ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ತಮ್ಮ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಎಂದರೆ ಪದೇಪದೇ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ.

ಚಾಣಕ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ತಕ್ಷಣದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ಸಹಾಯಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ, ಪದೇಪದೇ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಾಣಕ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದೇ ರೀತಿ, ಸಾಲ ಪಡೆದ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹಣ ತೀರಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಅವಮಾನ ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸಂಬಂಧಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸಾಲದ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಪದೇಪದೇ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವವರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತರು ಎಂದು ಜನರು ಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಚಾಣಕ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.