આવી સ્થિતિમાં મોટાભાગના લોકોના મનમાં સૌથી મોટો ડર એ ઊભો થાય છે કે શું માત્ર એક EMI ચૂકી જવાથી તેમનો CIBIL (સિબિલ) સ્કોર તરત જ ખરાબ થઈ જશે? પરંતુ રાહતની વાત એ છે કે એક-બે દિવસની મોડાઈ થવાથી તરત જ સિબિલ સ્કોર પર નકારાત્મક અસર પડતી નથી. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે મોડો હપ્તો ભરવાથી તમારા ક્રેડિટ સ્કોર પર ક્યારે અને કેવી અસર પડે છે.

૧ થી ૭ દિવસનો વિલંબ: શું અસર થાય?

જો તમારો EMI નક્કી તારીખે કટ ન થયો હોય પણ તમે થોડા દિવસોમાં જ તેને ભરી દો છો, તો સામાન્ય રીતે તમારો સિબિલ સ્કોર સુરક્ષિત રહે છે.

• કોઈ સત્તાવાર રિપોર્ટિંગ નહીં: બેંકો સામાન્ય રીતે ૧ થી ૭ દિવસના વિલંબને ક્રેડિટ બ્યુરો (CIBIL) ને રિપોર્ટ કરતી નથી.

• દંડ અને પેનલ્ટી: સ્કોર ખરાબ નહીં થાય પરંતુ બેંક તમારા પર લેટ ફી, EMI બાઉન્સ ચાર્જ અને વધારાનું વ્યાજ (Penal Interest) ચોક્કસથી વસૂલ કરી શકે છે.

૩૦ દિવસ કે તેથી વધુનો વિલંબ: અહીંથી શરૂ થાય છે મુશ્કેલી

જો તમારો હપ્તો ૩૦ દિવસ કે તેથી વધુ સમય સુધી બાકી રહે છે, તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.

• સિબિલ સ્કોરમાં મોટો ઘટાડો: ૩૦ દિવસનો સમયગાળો પૂરો થતાં જ બેંકો આ બાકી રકમની માહિતી ક્રેડિટ બ્યુરોને મોકલી આપે છે. આનાથી તમારા CIBIL સ્કોરમાં ૫૦ થી ૧૦૦ પોઈન્ટ સુધીનો કડાકો બોલાઈ શકે છે.

• ભવિષ્યની લોન પર અસર: એકવાર સ્કોર ઘટ્યા પછી ભવિષ્યમાં નવી લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ મેળવવામાં ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે અથવા ઊંચા વ્યાજદરે લોન મળે છે.

૬૦ થી ૮૯ દિવસનો વિલંબ: પ્રોફાઇલ થશે નબળી

જો તમે સતત બે કે ત્રણ મહિના સુધી EMI ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાઓ છો, તો તમારું ક્રેડિટ પ્રોફાઈલ અત્યંત નબળું પડી જાય છે.

આ તબક્કે બેંક તમને 'ડિફોલ્ટર' ની શ્રેણીમાં મૂકવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે. બેંકના એજન્ટો અને રિકવરી ટીમો બાકી લેણી રકમની વસૂલાત માટે તમારો સંપર્ક કરવાનું શરૂ કરી દે છે. જો આ સમય પણ વીતી જાય અને ૯૦ દિવસ સુધી ચૂકવણી ન થાય, તો લોન એકાઉન્ટ NPA (નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ) બની જાય છે, જે તમારી નાણાકીય છબીને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે.

બેંકો કેવી રીતે કરે છે રિપોર્ટિંગ?

બેંકો દર મહિને એક ચોક્કસ રિપોર્ટિંગ સાયકલ (Reporting Cycle) મુજબ ગ્રાહકોના પેમેન્ટ હિસ્ટ્રીનો ડેટા ક્રેડિટ બ્યુરોને સબમિટ કરે છે.

જો તમારો હપ્તો બાકી રહી ગયો હોય અને તમે ૩૦ દિવસની સાયકલ પૂરી થાય તે પહેલાં જ બાકી રકમ ચૂકવી દો, તો ઘણી વાર તમારો ડેટા ખરાબ કેટેગરીમાં મોકલાતા બચી જાય છે અને તમારો CIBIL સ્કોર ઘટતો અટકી શકે છે.

ખરાબ થયેલો સિબિલ સ્કોર કેવી રીતે સુધારવો?

જો ભૂલથી તમારો EMI ચૂકી જવાયો હોય અને સ્કોર ઘટી ગયો હોય, તો તેને સુધારવા માટે આ પગલાં ભરો:

• તમામ બાકી લેણાં ઝડપથી ચૂકવો: સૌથી પહેલાં જેટલી પણ પેન્ડિંગ રકમ છે તેને વ્યાજ અને પેનલ્ટી સાથે તાત્કાલિક ક્લિયર કરો.

• ઓટો-ડેબિટ અને રિમાઇન્ડર: ભવિષ્યમાં હપ્તો ન ચૂકવાય તે માટે ઈ-મેન્ડેટ (Auto-Debit) સેટ કરો અથવા મોબાઈલમાં રિમાઈન્ડર મૂકો.

• ક્રેડિટ કાર્ડના બિલ સમયસર ભરો: ક્રેડિટ કાર્ડનું મિનિમમ ડ્યુ નહીં પણ પૂરેપૂરું બિલ નિયમિત ભરો.