આ પગલું ખાસ કરીને એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો અને તેના વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પરના પ્રભાવોને કારણે શેરબજાર અને રોકાણના માહોલમાં અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે.

વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) માટે મોટી ભેટ

સરકારના આ નવા નિર્ણયનો સૌથી મોટો ફાયદો વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) ને થવા જઈ રહ્યો છે. અત્યાર સુધી, વિદેશી રોકાણકારો જ્યારે ભારતીય સરકારી જામીનગીરીઓ (G-secs) માં રોકાણ કરતા હતા, ત્યારે તેમને ટેક્સના બોજ હેઠળ દબાવવું પડતું હતું. સરકારે હવે નિર્ણય કર્યો છે કે FPIs દ્વારા કરવામાં આવતા આવા રોકાણો પર લાગતો કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ (Capital Gains Tax) સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવશે.

અત્યારની સ્થિતિ મુજબ, વિદેશી રોકાણકારોએ 12 મહિનાથી વધુ સમય સુધી જાળવી રાખેલા બોન્ડ્સ અને લિસ્ટેડ શેરો પર 12.5 ટકાનો લોંગ-ટર્મ કેપિટલ ગેઇન્સ (LTCG) ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો. આ ઉપરાંત, સરકારી બોન્ડ્સમાંથી મળતા વ્યાજ પર પણ 20 ટકાનો વિધહોલ્ડિંગ ટેક્સ લાગતો હતો. ખાસ નોંધવા જેવું છે કે 2023 માં સરકારે 5 ટકાનો જે રાહતનો દર આપ્યો હતો તેને પણ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી વિદેશી રોકાણકારો નિરાશ હતા. હવે આ ટેક્સમાં સંપૂર્ણ છૂટછાટ મળવાથી વિદેશી રોકાણકારોનું ભારતીય બજાર પ્રત્યેનું આકર્ષણ ફરી વધશે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.

શા માટે આ નિર્ણય લેવો પડ્યો?

ચાલુ વર્ષે ભારતીય બજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા આશરે ₹2.5 લાખ કરોડની ભારે વેચવાલી કરવામાં આવી હતી. આટલી મોટી રકમનું બજારમાંથી બહાર નીકળવું એ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક ચિંતાનો વિષય હતો. સતત થતી આ વેચવાલીને રોકવા માટે લાંબા સમયથી ટેક્સના દરમાં ઘટાડો કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી હતી. સરકારના આ નિર્ણયથી બજારમાં ફરીથી વિશ્વાસ પેદા થશે અને વિદેશી મૂડીનો પ્રવાહ ભારતમાં વધશે.

નાણામંત્રીના સંકેતો અને ભાવિ વ્યૂહરચના

આ નિર્ણય કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણના તાજેતરના નિવેદન બાદ તરત જ આવ્યો છે. નાણામંત્રીએ એક કાર્યક્રમમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ લોંગ-ટર્મ અને શોર્ટ-ટર્મ કેપિટલ ગેઇન્સ પર ટેક્સમાં ફેરફાર કરવા માટે રોકાણકારોના મંતવ્યો સાંભળવા તૈયાર છે. આ દર્શાવે છે કે સરકાર રોકાણકારોની સુવિધા માટે ગંભીર છે.

જુલાઈ 2024 ના બજેટમાં સરકારે મોટાભાગની એસેટ્સ પર LTCG ટેક્સને 10 ટકાથી વધારીને 12.5 ટકા કર્યો હતો, પરંતુ સાથે જ લિસ્ટેડ ઈક્વિટી માટે કરમુક્તિની મર્યાદા ₹1.25 લાખ સુધી વધારી હતી. હવે, આ નવા વટહુકમ દ્વારા સરકાર એ સંદેશ આપી રહી છે કે ભારત વૈશ્વિક મૂડી માટે એક આકર્ષક અને ‘ઇન્વેસ્ટર ફ્રેન્ડલી’ ડેસ્ટિનેશન બની રહે.

વિદેશી મુદ્રા ભંડાર અને ભવિષ્યના મોટા પગલાં

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર અહીં જ અટકી જવા માંગતી નથી. ભારતનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserve) વધુ મજબૂત થાય અને વૈશ્વિક સ્તરે ભારત એક રોકાણના મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવે તે માટે આગામી સમયમાં વધુ મોટા અને ક્રાંતિકારી નિર્ણયો લેવામાં આવી શકે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર રોકાણ લાવવાનો જ નથી, પરંતુ ઈરાન યુદ્ધ જેવી ભૌગોલિક-રાજકીય કટોકટીઓની અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર ન્યૂનતમ રહે તેવો છે.

રોકાણકારો માટે શું અર્થ છે?

આ નિર્ણય લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે ખૂબ જ પ્રોત્સાહક છે. ટેક્સમાં ઘટાડો થવાથી રોકાણકારોના હાથમાં વધુ નાણાં રહેશે અને તે ફરીથી ભારતીય બજારોમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરશે. જે રીતે સરકારે સરકારી બોન્ડ્સ પરની ટેક્સ રાહતોમાં સુધારો કર્યો છે, તે દર્શાવે છે કે સરકાર ફિક્સ ઈન્કમ માર્કેટમાં પણ સ્થિરતા લાવવા માંગે છે.