પેપ્સિકોની પૂર્વ CEO ઇન્દ્રા નૂયીના એક નિવેદનને લઈને ભારતમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નૂયીએ અમેરિકાની પૂર્વ વિદેશમંત્રી કૉન્ડોલિઝા રાઇસ સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે જો તેઓ અમેરિકામાં ન હોત તો ભારત સહિત દુનિયાના ઘણા દેશોમાં તેઓ ક્યારેય CEO બની શક્યા ન હોત. તેમના મતે અમેરિકાની મેરિટ આધારિત વ્યવસ્થાએ તેમને ટોચના પદ સુધી પહોંચવાની તક આપી.નૂયીના આ નિવેદન બાદ સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
શું કહ્યું હતું ઇન્દ્રા નૂયીએ?ઇન્દ્રા નૂયીએ કહ્યું હતું કે અમેરિકા એવી વ્યવસ્થા ધરાવે છે જ્યાં વ્યક્તિની લાયકાતને પ્રથમ સ્થાન આપવામાં આવે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર ત્યાં મેન્ટર્સ માટે વ્યક્તિ પુરુષ છે કે મહિલા, તે મહત્વનું નથી, પરંતુ તેની ક્ષમતા મહત્વની છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ભારત સહિત અન્ય ઘણા દેશોમાં તેમને આવી તક કદાચ ન મળી હોત.
પૂર્વ રાજદૂત કન્વલ સિબ્બલનો વળતો જવાબઇન્દ્રા નૂયીના નિવેદન બાદ ભારતના પૂર્વ રાજદૂત કન્વલ સિબ્બલે સોશિયલ મીડિયા પર તેમની ટીકા કરી. તેમણે કહ્યું કે ઇન્દ્રા નૂયી ભારતની ખોટી છબી રજૂ કરી રહ્યા છે. તેમના મતે ભારતમાં પણ અનેક મહિલાઓ પોતાની પ્રતિભાના આધારે દેશની અગ્રણી કંપનીઓમાં સર્વોચ્ચ પદ સુધી પહોંચી છે.કન્વલ સિબ્બલે એવી મહિલાઓની યાદી પણ શેર કરી, જેમણે ભારતની મોટી કંપનીઓનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું છે.
ભારતની અગ્રણી મહિલા કોર્પોરેટ લીડર્સ
• ફાલ્ગુની નાયર - નાયકા (Nykaa)ની સ્થાપક અને CEO • કિરણ મઝુમદાર શૉ - બાયોકોન (Biocon)ની સ્થાપક અને એક્ઝિક્યુટિવ ચેરપર્સન • વિભા પાડલકર - HDFC Life Insuranceની CEO અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર • પ્રિયા નાયર - હિન્દુસ્તાન યુનિલીવરની મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને CEO • પ્રભા નરસિંહન - Colgate-Palmolive Indiaની CEO અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર • દીપાલી ગોયંકા - Welspun Indiaની CEO અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર • રાધિકા ગુપ્તા - Edelweiss Mutual Fundની CEO અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર
સિબ્બલનું કહેવું છે કે આ ઉદાહરણો દર્શાવે છે કે ભારતમાં પણ મહિલાઓ માટે કોર્પોરેટ જગતમાં ટોચ સુધી પહોંચવાના અવસર ઉપલબ્ધ છે.
અન્ય નેતાઓએ પણ વ્યક્ત કર્યો વિરોધતૃણમૂલ કોંગ્રેસના પૂર્વ રાજ્યસભા સાંસદ જવાહર સરકારે પણ ઇન્દ્રા નૂયીના નિવેદન પર વાંધો ઉઠાવ્યો. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને નૂયીની ટીકા કરી અને તેમના નિવેદન સાથે અસહમતિ વ્યક્ત કરી.સોશિયલ મીડિયા પર પણ અનેક યુઝર્સે વિવિધ પ્રતિક્રિયાઓ આપી. કેટલાકે દલીલ કરી કે અમેરિકામાં આજે સુધી કોઈ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ બની નથી, ત્યારે મહિલાઓને સમાન તકના મુદ્દે અમેરિકાને ભારત કરતાં વધુ પ્રગતિશીલ ગણાવવું યોગ્ય નથી. જોકે કેટલાક લોકોએ ઇન્દ્રા નૂયીના અનુભવને તેમના વ્યક્તિગત જીવનના આધારે જોવાની પણ વાત કરી.
ચર્ચાનું કેન્દ્ર શું છે?આ સમગ્ર વિવાદ માત્ર ઇન્દ્રા નૂયીના નિવેદન પૂરતો મર્યાદિત નથી. ચર્ચા હવે એ મુદ્દે થઈ રહી છે કે મહિલાઓને કોર્પોરેટ જગતમાં સમાન તક આપવા બાબતે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ખરેખર કેટલો તફાવત છે. એક તરફ ઇન્દ્રા નૂયી પોતાનો વ્યક્તિગત અનુભવ રજૂ કરે છે, તો બીજી તરફ તેમના વિવાદીઓ ભારતની સફળ મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો અને CEOના ઉદાહરણો આપી તેમના દાવાને પડકારે છે.
આ મુદ્દે મતભેદ હોઈ શકે, પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે આજે ભારતમાં પણ અનેક મહિલાઓ દેશની અગ્રણી કંપનીઓનું સફળતાપૂર્વક નેતૃત્વ કરી રહી છે અને કોર્પોરેટ ક્ષેત્રમાં પોતાની આગવી ઓળખ ઉભી કરી રહી છે.