હોર્મુઝ સંકટ છતાં ભારતમાં ગેસ સપ્લાય સુરક્ષિત, સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ વધારો નહીં.
આજે ૨૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ગંભીર સ્થિતિ સર્જાયેલી છે. મધ્ય-પૂર્વમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના યુદ્ધે દુનિયાભરમાં તેલ અને ગેસના સપ્લાય ચેઈનને અસર પહોંચાડી છે. ખાસ કરીને 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ'ની નાકાબંધીને કારણે ગેસના પરિવહન પર મોટું જોખમ ઉભું થયું હતું.
જોકે, ભારતની વિદેશ નીતિ અને ઈરાન સાથેના મજબૂત સંબંધોને કારણે, ઈરાને ભારત સહિત પાંચ મિત્ર દેશોને આ જળમાર્ગમાંથી માલવાહક જહાજો પસાર કરવાની વિશેષ મંજૂરી આપી છે. આ વૈશ્વિક રાહતને કારણે ભારતમાં એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુધરી છે અને ભાવ પરનો મોટો બોજ ટળી ગયો છે.
મુખ્ય શહેરોમાં આજના LPG ભાવ (૧૪.૨ કિલો ઘરેલુ સિલિન્ડર)
આજે સવારથી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા જારી કરાયેલા ભાવ મુજબ, મોટાભાગના શહેરોમાં કિંમતો સ્થિર રહી છે:
દિલ્હી: ₹૯૧૩.૦
મુંબઈ: ₹૯૧૨.૫
કોલકાતા: ₹૯૩૯.૦
ચેન્નાઈ: ₹૯૨૮.૫
બેંગલુરુ: ₹૯૧૫.૫
અમદાવાદ: ₹૯૨૦.૦
કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર (૧૯ કિલો) ના ભાવમાં પણ ખાસ વધારો જોવા મળ્યો નથી. દિલ્હીમાં તે ₹૨૦૭૮.૫ અને અમદાવાદમાં ₹૨૦૯૮.૦ ની આસપાસ છે. વેપારીઓ અને રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકો માટે આ રાહતના સમાચાર છે.
e-KYC અને બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ ફરજિયાત
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે તમામ ઘરેલુ LPG ગ્રાહકો માટે બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ (e-KYC) પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી ફરજિયાત બનાવી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બોગસ કનેક્શન દૂર કરવાનો અને સબસિડીનો લાભ સીધો સાચા ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવાનો છે. ગ્રાહકોએ તેમના સંબંધિત ગેસ એજન્સી પર જઈને અથવા અધિકૃત એપ દ્વારા આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની રહેશે. જો આ પ્રક્રિયા સમયસર પૂર્ણ નહીં થાય તો આગામી સમયમાં સબસિડી અટકી શકે છે.
ભારતમાં ભાવ નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા
ભારતમાં એલપીજીની કિંમતો મુખ્યત્વે બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે: ૧. આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક દર: સાઉદી અરામકો જેવી કંપનીઓ દ્વારા નક્કી થતા ભાવ. ૨. વિનિમય દર: ભારતીય રૂપિયો અને યુએસ ડોલર વચ્ચેનો તફાવત. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થતા ગેસ રિફાઈનિંગનો ખર્ચ પણ વધે છે. જોકે, ભારત સરકાર મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ઓઈલ કંપનીઓને નિર્દેશ આપીને ભાવમાં અચાનક થતા મોટા વધારાને રોકવા પ્રયાસ કરે છે.
સામાન્ય માણસ પર શું અસર પડશે?
લગભગ ૯૦% ભારતીય ઘરોમાં એલપીજી એ પ્રાથમિક રસોઈ બળતણ છે. સિલિન્ડરના ભાવમાં ૧૦-૨૦ રૂપિયાનો ફેરફાર પણ મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના માસિક બજેટને અસર કરે છે. હાલમાં ભાવ સ્થિર રહેતા લોકોએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે. બીજી તરફ, સ્ટ્રીટ ફૂડ વિક્રેતાઓ અને નાના કેટરિંગ વ્યવસાયો જેઓ કોમર્શિયલ સિલિન્ડર પર નિર્ભર છે, તેમને પણ ઈનપુટ કોસ્ટ (ખર્ચ) વધવાની ચિંતામાંથી અત્યારે મુક્તિ મળી છે.
ગ્રાહકો માટે કેટલીક સાવચેતી અને ટિપ્સ
ચોરી અટકાવો: ડિલિવરી લેતી વખતે હંમેશા સિલિન્ડરનું વજન કરાવો અને સીલ ચેક કરો.
ગેસ બચાવો: રસોઈ કરતી વખતે વાસણ ઢાંકીને રાખવું અને બર્નરની નિયમિત સફાઈ કરવી.
સુરક્ષા: પાઈપ અને રેગ્યુલેટરની નિયમિત તપાસ કરાવો. જો ગેસની ગંધ આવે તો તાત્કાલિક હેલ્પલાઈન નંબર ૧૯૦૬ પર સંપર્ક કરો.
એપ્રિલ મહિનામાં જમીની અને દરિયાઈ સરહદે ચાલી રહેલા યુદ્ધના પડછાયા વચ્ચે ભારતીય ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત દેખાઈ રહી છે. સરકારે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ છતાં રસોઈ ગેસના ભાવ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું છે. ગ્રાહકોએ માત્ર પોતાના ઈ-કેવાયસી (e-KYC) અપડેટ કરાવી લેવા જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ લાભ લેવામાં અડચણ ન આવે.