✶'ಜಾಗತಿಕ ಗಾಳಿ ದಿನ'ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ :
ಜಾಗತಿಕ ಗಾಳಿ ದಿನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (EWEA - European Wind Energy Association) ಮೂಲಕ 'ಗಾಳಿ ದಿನ' (Wind Day) ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಿಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (GWEC - Global Wind Energy Council) ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇದನ್ನು "ಜಾಗತಿಕ ಗಾಳಿ ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

✶ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗಾಳಿ :
ಗಾಳಿ ಒಂದು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ಹಲವು ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ (Onshore) ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (Offshore) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವ ಗಾಳಿಯ ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ :ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು / Important days in June

ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳು ಸರಳ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಯು ಟರ್ಬೈನ್‌ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ರೋಟರ್ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಟರ್ ಜನರೇಟರ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯೂ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

✶ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ(wind energ)ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ :
ಭಾರತದ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಬಲಪಡುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತವು ಸ್ಥಾಪಿತ ಗಾಳಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 56.09 ಗಿಗಾವಾಟ್ (GW) ತಲುಪಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 28 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.

2025-26ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 6.05 GW ಹೊಸ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು 2024-25ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ 4.15 GW ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಗಾಳಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 45 ಪ್ರತಿಶತವು ಗರಿಷ್ಠ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸೌರಶಕ್ತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.

✶ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ
ಭಾರತವು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು, ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

2014ರಲ್ಲಿ 10 GW ಇದ್ದ ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ 24 GWಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳು, ಟವರ್‌ಗಳು, ಗಿಯರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ದೇಶೀಯೀಕರಣ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಅಂದಾಜು ಒಟ್ಟು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 120 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ 695.5 GW ಹಾಗೂ 150 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ 1,163.9 GW ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

✶ 150 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು:
ರಾಜಸ್ಥಾನ - 284.2 GW
ಗುಜರಾತ್ - 180.8 GW
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ - 173.9 GW
ಕರ್ನಾಟಕ - 169.3 GW
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ - 123.3 GW
ತಮಿಳುನಾಡು - 95.1 GW
ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ - 55.4 GW
ತೆಲಂಗಾಣ - 54.7 GW

ದೇಶಾದ್ಯಂತ 900ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಳಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಾಳಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

✶ 2030ರ ಗುರಿಯತ್ತ ಭಾರತ :
ಭಾರತವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 100 GW ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು 2036ರ ವೇಳೆಗೆ 156 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು United Kingdom, Denmark ಹಾಗೂ Belgium ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗಲಿವೆ.

ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಅಪಾರ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಕ್ರಾಂತಿಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.