ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ (Nepal Flood) ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತ (Landslide) ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕವೊಂದು ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ (Social Media) ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ.
ಈ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ನೇಪಾಳದ ಪ್ರವಾಹದ ದೃಶ್ಯ ಎಂದು ಹಲವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ವಿಡಿಯೋ ನೇಪಾಳದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಚೆಕ್ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ. ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕದ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳದ ರಸುವಾ ಮತ್ತು ನುವಾಕೋಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 13 ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಲಾಂಗ್ಟಾಂಗ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಸುಮಾರು 60 ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹರಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಚೆಕ್ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋ 2022ರದ್ದು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತುಂಖ್ವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ರಿವರ್ಸ್ ಸರ್ಚ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ 'ದಿ ಫ್ರೈಡೇ ಟೈಮ್ಸ್' 2023ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ದೃಶ್ಯದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತುಂಖ್ವಾದ ಲೋವರ್ ಕೊಹಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ರನೋಲಿಯಾ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2022ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲೇ ಹಲವು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಡಿಯೋ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಆಗಿರುವುದೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರನೋಲಿಯಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಜರ್ಮನಿಯ 'ಸ್ಟರ್ನ್' ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಯೂ 2022ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಡುಬರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹದ ದೃಶ್ಯ ಎಂದು ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. 'anwrworld' ಎಂಬ ಟಿಕ್ಟಾಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ವಿಡಿಯೋ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಮೂಲವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತೆ ವೈರಲ್ ಆದ ಬಳಿಕ 'anwrworld' ಖಾತೆಯ ನಿರ್ವಾಹಕರು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ನೇಪಾಳದ ದೃಶ್ಯವಲ್ಲ. 2022ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತುಂಖ್ವಾದ ಡುಬರ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹದ ವೇಳೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಚೆಕ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಖಾತೆದಾರ ಅನ್ವರ್ ಕೂಡ ತಾನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, 2022ರ ಪ್ರವಾಹದ ವೇಳೆ ಈ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ 12 ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 431.1 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನೇಪಾಳದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತುಂಖ್ವಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಎಂದು ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಚೆಕ್ನಲ್ಲಿ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.