ನವದೆಹಲಿ: ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ನೈಜ ವಿವಾದಗಳಿದ್ದಾಗ, ಸರ್ಕಾರವು ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ (Summary proceedings) ಮೂಲಕ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಬಿ. ಪಾರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ನಿಯೋಜಿತ ಭೂಮಿ (ವರ್ಗಾವಣೆ ನಿಷೇಧ) ಕಾಯ್ದೆ, 1977ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಈ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
- ಆಸ್ತಿ ವಿವರ: ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 40.65 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯೋಜಿತ ಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿತ್ತು.
- ಹಿಂದಿನ ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಈ ಭೂಮಿಯು 1920ರಿಂದಲೂ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಳಿಕ ಬಿ.ಜೆ. ರಾವ್ ಎಂಬುವವರು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಸಿರ್ಕಾರ್ ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ಸ್ಗೆ 46.23 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರು.
- ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸಿರ್ಕಾರ್ ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ಸ್ ನಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿ ಕೋರ್ಟ್ನ ಅನುಮತಿ ಮೇರೆಗೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಲಿಕ್ವಿಡೇಟರ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.
- ಸರ್ಕಾರದ ತಕರಾರು: ಜೆ.ಕೆ. ಶುಗರ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಈ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ₹7.80 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಬಿಡ್ ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹರಾಜು ಅಂತಿಮಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ತಕರಾರು ಎತ್ತಿತು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು
- ನೈಜ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತೆರವು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ: ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಭೂಹಕ್ಕಿನ ವಿವಾದವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸದೆ, ಕೇವಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತೆರವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ದಾಖಲೆಗಳ ಮಹತ್ವ: ನೋಂದಾಯಿತ ಪತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳ (ಮ್ಯುಟೇಶನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗದು.
- ಹಳೆಯ ತೀರ್ಪಿನ ಉಲ್ಲೇಖ: 1982ರ 'ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ vs ತುಮ್ಮಲ ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್' ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಪೀಠ, ಭೂಹಕ್ಕಿನ ನೈಜ ವಿವಾದವಿದ್ದಾಗ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಅಂತಿಮ ಆದೇಶ
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

