આવા સમયે, જો તમને ખબર પડે કે જે કારની માર્કેટ વેલ્યુ 10 લાખ રૂપિયા છે, તે તમને માત્ર 2 લાખ રૂપિયામાં મળી શકે છે, તો ચોક્કસ તમે પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ જશો. આ કોઈ લોભામણી જાહેરાત નથી, પરંતુ ભારત સરકારના અધિકૃત E-Auction (ઈ-હરાજી) પોર્ટલ દ્વારા શક્ય છે.

શું છે સરકારી કાર હરાજી (Govt Car Auction)?

ભારત સરકારના વિવિધ વિભાગો, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને સંરક્ષણ દળો પાસે હજારો વાહનો હોય છે. જ્યારે આ વાહનોનો ઉપયોગ નિશ્ચિત સમયગાળા માટે થઈ જાય અથવા બેંકો દ્વારા લોન ડિફોલ્ટર્સ પાસેથી વાહનો જપ્ત કરવામાં આવે, ત્યારે સરકાર તેને ખુલ્લી હરાજીમાં વેચવા માટે મૂકે છે. આ હરાજી ઓનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમાં સામાન્ય નાગરિકો પણ ભાગ લઈ શકે છે.

ગાડીઓ આટલી સસ્તી કેમ મળે છે?

ઘણાના મનમાં પ્રશ્ન થાય કે આટલી મોટી કિંમતની ગાડીઓ ‘પાણીના ભાવે’ કેમ મળે છે? તેના મુખ્ય ત્રણ કારણો છે:

1. નફાનો હેતુ નથી: સરકારી વિભાગો કે બેંકોનો હેતુ નફો કમાવવાનો હોતો નથી. તેમનો મુખ્ય લક્ષ્‍ય જે-તે મિલકત કે વાહનનો નિકાલ કરીને વહીવટી ખર્ચ ઘટાડવાનો હોય છે.
2. સમયમર્યાદા: સરકારી વિભાગોમાં વાહનોના વપરાશની એક મર્યાદા (જેમ કે 10 કે 15 વર્ષ) હોય છે. ભલે ગાડીની કન્ડિશન સારી હોય, પણ સરકારી નિયમ મુજબ નવી ગાડીઓ લેવા માટે જૂની ગાડીઓ વેચવી પડે છે.
3. જપ્ત કરેલી મિલકત: બેંકો જ્યારે ગાડીઓ જપ્ત કરે છે, ત્યારે તેઓ માત્ર તેમની લોનની બાકી રકમ વસૂલવા માંગતા હોય છે, જેના કારણે તે ગાડીઓ માર્કેટ પ્રાઈસ કરતા ઘણી ઓછી કિંમતે હરાજીમાં મૂકાય છે.

કઈ વેબસાઈટ પરથી કાર ખરીદી શકાય?

જો તમે પણ આ હરાજીમાં ભાગ લેવા માંગતા હોવ, તો નીચેની અધિકૃત વેબસાઈટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ:

• MSTC India: આ ભારત સરકારની સૌથી મોટી હરાજી પોર્ટલ છે. અહીં રેલવે, સંરક્ષણ અને વિવિધ સરકારી વિભાગોની ગાડીઓનું લિસ્ટ જોવા મળે છે.
• e-Bkray પોર્ટલ: બેંકો દ્વારા જપ્ત કરાયેલી ગાડીઓ માટે નાણામંત્રાલયનું આ એક ખાસ પ્લેટફોર્મ છે.
• Bank Auctions: વિવિધ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (જેમ કે SBI, PNB, BoB) પોતાની વેબસાઈટ પર પણ જપ્ત વાહનોની હરાજીની નોટિસ મૂકે છે.

હરાજીમાં ભાગ લેવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા (Step-by-Step Guide)

સરકારી હરાજીમાં ભાગ લેવો એ કોઈ અઘરું કામ નથી, પરંતુ તેની એક સિસ્ટમેટિક પ્રોસેસ છે:

1. રજીસ્ટ્રેશન: સૌ પ્રથમ તમારે MSTC કે સંબંધિત પોર્ટલ પર જઈને ‘Bidder’ તરીકે રજીસ્ટ્રેશન કરવું પડશે. આ માટે તમારો પાન કાર્ડ, આધાર કાર્ડ અને ઈમેઈલ આઈડી જરૂરી છે.
2. EMD (Earnest Money Deposit): હરાજીમાં બોલી લગાવતા પહેલા તમારે એક નાની રકમ ‘સુરક્ષા પેટે’ જમા કરાવવી પડે છે. જો તમે હરાજી જીતી જાઓ તો આ રકમ ફાઈનલ પેમેન્ટમાં કપાઈ જાય છે, અને જો ન જીતો તો તે પરત મળી જાય છે.
3. નિરીક્ષણ: હરાજીની તારીખ પહેલા સરકાર દ્વારા વાહન જોવાનો સમય આપવામાં આવે છે. તમારે રૂબરૂ જઈને ગાડીની સ્થિતિ તપાસી લેવી જોઈએ.
4. ઓનલાઇન બિડિંગ: હરાજીના દિવસે તમારે લોગિન કરીને તમારી બોલી લગાવવાની હોય છે. જો તમારી બોલી સૌથી ઊંચી હશે, તો તમને તે વાહન ફાળવવામાં આવશે.
5. ફાઈનલ પેમેન્ટ અને ટ્રાન્સફર: બાકીની રકમ ચૂકવ્યા પછી તમને ‘Sale Letter’ આપવામાં આવશે, જેના આધારે તમે આરટીઓ (RTO) માં ગાડી તમારા નામે કરાવી શકો છો.

ખરીદી કરતી વખતે રાખવાની સાવચેતીઓ

સસ્તી ગાડી જોયા પછી ઉતાવળ કરવી નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. હરાજીમાં ભાગ લેતા પહેલા આ બાબતો ગાંઠે બાંધી લેજો:

• “As is where is” કન્ડિશન: સરકારી હરાજીનો સૌથી મોટો નિયમ એ છે કે ગાડી જેવી સ્થિતિમાં છે તેવી જ ખરીદવાની રહેશે. સરકાર કોઈ સર્વિસ કે રિપેરિંગ કરાવીને નહીં આપે.
• ટેકનિકલ તપાસ: તમારી સાથે કોઈ વિશ્વાસુ મિકેનિકને લઈને જાવ. એન્જિનની સ્થિતિ, ટાયર અને અકસ્માતનો ઇતિહાસ જરૂર તપાસો.
• દસ્તાવેજોની ચકાસણી: જો બેંકની ગાડી હોય તો એનઓસી (NOC) અને જૂના આરસી બુકની વિગતો ખાસ ચેક કરવી.
• હિડન ચાર્જીસ: ઘણીવાર બેઝ પ્રાઈસ પર જીએસટી (GST) અને અન્ય ટેક્સ અલગથી લાગતા હોય છે, જે ગણતરીમાં લેવા જરૂરી છે.