો છે.

પાલડીથી લખનઉ સુધી પહોંચી તપાસ

પાલડીની પાર્શ્વ મેડિકલ એજન્સીમાંથી મળેલા દવાના સ્ટોકની તપાસ કરતાં આ જ બેચ નંબરની દવા ઉત્તર પ્રદેશના લખનઉ સ્થિત સૈના મેડિકલ મારફતે સપ્લાય થઈ હોવાનું સામે આવ્યું હોવાનું પોલીસે જણાવ્યું છે. ત્યારબાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને ખોરાક તથા ઔષધ નિયમન તંત્રની ટીમે અમદાવાદ ઉપરાંત લખનઉ સહિતના સ્થળોએ તપાસ હાથ ધરી હતી. તપાસ દરમિયાન કિશન મેડિકલ સ્ટોર, નવકાર મેડિકલ એજન્સી, મહાદેવ મેડિકલ એજન્સી અને કુશ જિંદામ સહિતના સ્થળો પરથી પણ આ જ બેચ નંબરની દવા મળી આવી હોવાનું પોલીસનું કહેવું છે.

ત્રણ આરોપીઓની ભૂમિકા શું?

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, પાલડીના 36 વર્ષીય ધ્રુવ સંઘવી દવાના હોલસેલ વેપાર સાથે સંકળાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું છે. લખનઉના 36 વર્ષીય દેવેન્‍દ્ર યાદવ ઊંચી કિંમતની દવા ખરીદી ગુજરાતમાં સપ્લાય કરતો હોવાનો આક્ષેપ છે, જ્યારે 34 વર્ષીય ઉમેશ રસ્તોગી દવાના ખરીદ-વેચાણ સાથે સંકળાયેલ હોવાનો પોલીસનો દાવો છે. તપાસ એજન્સીઓ હવે આ ત્રણેય વચ્ચેનું કથિત નેટવર્ક અને અન્ય રાજ્યોમાં ફેલાયેલી સપ્લાય ચેઈન અંગે વધુ વિગતો એકત્ર કરી રહી છે.

15 હજાર નકલી ગોળીઓ દર્દીઓ સુધી પહોંચી હોવાનો ખુલાસો

એક સ્ટ્રીપમાં 10 ટેબલેટ હોય છે. આ ગણતરી પ્રમાણે અમદાવાદ મોકલાયેલી પરંતુ જપ્ત ન થઈ શકેલી 1,500 સ્ટ્રીપમાં કુલ 15,000 ટેબલેટનો જથ્થો થાય છે. તપાસમાં આ ગોળીઓ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં બજારમાં વેચાઈ હોવાની માહિતી સામે આવી છે. પરિણામે બ્લડ પ્રેશરની સારવાર લઈ રહેલા અનેક દર્દીઓએ અજાણતા નકલી દવા લીધી હોવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે.

આ મામલો એટલા માટે ગંભીર છે કે બ્લડ પ્રેશરની દવા નિયમિત રીતે અને લાંબા સમય સુધી લેવામાં આવે છે. દર્દી દવા અસલી હોવાની ખાતરી રાખીને તેનું સેવન કરતો હોય છે. જો કોઈ નકલી અથવા નિર્ધારિત ગુણવત્તા વગરની દવા બજારમાં પહોંચી હોય તો તેની અસર માત્ર એક વખતના સેવન પૂરતી મર્યાદિત ન રહે, પરંતુ દર્દીની નિયમિત સારવારને પણ અસર કરી શકે છે. જોકે, જપ્ત કરાયેલી દવાની ચોક્કસ તબીબી અસર અને તેમાં કયા ઘટકો હતા તે અંગે અંતિમ તારણ સત્તાવાર પરીક્ષણ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.

વિદેશથી પરત ફર્યા બાદ CM ભૂપેન્દ્ર પટેલ એક્શનમાં : સુઝુકી સાથે ગુજરાતમાં રોકાણ અંગે ચર્ચા

લખનઉથી અમદાવાદ સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યો જથ્થો?

તપાસમાં સામે આવેલી વિગતો મુજબ નકલી દવાના સપ્લાયનું કનેક્શન લખનઉ સુધી પહોંચે છે. ત્યાંથી 3,600 સ્ટ્રીપનો જથ્થો અલગ-અલગ સ્થળે મોકલવામાં આવ્યો હતો. અમદાવાદ માટે મોકલાયેલી 2,700 સ્ટ્રીપમાંથી 1,200 સ્ટ્રીપ જપ્ત કરવામાં આવતા હવે તપાસ એ દિશામાં પણ આગળ વધી રહી છે કે બાકીની 1,500 સ્ટ્રીપ કયા વિતરકો, મેડિકલ સ્ટોર્સ અથવા સપ્લાય ચેન મારફતે ગ્રાહકો સુધી પહોંચી.

મૈસૂર મોકલાયેલી 900 સ્ટ્રીપ અંગે પણ તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી રહી છે. એટલે સમગ્ર કેસ માત્ર અમદાવાદમાં નકલી દવા વેચવાના આરોપ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તેની સપ્લાય ચેઈન કેટલા રાજ્યો સુધી ફેલાયેલી છે તે પણ મહત્વનો તપાસનો મુદ્દો બન્યો છે.

