તાજેતરના વૈશ્વિક સંજોગો અને વિવિધ આર્થિક કારણોસર લોકોએ વિદેશ પ્રવાસમાં થોડો ઘટાડો ચોક્કસ કર્યો છે, પરંતુ તેની સામે દેશની અંદર જ એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં જતી ડોમેસ્ટિક ફ્લાઇટ્સ (સ્થાનિક ફ્લાઇટ્સ) હવે મુસાફરોથી હાઉસફુલ જોવા મળી રહી છે. આ કોઈ સામાન્ય અંદાજ નથી, પરંતુ દેશની એવિએશન સેક્ટરની સર્વોચ્ચ સંસ્થા ડીજીસીએ (Directorate General of Civil Aviation – DGCA) ના તાજેતરના સત્તાવાર અહેવાલમાં આ ચોંકાવનારો અને આનંદદાયક ખુલાસો થયો છે.

મે મહિનામાં નોંધાયો ૧૧ ટકાનો મોટો ઉછાળો

ડીજીસીએ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા માસિક અહેવાલના ડેટા અનુસાર, મે ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતમાં આશરે ૧૫.૩ મિલિયન (એટલે કે ૧.૫૩ કરોડથી વધુ) મુસાફરોએ સ્થાનિક ફ્લાઇટ્સ દ્વારા પોતાના ગંતવ્ય સ્થાન સુધી સફર ખેડી હતી. જો આપણે આ આંકડાની સરખામણી અગાઉના મહિના એટલે કે એપ્રિલ સાથે કરીએ, તો એપ્રિલમાં આ સંખ્યા ૧૩.૮ મિલિયન હતી. આમ, માત્ર એક જ મહિનાના ગાળામાં હવાઈ મુસાફરોની સંખ્યામાં આશરે ૧૧% નો જબરદસ્ત વધારો નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત, ગયા વર્ષના મે મહિનાની સરખામણીમાં પણ આ વર્ષે સ્થાનિક હવાઈ મુસાફરોની સંખ્યામાં ૯.૪૯% નો નોંધપાત્ર ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે ભારતીય એવિએશન માર્કેટ ખૂબ જ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે.

જો આપણે ચાલુ વર્ષના પ્રથમ પાંચ મહિનાની વાત કરીએ તો, જાન્યુઆરીથી મે ૨૦૨૬ ના સમયગાળા દરમિયાન કુલ ૭૨૯.૪૦ લાખ મુસાફરોએ સ્થાનિક એરલાઇન્સમાં મુસાફરીનો આનંદ માણ્યો હતો. ગયા વર્ષે સમાન પાંચ મહિનાના ગાળામાં આ આંકડો ૭૧.૭૦ લાખ હતો. એટલે કે વાર્ષિક ધોરણે પણ મુસાફરોની સંખ્યામાં ૧.૯૧% નો પોઝિટિવ ગ્રોથ રેકોર્ડ થયો છે.

એરલાઇન્સ માર્કેટમાં કોનો કેટલો દબદબો?

ડીજીસીએના આ અહેવાલમાં દેશની વિવિધ એરલાઇન્સ કંપનીઓના માર્કેટ શેર (બજાર હિસ્સા) ની વિગતો પણ આપવામાં આવી છે. આ યાદીમાં હંમેશની જેમ જ બજેટ એરલાઇન ઇન્ડિગો (IndiGo) દેશની સૌથી મોટી એરલાઇન તરીકે પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખવામાં સફળ રહી છે. જો કે, અગાઉની સરખામણીએ તેનો બજાર હિસ્સો સહેજ ઘટીને ૬૪.૯% પર પહોંચ્યો છે. બીજી તરફ, ટાટા ગ્રુપની માલિકી હેઠળની એર ઇન્ડિયા ગ્રુપ (Air India Group) નો ગ્રાહક આધાર મજબૂત થયો છે અને તેનો બજાર હિસ્સો વધીને ૨૫.૬% થયો છે. નવી એરલાઇન અકાસા એર (Akasa Air) પણ બજારમાં સારું પ્રદર્શન કરી રહી છે અને તેનો હિસ્સો ૫.૮% પર સ્થિર રહ્યો છે. પરંતુ, આ રેસમાં સ્પાઇસજેટ (SpiceJet) ની સ્થિતિ વધુ નબળી થઈ છે અને તેનો બજાર હિસ્સો ઘટીને માત્ર ૨.૫% રહી ગયો છે.

સમયસર ફ્લાઇટ્સ ઉડાડવામાં કોણ અવ્વલ અને કોણ ફ્લોપ?

એક મુસાફર માટે ફ્લાઇટ સમયસર ઉપડે તે સૌથી મહત્વનું હોય છે. ઓન-ટાઇમ પરફોર્મન્સ (OTP) એટલે કે સમયસર ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરવાની બાબતમાં પણ ઇન્ડિગો કંપની મેદાન મારી ગઈ છે. મે મહિનામાં દેશના ૧૦ મુખ્ય એરપોર્ટ પર ઇન્ડિગોની ૮૨.૮% ફ્લાઇટ્સ તદ્દન સમયસર હતી. આ યાદીમાં બીજા ક્રમે અકાસા એર (૭૮.૩%) અને ત્રીજા ક્રમે એર ઇન્ડિયા ગ્રુપ (૭૪.૫%) આવે છે. સરકારી એરલાઇન એલાયન્સ એરનો ઓન-ટાઇમ પરફોર્મન્સ રેશિયો ૭૦.૫% રહ્યો હતો. આ યાદીમાં સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન સ્પાઇસજેટનું રહ્યું હતું, જેની માત્ર ૨૬. canvas૫% ફ્લાઇટ્સ જ સમયસર ઉડી શકી હતી, જેના કારણે તેના મુસાફરોને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડી હતી.

ફ્લાઇટ કેન્સલેશન અને વિલંબથી મુસાફરો પ્રભાવિત

રિપોર્ટના અન્ય એક પાસા પર નજર કરીએ તો, મે મહિનામાં ભારે ટ્રાફિક અને અન્ય ટેકનિકલ કારણોસર આશરે ૦.૫૫% ફ્લાઇટ્સ રદ (Cancel) કરવી પડી હતી. ફ્લાઇટ કેન્સલ થવાના કારણે દેશભરમાં કુલ ૬૩,૭૨૩ મુસાફરોને સીધી અસર થઈ હતી. નિયમો અનુસાર, એરલાઇન્સ કંપનીઓએ આ પ્રભાવિત મુસાફરોને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા, હોટેલ સ્ટે અથવા આર્થિક વળતર આપવા પાછળ કુલ ₹૭૦.૩૨ લાખનો મોટો ખર્ચ કરવો પડ્યો હતો. આ ઉપરાંત, મે મહિનામાં ૧.૭૭ લાખથી વધુ મુસાફરોએ ફ્લાઇટ મોડી પડવાના કારણે કલાકો સુધી એરપોર્ટ પર રાહ જોવી પડી હતી. જ્યારે ૯૦૦ જેટલા મુસાફરો એવા હતા જેમને ઓવરબુકિંગ કે અન્ય વ્યાવસાયિક કારણોસર કન્ફર્મ ટિકિટ હોવા છતાં ફ્લાઇટમાં ચઢવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી. એકંદરે, ભારતીય એવિએશન સેક્ટર અત્યારે તેજીના આસમાને ઉડી રહ્યું છે