આજના સમયમાં હાર્ટ હેલ્થને લઈને ચિંતા સતત વધી રહી છે. હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોક જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ માત્ર મોટી ઉંમરના લોકો પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. પરંતુ યુવાનોમાં પણ હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓના કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે જીવનશૈલીમાં નાના પરંતુ મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવો જરૂરી છે. જાણીતા સર્જને એવી પાંચ આદતો વિશે જણાવ્યું છે જેનાથી તેઓ પોતે પણ દૂર રહે છે.
1. ધૂમ્રપાન અને હાનિકારક ધુમાડાથી રહો દૂર
ડૉક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર હાર્ટને સ્વસ્થ રાખવું હોય તો સૌથી પહેલાં ધૂમ્રપાન છોડવું જોઈએ. સિગારેટ સહિત ધુમાડો પેદા કરતી હાનિકારક વસ્તુઓ હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. ધૂમ્રપાન દરમિયાન શરીરમાં પહોંચતા હાનિકારક રસાયણો રક્તવાહિનીઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને હૃદય સંબંધિત જોખમોમાં વધારો કરી શકે છે. તેથી જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમિત ધૂમ્રપાન કરતી હોય તો તેને આ આદત છોડવા માટે ગંભીરતાથી પ્રયાસ કરવો જોઈએ. હાર્ટ હેલ્થ માટે માત્ર કસરત કે સારો ખોરાક પૂરતો નથી, પરંતુ ધૂમ્રપાન જેવી હાનિકારક આદતોથી દૂર રહેવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. ધૂમ્રપાન છોડવું મુશ્કેલ લાગતું હોય તો તબીબી નિષ્ણાતની મદદ લેવી વધુ યોગ્ય છે.
2. ચિપ્સ અને ફાસ્ટ ફૂડને કહો 'નો'
હૃદયને નુકસાન પહોંચાડી શકે તેવી બીજી મહત્વપૂર્ણ આદત છે વારંવાર ફાસ્ટ ફૂડ અને અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન. ડોકટરોએ ચિપ્સ, પેકેટમાં મળતા નાસ્તા અને વધુ મીઠું તથા ખાંડ ધરાવતા પ્રોસેસ્ડ ખોરાકથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી છે. આવા ખોરાકનું નિયમિત અને વધુ પ્રમાણમાં સેવન કરવાથી આહારની ગુણવત્તા બગડી શકે છે અને લાંબા ગાળે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર અસર થઈ શકે છે. તેના બદલે તાજા ફળો, લીલા શાકભાજી, દાળ, આખા અનાજ અને ઘરનું સંતુલિત ભોજન પસંદ કરવું વધુ યોગ્ય છે. એટલે હાર્ટને હેલ્ધી રાખવા માટે દરેક વખતે કડક ડાયટ કરવાની જરૂર નથી; રોજિંદા ખોરાકમાં થોડા સમજદારીભર્યા ફેરફાર પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
3. કલાકો સુધી બેસી રહેવાની આદત છોડો
આજની જીવનશૈલીમાં લાંબા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવું સામાન્ય બની ગયું છે. ઓફિસનું કામ, મોબાઇલ, કમ્પ્યુટર અને ટીવીના કારણે લોકો દિવસનો મોટો સમય શારીરિક પ્રવૃત્તિ વગર પસાર કરે છે. હાર્ટને સ્વસ્થ રાખવા માટે બેઠાડુ જીવનશૈલી છોડવાની સલાહ આપે છે. નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ શરીરને સક્રિય રાખવામાં મદદ કરે છે. આ માટે દરરોજ ભારે કસરત કરવી જ જરૂરી હોય એવું નથી. પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે ચાલવું, નિયમિત એક્સરસાઇઝ કરવી અથવા લાંબા સમય સુધી બેસ્યા બાદ થોડું હલનચલન કરવું પણ સારો આરંભ બની શકે છે. ખાસ કરીને જમ્યા બાદ 10 મિનિટની હળવી વોકને રોજિંદી રૂટિનમાં સામેલ કરી શકાય છે. જોકે કોઈ વ્યક્તિને હૃદયની બીમારી હોય અથવા કસરત અંગે કોઈ તબીબી સમસ્યા હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
4. સતત સ્ટ્રેસમાં રહેવું પણ હાર્ટ માટે યોગ્ય નથી
આધુનિક જીવનમાં કામનો તણાવ, પરિવારની જવાબદારીઓ અને અન્ય ચિંતાઓના કારણે સતત સ્ટ્રેસ રહેવાની સમસ્યા સામાન્ય બની છે. લાંબા સમય સુધી રહેતો સ્ટ્રેસ બ્લડપ્રેશર સહિત શરીરની અન્ય પ્રક્રિયાઓને અસર કરી શકે છે અને હૃદય પર વધારાનો ભાર પડી શકે છે. તેથી હાર્ટ હેલ્થ માટે સ્ટ્રેસ મેનેજમેન્ટ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. પૂરતી ઊંઘ અને નિયમિત કસરત જેવી સ્વસ્થ આદતો પર ધ્યાન આપવાની વાત કરે છે. પોતાના માટે થોડો સમય કાઢવો, પૂરતી ઊંઘ લેવી અને શારીરિક રીતે સક્રિય રહેવું તણાવ નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો સતત ચિંતા, ઊંઘમાં તકલીફ અથવા તણાવ જીવનને ગંભીર રીતે અસર કરતો હોય તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.
5. 'સ્વસ્થ જીવનશૈલી'ને બનાવો રોજિંદી ટેવ
આ આદતોમાંથી દૂર રહેવાથી હાર્ટ એટેક કે સ્ટ્રોક ક્યારેય નહીં આવે તેવી ખાતરી કરી શકાય નહીં. હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર ઉંમર, આનુવંશિકતા, બ્લડપ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ, ડાયાબિટીસ અને અન્ય ઘણા પરિબળો અસર કરી શકે છે. તેમ છતાં ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું, વધુ પ્રોસેસ્ડ અને ફાસ્ટ ફૂડ ઘટાડવું, શારીરિક રીતે સક્રિય રહેવું અને સ્ટ્રેસનું યોગ્ય મેનેજમેન્ટ કરવું સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની શકે છે. આ સાથે સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ અને નિયમિત આરોગ્ય તપાસ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. જો છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અચાનક પરસેવો, ચક્કર અથવા અન્ય ગંભીર લક્ષણો દેખાય તો તેને અવગણવાને બદલે તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જોઈએ.
આ માહિતી સામાન્ય આરોગ્ય જાગૃતિ માટે છે; વ્યક્તિગત સારવાર કે તબીબી સલાહ માટે તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.