ભારતીય નૌકાદળની તાકાતમાં આજે એક નવો અધ્યાય જોડાવા જઈ રહ્યો છે. આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમ ખાતે આયોજિત એક વિશેષ કાર્યક્રમમાં સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહની ઉપસ્થિતિમાં સ્વદેશી બનાવટની ત્રીજી પરમાણુ સબમરીન 'INS અરિધમન' (INS Aridhaman) ને નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવી રહી છે. આ સાથે જ ભારતે દરિયાઈ સીમા પર પોતાની સુરક્ષા કવચને વધુ અભેદ્ય બનાવ્યું છે.

'અરિધમન' એટલે કે 'દુશ્મનોનો નાશ કરનાર' - આ સબમરીનનું નામ જ તેની પ્રચંડ ક્ષમતાનો પરિચય આપે છે.
લગભગ 7,000 ટન વજન ધરાવતી આ સબમરીન ભારતની 'એડવાન્સ્ડ ટેકનોલોજી વેસલ' (ATV) પ્રોજેક્ટ હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવી છે. અગાઉની આઈ.એન.એસ. અરિહંત અને આઈ.એન.એસ. અરિઘાતની સરખામણીમાં અરિધમન વધુ આધુનિક અને શક્તિશાળી છે. તેની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની મારક ક્ષમતા છે; આ સબમરીન 3,500 કિમીની રેન્જ ધરાવતી K-4 બેલેસ્ટિક મિસાઇલોથી સજ્જ છે, જે તેને સમુદ્રના ઊંડાણમાંથી જ દુશ્મનના કોઈપણ ઠેકાણાને નિશાન બનાવવાની શક્તિ આપે છે. આ ઉપરાંત, તે K-15 મિસાઇલો વહન કરવામાં પણ સક્ષમ છે. 83 મેગાવોટના પ્રેશરાઈઝ્ડ લાઈટ વોટર રિએક્ટર દ્વારા સંચાલિત હોવાને કારણે, તે લાંબા સમય સુધી સપાટી પર આવ્યા વિના પાણીની અંદર રહી શકે છે, જે તેને દુશ્મન રડારથી બચવામાં મદદ કરે છે.
સબમરીનનું કાર્યરત થવું એ ભારતની 'ન્યુક્લિયર ટ્રાયડ' (જમીન, આકાશ અને સમુદ્રમાંથી પરમાણુ હુમલો કરવાની ક્ષમતા) ને પૂર્ણતા તરફ લઈ જાય છે. ભારતના 'નો ફર્સ્ટ યુઝ' (પહેલા હુમલો ન કરવાની નીતિ) સિદ્ધાંત મુજબ, જો દેશ પર પરમાણુ હુમલો થાય, તો અરિધમન જેવી સબમરીન સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક એટલે કે વળતો પ્રહાર કરવા માટે સૌથી વિશ્વસનીય પ્લેટફોર્મ માનવામાં આવે છે. હિંદ મહાસાગરમાં ચીનની વધતી સક્રિયતા વચ્ચે, આ સ્વદેશી પરમાણુ સબમરીન સંતુલન જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
આ સાથે જ નૌકાદળમાં 'INS તારાગિરી' નામનું અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ ફ્રિગેટ પણ સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે 2026નું આ વર્ષ ભારતીય નૌકાદળ માટે આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતિક છે, કારણ કે અરિધમનમાં આશરે 70 થી 75 ટકા જેટલા ભાગો સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી બનાવવામાં આવ્યા છે. ભારત હવે વિશ્વના એવા જૂજ દેશોની યાદીમાં મજબૂત સ્થાન ધરાવે છે જેઓ પોતાની પરમાણુ સબમરીન ડિઝાઇન અને નિર્માણ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના માત્ર લશ્કરી ક્ષમતા જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની વધતી જતી વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાને પણ રેખાંકિત કરે છે.