શાંતિ કરાર જોખમમાં? ઈરાને લશ્કરને આપ્યા હાઈ એલર્ટના આદેશ, બૈરૂત પર આંખ ઉઠાવનારાઓને ભોગવવા પડશે ગંભીર પરિણામો

મધ્ય-પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના તમામ વૈશ્વિક પ્રયાસો વચ્ચે ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ માટેની વાટાઘાટો ચાલતી હોવા છતાં, જમીની સ્તરે તણાવ ઘટવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો.

ઇઝરાયેલ દ્વારા લેબનોનની રાજધાની બૈરૂત પર હુમલાની ધમકી મળતાં જ ઈરાને અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્ર ગમે ત્યારે ફરીથી હિંસાની જવાળાઓમાં સળગી શકે છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ અને શાંતિ સ્થાપવા માટે સતત પ્રયાસો થઈ રહ્યા હોવાના અહેવાલો વચ્ચે, મધ્ય-પૂર્વમાં તણાવ ફરી એકવાર તેની ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા છૂટાછવાયા સૈન્ય હુમલાઓએ વૈશ્વિક નેતાઓની ચિંતા વધારી દીધી છે. આ દરમિયાન, લેબનોનની રાજધાની બૈરૂત પર ઇઝરાયેલી સેના દ્વારા સંભવિત હુમલાની ધમકી મળ્યા બાદ ઈરાને અત્યંત કડક અને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જો બૈરૂત પર કોઈ પણ પ્રકારનો લશ્કરી હુમલો કરવામાં આવશે, તો તેનો સીધો અર્થ એ થશે કે આ ક્ષેત્રમાં સંપૂર્ણ પાયે યુદ્ધ (Full-Scale War) ફરી શરૂ થઈ જશે.

જો બૈરૂત પર હુમલો થશે તો ઈરાન શું કરશે?

પ્રતિષ્ઠિત આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યૂઝ એજન્સી ‘અલ જઝીરા’ ના એક વિશેષ અહેવાલ અનુસાર, ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેહરાન પોતાના સાથી દેશો પરના હુમલાને ક્યારેય સહન નહીં કરે અને આવી સ્થિતિમાં તે બિલકુલ ચૂપ બેસશે નહીં. લેબનીઝ ન્યૂઝ આઉટલેટ ‘અલ માયાદીન’ ને આપેલા એક ખાસ ઈન્ટરવ્યુમાં અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું હતું કે બૈરૂત અથવા તેની આસપાસના વિસ્તારો પરના કોઈપણ લશ્કરી પગલાંના પરિણામો સમગ્ર મધ્ય-પૂર્વ માટે ભયાનક સાબિત થશે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, જે ક્ષણે ઇઝરાયલે બૈરૂતના દક્ષિણ બહારના વિસ્તારો પર બોમ્બમારો કરવાની સત્તાવાર ધમકી આપી, ત્યારથી જ ઈરાને પોતાની વ્યૂહાત્મક નીતિ બદલી નાખી છે. ઈરાની સેનાને કોઈપણ ક્ષણે વળતો અને વિનાશક બદલો લેવા માટે સંપૂર્ણપણે હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવી છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દાવા અને જમીની હકીકત વચ્ચે મોટો તફાવત

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, એક તરફ ઇઝરાયેલી સેના પોતાના લશ્કરી અભિયાનને વિસ્તારવા માટે બૈરૂતના રહેણાંક વિસ્તારોને નિશાન બનાવવાની તૈયારી કરી રહી છે, તો બીજી તરફ અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મંગળવારે એક અલગ જ દાવો કર્યો હતો. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે તેમણે ઇઝરાયેલ અને હિઝબુલ્લાહ બંને પક્ષો પાસેથી લડાઈ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની લેખિત અને નૈતિક પ્રતિબદ્ધતા મેળવી લીધી છે. ટ્રમ્પે આ ઘટનાક્રમને પોતાની એક બહુ મોટી રાજદ્વારી સફળતા તરીકે ગણાવી હતી અને દાવો કર્યો હતો કે તેમના હસ્તક્ષેપને કારણે જ ઇઝરાયેલનું વ્યાપક સૈન્ય અભિયાન અટકી ગયું છે. પરંતુ ઈરાન અને લેબનોન તરફથી આવી રહેલા અહેવાલો ટ્રમ્પના આ દાવાઓથી વિપરીત જમીની હકીકત રજૂ કરી રહ્યા છે.

શાંતિ મંત્રણા અંગે ઈરાનનું આકરૂં વલણ

અમેરિકા સાથે ચાલી રહેલી પડદા પાછળની શાંતિ મંત્રણાઓ અંગે વાત કરતા ઈરાની વિદેશ મંત્રી અરાઘચીએ સ્વીકાર્યું હતું કે વોશિંગ્ટન સાથેનો રાજદ્વારી સંપર્ક હજુ પણ તૂટ્યો નથી. બંને દેશો સત્તાવાર માધ્યમો દ્વારા એકબીજાના સંપર્કમાં છે, પરંતુ આ વાતચીતમાં વાસ્તવિક સ્તરે કોઈ નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ શકી નથી. મંત્રીએ ખુલાસો કર્યો હતો કે હાલમાં બંને પક્ષો માત્ર એકબીજા દ્વારા વિનિમય કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજો અને શરતોનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. જ્યાં સુધી ઇઝરાયેલ પોતાની આક્રમક નીતિઓ પર કાયમી રોક નહીં લગાવે, ત્યાં સુધી માત્ર કાગળ પરની વાટાઘાટોથી શાંતિ સ્થપાશે નહીં તેવું ઈરાનનું દ્રઢપણે માનવું છે. પશ્ચિમ એશિયાના સંરક્ષણ વિશ્લેષકો માને છે કે જો આગામી દિવસોમાં રાજદ્વારી મડાગાંઠ ઉકેલાશે નહીં, તો આ વિસ્તાર લાંબા સમય સુધી અસ્થિર રહેશે, જેની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને તેલના બજાર પર પણ માઠી અસર પડી શકે છે.