ઓરિજિનલ કરતાં વધુ ડિસ્કાઉન્ટથી નકલી દવાનો વેપાર?

તપાસમાં દવાના ભાવ અને ડિસ્કાઉન્ટ અંગે પણ મહત્વની વિગતો સામે આવી છે. એક 10 ટેબ્લેટની સ્ટ્રીપ આશરે રૂ.112.96ના ભાવે વેચાતી હોવાનું જણાવાયું છે. પોલીસ તપાસ મુજબ ઓરિજિનલ દવામાં દર્શિલને આશરે 10 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ મળતું હતું, જ્યારે નકલી દવામાં આશરે 18 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ મળતું હતું. એટલે ઓરિજિનલ અને નકલી દવાના વેપારમાં આશરે 8 ટકાના ડિસ્કાઉન્ટનો તફાવત હતો. તપાસ એજન્સીઓના મતે આર્થિક ફાયદા માટે વધુ ડિસ્કાઉન્ટના આધારે નકલી દવાના વેપારને પ્રોત્સાહન મળ્યું હોવાની દિશામાં પણ તપાસ થઈ રહી છે.

ચાર મહિનાથી બજારમાં હોવાની માહિતી

પ્રાથમિક તપાસમાં આ નકલી દવાનો જથ્થો છેલ્લા ચાર મહિનાથી બજારમાં ફરતો હોવાની માહિતી સામે આવી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન અનેક દર્દીઓએ દવા ખરીદી હોવાનું અનુમાન છે. જોકે, આ દવા લીધેલા તમામ દર્દીઓ પર તેની આરોગ્યલક્ષી અસર થઈ છે એવું હાલ કહી શકાય નહીં. તેના માટે દવાની રચના, તેમાં રહેલા સક્રિય ઘટકો અને ગુણવત્તા અંગેના સત્તાવાર લેબોરેટરી રિપોર્ટ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

આ કેસમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે નકલી દવા અસલી કંપનીના નામ કે પેકેજિંગના આધારે બજારમાં કેવી રીતે પહોંચાડવામાં આવી અને સપ્લાય ચેઈનમાં કયા સ્તરે તેની ઓળખ થઈ નહીં. દવાના પેકેજિંગ, બેચ નંબર, ઉત્પાદન વિગતો અને વિતરણ સંબંધિત દસ્તાવેજોની તપાસ દ્વારા આ કડી સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.

તહેવારોમાં મીઠાઈમાં ભેળસેળ રોકવા AMCનો મોટો નિર્ણય : દરેક મીઠાઈ-ડેરીની દુકાન પર રેપિડ ટેસ્ટ કીટ રાખવી ફરજિયાત

પેકિંગમાં નાની ભૂલથી પકડાઈ નકલી દવા

તપાસમાં નકલી અને ઓરિજિનલ દવાની પેકિંગમાં પણ તફાવત સામે આવ્યો હોવાનું ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગે જણાવ્યું છે. ખાસ કરીને બેચ નંબરની પ્રિન્ટિંગમાં તફાવત જોવા મળ્યો હતો. ઓરિજિનલ દવામાં બેચ નંબરનું લખાણ ત્રણ લાઇનમાં હોવા છતાં નકલી દવામાં તે બે લાઇનમાં છપાયેલું હોવાનું જણાવાયું છે. આ પ્રકારની નાની પેકેજિંગ ભૂલો નકલી દવા ઓળખવામાં મહત્વની બની શકે છે.

દર્દીઓ માટે હવે શું મહત્વનું?

જો કોઈ વ્યક્તિએ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં સંબંધિત બ્લડ પ્રેશરની દવા ખરીદી હોય તો ગભરાવાની જગ્યાએ દવાની સ્ટ્રીપ, બેચ નંબર અને ખરીદીની વિગતો ચકાસવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. શંકાસ્પદ દવા હોય તો પોતાની રીતે દવા બંધ કરવાને બદલે તબીબ અથવા ફાર્માસિસ્ટની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે. ખાસ કરીને બ્લડ પ્રેશરની નિયમિત દવા અચાનક બંધ કરવી યોગ્ય નથી.

આ સમગ્ર ઘટનામાં ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગની તપાસ હવે નકલી દવા બનાવનારાઓથી લઈને તેને બજારમાં પહોંચાડનારા લોકો સુધી વિસ્તરી શકે છે. 1,200 સ્ટ્રીપ જપ્ત થવી મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી છે, પરંતુ બજારમાં જઈ ચૂકેલી 1,500 સ્ટ્રીપ અને મૈસૂર મોકલાયેલી 900 સ્ટ્રીપનું શું થયું તે શોધવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.

હાલમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ રહેશે કે તપાસ એજન્સીઓ બાકી રહેલા જથ્થાને શોધી કાઢે, સપ્લાય નેટવર્કના અન્ય આરોપીઓ સુધી પહોંચે અને બજારમાં નકલી દવા કેવી રીતે ફેલાઈ તેની સંપૂર્ણ કડી બહાર લાવે. સાથે જ સંબંધિત દવાના સેમ્પલના લેબોરેટરી રિપોર્ટથી તેની વાસ્તવિક ગુણવત્તા અને દર્દીઓ માટેના જોખમ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થશે.