હોર્મુઝમાં જહાજો પર હુમલાથી ટ્રમ્પ લાલચોળ, અમેરિકાએ ઈરાનના બંદર અબ્બાસ પર કર્યો ભયાનક બોમ્બમારો
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ હવે અત્યંત જોખમી અને વિનાશક વળાંક પર પહોંચી ગયો છે. ગયા મહિને જ જૂન ૨૦૨૬ માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જે યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) કરાર થયો હતો, તે માત્ર ગણતરીના દિવસોમાં જ સંપૂર્ણપણે તૂટી ગયો છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આદેશ બાદ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સેનાએ મંગળવારે ઈરાનની ધરતી પર મોટા પાયે હવાઈ હુમલા શરૂ કરી દીધા છે. આ આક્રમક સૈન્ય કાર્યવાહીની સાથે જ અમેરિકાએ ઈરાની કાચા તેલના આંતરરાષ્ટ્રીય વેચાણ માટે આપેલી એક મોટી અને મહત્વપૂર્ણ મુક્તિ પણ તાત્કાલિક અસરથી રદ કરી દીધી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ત્રણ મોટા વ્યાણિજ્યિક જહાજો પર થયેલા ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા બાદ અમેરિકાએ આ અત્યંત કડક વળતો પ્રહાર કર્યો છે.
અમેરિકી સેન્ટકોમનો મોટો દાવો: ઈરાની સૈન્ય સાઇટ્સ નષ્ટ કરી
અમેરિકન મિલિટરી કમાન્ડ (CENTCOM) એ સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને ઈરાન પર સીધો આરોપ લગાવ્યો છે કે તેણે યુદ્ધવિરામના નિયમોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં પ્રાદેશિક સુરક્ષાને ભારે જોખમમાં મૂકી છે. સેન્ટકોમના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકી વાયુસેનાએ ઈરાનની અંદર ઘૂસીને તેની આધુનિક હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ (Air Defense Systems), દરિયાકાંઠાના સર્વેલન્સ અને જાસૂસી કેન્દ્રો, ઘાતક મિસાઈલ સિસ્ટમો અને ડ્રોન લોન્ચિંગ પેડ્સને ચોક્કસ નિશાન બનાવીને તબાહ કરી દીધા છે. ઈરાની સ્થાનિક મીડિયાએ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે દક્ષિણ ઈરાનના વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા બંદર અબ્બાસ (Bandar Abbas), સિરિક અને કેશ્મ ટાપુ (Qeshm Island) પર એક પછી એક અનેક ભયાનક વિસ્ફોટો થયા છે, જેનાથી સમગ્ર વિસ્તાર ધ્રૂજી ઉઠ્યો હતો.
તેલ વેચવાની આંતરરાષ્ટ્રીય મુક્તિ સમાપ્ત: ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થયું
લશ્કરી હુમલાની સાથે સાથે અમેરિકાએ ઈરાન પર આર્થિક હથિયાર પણ ચલાવ્યું છે. જૂન મહિનામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સમજૂતી હેઠળ અમેરિકાએ ઈરાનને વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો વેચવા માટે જે સત્તાવાર પરવાનગી (વેવર) આપી હતી, તેને ટ્રમ્પ પ્રશાસને પાછી ખેંચી લીધી છે. અમેરિકાએ કડક શબ્દોમાં અલ્ટીમેટમ આપતા કહ્યું છે કે ઈરાને આગામી ૧૭ જુલાઈ, ૨૦૨૬ સુધીમાં પોતાના તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ વ્યવહારો અને નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવી પડશે. અમેરિકાના આ આર્થિક ઝટકાને કારણે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં તુરંત જ અફરાતફરી મચી ગઈ છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવોમાં એક જ દિવસમાં ત્રણ ટકાથી વધુનો તોતિંગ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
જહાજો પરના હુમલાએ સળગાવી યુદ્ધની ચિંગારી
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત હોર્મુઝની ખાડીમાં વેપારી જહાજો પર થયેલા હુમલાઓથી થઈ હતી. કતાર દેશે સત્તાવાર રીતે દાવો કર્યો હતો કે તેના લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ને લઈ જતા મોટા ટેન્કર ‘LNGC અલ રેકાયત’ (Al Rekayyat) સહિત કુલ ત્રણ કોમર્શિયલ જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ ડ્રોન હુમલાને કારણે કતારના જહાજના એન્જિન રૂમમાં ભીષણ આગ લાગી ગઈ હતી, જોકે સદભાગ્યે તેમાં સવાર તમામ ક્રૂ સભ્યો સુરક્ષિત બચી ગયા હતા. આ ઉપરાંત ઓમાનના દરિયાકાંઠા નજીક સાઉદી અરેબિયાના એક મોટા ઓઇલ ટેન્કર પર પણ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો, જેને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે.
અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોનો સ્પષ્ટ આક્ષેપ છે કે આ હુમલાઓ પાછળ ઈરાન અને તેના સમર્થિત સંગઠનોનો હાથ છે. બીજી તરફ, ઈરાને અમેરિકાના તમામ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયે દાવો કર્યો છે કે તેમણે કોઈ પણ જહાજ પર હુમલો કર્યો નથી અને તેઓ યુદ્ધવિરામ કરારનું સંપૂર્ણ પાલન કરી રહ્યા હતા. ઈરાને અમેરિકી બોમ્બમારાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવીને ગંભીર પરિણામો ભોગવવાની ચીમકી આપી છે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વની નજર આ વિસ્તાર પર ટકેલી છે, કારણ કે આ યુદ્ધ જો આગળ વધશે તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને વેપારને બહુ મોટી ખોટ સહન કરવી પડશે.