ગેસના નામે છેતરાતા નહીં! LPG અને PNG માંથી કયો ગેસ છે સૌથી સસ્તો અને સલામત? જુઓ આ ખાસ રિપોર્ટ

પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને ઊર્જા સંકટના કારણે અત્યારે ચારેબાજુ ગેસના ભાવો અને તેની અછતની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. ક્યારેક સમાચારમાં તમે LPG વિશે સાંભળો છો, તો ક્યારેક CNG, PNG કે LNG વિશે. સામાન્ય માણસને પ્રશ્ન થાય કે આ બધા તો ગેસ જ છે, તો પછી આટલા બધા અલગ-અલગ નામ કેમ?

અને આ બધા વચ્ચે તફાવત શું છે?

1. LPG (લિક્વિફાઈડ પેટ્રોલિયમ ગેસ)

આ એ ગેસ છે જેનો ઉપયોગ આપણે વર્ષોથી રસોડામાં કરીએ છીએ. જે લાલ રંગના સિલિન્ડરમાં ભરીને તમારા ઘરે આવે છે, તે જ LPG.

• શેનો બનેલો છે?: આ મુખ્યત્વે પ્રોપેન અને બ્યુટેન ગેસનું મિશ્રણ છે.

• વિશેષતા: આ ગેસને ઊંચા દબાણે પ્રવાહી (Liquid) સ્વરૂપે સિલિન્ડરમાં ભરવામાં આવે છે. તેથી તેનું નામ ‘લિક્વિફાઈડ’ છે.

• ઉપયોગ: ઘરગથ્થુ રસોઈ અને હોટલોમાં ઇંધણ તરીકે.

2. PNG (પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ)

આજના આધુનિક યુગમાં શહેરોમાં હવે સિલિન્ડરની જગ્યાએ સીધી પાઈપલાઈન દ્વારા રસોઈ ગેસ આપવામાં આવે છે, તેને PNG કહેવામાં આવે છે.

• સ્ત્રોત: આ કુદરતી ગેસ (Natural Gas) છે, જે જમીનમાંથી નીકળે છે.

• વિશેષતા: આમાં સિલિન્ડર બદલવાની માથાકૂટ નથી હોતી. તે ૨૪ કલાક પાઈપલાઈન દ્વારા ઉપલબ્ધ રહે છે અને સિલિન્ડર કરતા સલામત માનવામાં આવે છે.

3. CNG (કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ)

જો તમે રિક્ષા, બસ કે કાર ચલાવતા હોવ, તો તમે CNG થી પરિચિત જ હશો.

• સ્ત્રોત: આ પણ કુદરતી ગેસ જ છે, પરંતુ તેને ખૂબ ઊંચા દબાણે (High Pressure) કોમ્પ્રેસ કરીને સિલિન્ડરમાં ભરવામાં આવે છે.

• ઉપયોગ: મુખ્યત્વે વાહનોમાં ઇંધણ તરીકે. તે પેટ્રોલ-ડીઝલ કરતા સસ્તું અને પ્રદૂષણ ઓછું ફેલાવતું ઇંધણ છે.

4. LNG (લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ)

જ્યારે કુદરતી ગેસને એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં દરિયાઈ માર્ગે મોકલવાનો હોય, ત્યારે તેને ‘નેચરલ ગેસ’ સ્વરૂપે મોકલવો મુશ્કેલ છે કારણ કે તે ઘણી જગ્યા રોકે છે.

• પ્રક્રિયા: ગેસને ખૂબ જ નીચા તાપમાને (લગભગ -162°C) ઠંડો કરવામાં આવે છે જેથી તે પ્રવાહી બની જાય.

• ફાયદો: પ્રવાહી સ્વરૂપમાં ગેસ 600 ગણી ઓછી જગ્યા રોકે છે, જે તેને જહાજો દ્વારા પરિવહન કરવા માટે સરળ બનાવે છે. ભારતમાં મોટાભાગનો ગેસ આ રીતે જ આયાત થાય છે.