બ્રિટનમાં ડીઝલ કટોકટી: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીથી યુરોપમાં ગભરાટ, ઇંધણના ભાવ ઓલ-ટાઇમ હાઇ પર
બ્રિટન અને સમગ્ર યુરોપ હાલમાં એક ગંભીર ઉર્જા સંકટ તરફ આગળ વધી રહ્યા હોય તેવા એંધાણ મળી રહ્યા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા આપવામાં આવેલી ચેતવણી અને આકરા વલણના કારણે સમગ્ર યુરોપિયન બજારમાં ભારે ગભરાટનો વાતાવરણ સર્જાયો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉદ્ભવેલી આ રાજકીય અને આર્થિક ખેંચતાણની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર પડી રહી છે. બ્રિટનમાં ડીઝલના ભાવ ઇતિહાસમાં પહેલી વાર પ્રતિ લિટર ૨ યુરો (લગભગ ₹૨૧૬) ની સપાટી વટાવી ગયા છે, જેના કારણે આગામી શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન સ્થિતિ વધુ વણસવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
બ્રિટનમાં ડીઝલના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો
બ્રિટિશ માર્કેટમાં ડીઝલનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ લિટર ૨૦૦.૦૧ પેન્સ સુધી પહોંચી ગયો છે. ઈંધણના ભાવમાં થયેલા આ ઝડપી વધારાએ પરિવહન ક્ષેત્ર અને સામાન્ય વાહનચાલકોની ચિંતા વધારી દીધી છે. બ્રિટનની અગ્રણી મોટરિંગ સંસ્થા RAC ના જણાવ્યા અનુસાર, સામાન્ય કારમાં આખી ટાંકી ડીઝલ ભરાવવાનો સરેરાશ ખર્ચ હવે વધીને લગભગ ૧૧૦ યુરો (આશરે ₹૧૧,૯૦૦) થઈ ગયો છે. આ ખર્ચ ભૂતકાળમાં થયેલા યુએસ-ઈરાન યુદ્ધના સમય કરતાં પણ લગભગ ૩૨ યુરો (₹૩,૪૬૭) વધુ છે, જે દર્શાવે છે કે આર્થિક બોજ કેટલો વધી ગયો છે.
RAC ના પોલિસી ચીફ સિમોન વિલિયમ્સે આ પરિસ્થિતિ અંગે ઘેરી ચિંતા વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું છે કે, ડીઝલના દરોમાં થઈ રહેલો આ સતત વધારો માત્ર સામાન્ય નાગરિકો માટે જ નહીં પરંતુ લોજિસ્ટિક્સ, પરિવહન અને હોમ ડિલિવરી સેવાઓ સાથે સંકળાયેલી નાની-મોટી કંપનીઓ માટે પણ મોટી મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી રહ્યો છે.
ટ્રમ્પની ચેતવણી અને અમેરિકાનું દબાણ
આ સમગ્ર સંકટ પાછળ યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નીતિઓ અને ચેતવણી મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહી છે. અમેરિકા યુરોપિયન દેશો પર સતત દબાણ બનાવી રહ્યું છે કે તેઓ વધતા ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે પોતાના રાષ્ટ્રીય ઇમરજન્સી ભંડારમાંથી ડીઝલ બજારમાં મુક્ત કરે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો યુરોપિયન સાથી દેશો આ દિશામાં પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ જશે, તો અમેરિકા પોતે ડીઝલની નિકાસ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી શકે છે.
અમેરિકાની ઈચ્છા છે કે યુરોપિયન યુનિયન આગામી છ મહિનામાં પોતાના ભંડારમાંથી આશરે ૧૨૦ મિલિયન બેરલ ડીઝલ બજારમાં મુક્ત કરે. યુએસ ઉર્જા સચિવ ક્રિસ રાઈટે આશા વ્યક્ત કરી છે કે યુરોપ ટૂંક સમયમાં જ વધારાના ડીઝલ પુરવઠાની જાહેરાત કરશે. તે જ સમયે, યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે પણ યુરોપિયન દેશોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ વિલંબ કર્યા વિના પોતાનો અનામત જથ્થો વાપરવાનું શરૂ કરે.
બ્રિટન પાસે માત્ર ૪૦ દિવસનો સ્ટોક
આ વિવાદ વચ્ચે બ્રિટન માટે સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે તેની પાસે માત્ર ૪૦ દિવસ ચાલે તેટલો જ ડીઝલનો અનામત ભંડાર ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે અન્ય કેટલાક યુરોપિયન દેશો પાસે ૨૦૦ દિવસથી વધુ સમયનો સ્ટોક છે. નોંધનીય છે કે બ્રિટન પોતાની કુલ ડીઝલ જરૂરિયાતનો લગભગ ચોથો ભાગ (૨૫%) અમેરિકા પાસેથી આયાત કરે છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ રશિયન તેલ અને ઇંધણની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યા પછી યુરોપિય દેશો અમેરિકન ઇંધણ પર વધુને વધુ નિર્ભર બની ગયા છે.
આ સંજોગોમાં જો અમેરિકા ડીઝલની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદવાનો નિર્ણય લે છે, તો નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે બ્રિટનમાં ડીઝલની કિંમત પ્રતિ લિટર ૩ યુરો સુધી પહોંચી શકે છે, જે મોંઘવારીનો નવો વિસ્ફોટ સર્જી શકે છે.