ભારત દ્વારા સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કર્યા બાદ પાકિસ્તાનની બેચેની હવે વધુ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. પાકિસ્તાનના સેનાપ્રમુખ અસીમ મુનીરે ફરી એકવાર ભારત સામે આક્રમક ભાષા વાપરી છે. તેમણે માત્ર સિંધુના પાણીના મુદ્દે જ નહીં, પરંતુ આતંકવાદને લઈને પણ ભારત અને અફઘાનિસ્તાન પર ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે. જોકે, આ નિવેદન પાછળ માત્ર રાજકીય સંદેશો નથી, પરંતુ પાકિસ્તાનની વધતી ચિંતા પણ છુપાયેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
સિંધુનું પાણી પાકિસ્તાન માટે જીવનરેખા કેમ?
સિંધુ નદી અને તેની સહાયક નદીઓનું પાણી પાકિસ્તાનની ખેતી, પીવાના પાણી અને વીજ ઉત્પાદન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. દેશના મોટા ભાગના કૃષિ વિસ્તારનું અસ્તિત્વ આ જળ પર નિર્ભર છે. એટલે જ જ્યારે ભારતે પહલગામ આતંકી હુમલા બાદ સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો, ત્યારથી પાકિસ્તાનમાં ચિંતાનો માહોલ વધી ગયો છે.
ભારત તરફથી પાણી તરત જ બંધ થઈ જશે એવી સ્થિતિ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં પાણીના સંચાલન અંગે ભારત વધુ સ્વતંત્ર બની શકે છે. આ જ સંભાવનાએ પાકિસ્તાનની રાજકીય અને સૈન્ય નેતાગીરીને સતત આ મુદ્દો ઉઠાવવા પ્રેર્યા છે.ફરી ભારત પર આતંકવાદના આરોપ
અસીમ મુનીરે પોતાના નિવેદનમાં ફરી એકવાર દાવો કર્યો કે પાકિસ્તાનમાં થતા આતંકી હુમલાઓ માટે જવાબદાર તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) જેવા સંગઠનોને ભારત તરફથી મદદ મળી રહી છે. તેમણે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો કે આ સંગઠનો અફઘાનિસ્તાનની જમીનનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાનમાં હુમલા કરે છે.
પાકિસ્તાની સેનાના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો અફઘાનિસ્તાન પોતાની જમીનનો ઉપયોગ આવા સંગઠનોને નહીં રોકે, તો પાકિસ્તાની સેના પોતાની સુરક્ષા માટે જરૂરી કાર્યવાહી કરશે. જોકે, ભારતે અગાઉ પણ આવા તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને તેમને બિનઆધારભૂત ગણાવ્યા છે.
યુદ્ધ જેવી ભાષા… પરંતુ વાસ્તવિકતા શું?
પાકિસ્તાન દ્વારા વારંવાર "પાણી રોકશો તો યુદ્ધ માનશું" જેવી ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રકારના નિવેદનો મોટાભાગે આંતરિક રાજકીય દબાણ અને જનતામાં સંદેશ આપવા માટે હોય છે.
પાકિસ્તાન હાલમાં આર્થિક સંકટ, વધતા આતંકવાદ અને આંતરિક સુરક્ષાના પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં સિંધુના પાણીનો મુદ્દો ત્યાંની સરકાર અને સેનાના માટે સંવેદનશીલ વિષય બની ગયો છે.
આગળ શું?
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની સિંધુ જળ સંધિ વર્ષ 1960થી અમલમાં છે અને દાયકાઓ સુધી બંને દેશો વચ્ચે પાણીના વહેંચણીનો આધાર રહી છે. પરંતુ હાલના બદલાયેલા રાજકીય અને સુરક્ષાત્મક માહોલમાં આ સંધિ ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે.
પાકિસ્તાન તરફથી આવી રહેલા આક્રમક નિવેદનો ચોક્કસપણે બંને દેશો વચ્ચેના તણાવને વધુ ચર્ચામાં લાવે છે. જોકે, હાલ સુધી બંને દેશો તરફથી કોઈ સીધી સૈન્ય કાર્યવાહી અંગે સત્તાવાર સંકેત મળ્યા નથી. તેથી આગામી દિવસોમાં બંને દેશો કૂટનીતિક અને રાજકીય સ્તરે કેવી રીતે આગળ વધે છે, તેના પર સૌની નજર રહેશે.