વૈભવ શ્રીવાસ્તવ ભારતને વૈશ્વિક ખેલ મહાશક્તિ બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે કેન્દ્ર સરકારે ખેલો ઈન્ડિયા યોજના અને રાષ્ટ્રીય ખેલ મહાસંઘોને સહાયતા યોજના (ANSF) ને નવી દિશા આપી છે. વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધી લાગુ થનારી નવી ખેલો ઈન્ડિયા યોજના માટે 29,054 કરોડ રૂપિયાનો પ્રાવધાન કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ANSF યોજના માટે 7,387 કરોડ રૂપિયા સ્વીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.
નવી ખેલો ઈન્ડિયા યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય જમીની સ્તર પર પ્રતિભાઓની ઓળખ, આધુનિક ખેલ અવસંરચના, ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રશિક્ષણ અને ખેલોને શિક્ષા સાથે જોડતા સમગ્ર દેશમાં મજબૂત ખેલ પારિસ્થિતિક તંત્ર તૈયાર કરવાનો છે. યોજના અંતર્ગત નવ પ્રમુખ ઘટક સામેલ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં ઓલિમ્પિક ખેલો માટે વિશેષ પ્રશિક્ષણ કેન્દ્ર, રાજ્યોમાં ખેલ અવસંરચના વિકાસ, રાષ્ટ્રીય તેમજ ક્ષેત્રીય પ્રતિયોગિતાઓનો વિસ્તાર, પ્રતિભા ઓળખ અને વિકાસ, કોચ તેમજ સપોર્ટ સ્ટાફનું પ્રશિક્ષણ, ખેલો ઈન્ડિયા પ્રશિક્ષણ સુવિધાઓનું આધુનિકીકરણ, ફિટ ઈન્ડિયા અભિયાન અને ડિજિટલ સ્પોર્ટ્સ ટેક્નોલોજી પ્લેટફોર્મ સામેલ છે. યોજના અંતર્ગત વર્તમાન 3,000 ખેલો ઈન્ડિયા ખેલાડીઓની સંખ્યામાં અનેકગણી વૃદ્ધિનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે.
બીજી તરફ રાષ્ટ્રીય ખેલ મહાસંઘોને સહાયતા યોજના (ANSF) રાષ્ટ્રીય ખેલ મહાસંઘોને પ્રશિક્ષણ, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિયોગિતાઓમાં ભાગીદારી, ખેલ વિજ્ઞાન, વિશેષ કોચિંગ અને મોટા ખેલ આયોજનોના સંચાલન માટે નાણાકીય સહાયતા ઉપલબ્ધ કરાવશે. આ યોજના રાષ્ટ્રીય ખેલોના આયોજન, આંતરરાષ્ટ્રીય ટુર્નામેન્ટોની યજમાની, સ્વદેશી ખેલોના વૈશ્વિક પ્રચાર અને ખેલ કૂટનીતિને પણ બઢાવો આપશે. કબડ્ડી, ખો-ખો, યોગાસન, મલ્લખંભ અને કલારિપયટ્ટુ જેવા ભારતીય ખેલોને વૈશ્વિક ઓળખ અપાવવા પર વિશેષ જોર રહેશે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સાર્વજનિક નાણાકીય સહાયતા સાથે ખેલ મહાસંઘોમાં પારદર્શિતા, જવાબદારી, ઓડિટ, નિષ્પક્ષ ચયન પ્રક્રિયા, ખેલાડીઓની ભાગીદારી અને બહેતર પ્રશાસન સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. આ વ્યવસ્થા રાષ્ટ્રીય ખેલ શાસન અધિનિયમ-2025 અને ખેલો ભારત નીતિ-2025 ના અનુરૂપ હશે. સરકારનું માનવું છે કે આ બંને યોજનાઓના માધ્યમથી ભારત ન માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય ખેલોમાં પદક જીતવાની ક્ષમતા વધારશે, 2036 તેના બદલે ઓલિમ્પિક યજમાનીની દિશામાં પણ મજબૂત તૈયારી કરી શકશે.