ಮೃತದೇಹಗಳು ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹರಡುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಮುಂದೆ ಎಂದಾದರೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಬುಧವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ರಭಸದಿಂದ ನುಗ್ಗಿದ ನದಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನ ಭೋರ್ಗರೆತಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳೇ ತತ್ತರಿಸಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 675 ಶವಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ವಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ 233 ಮೃತದೇಹಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.

ಚಿತ್ವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಶವಾಗಾರಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವುದು ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶವಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡಲು ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನೇ ಕೋಲ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಜಾಗವಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಹವಾಮಾನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಶವಗಳು ಕೊಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿ, ದುರ್ನಾತ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹರಡುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಶವಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ, ಶವಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಸರ್ಕಾರ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶವದಿಂದಲೂ ಡಿಎನ್‌ಎ (DNA) ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ದಾಖಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ದಫನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ 1.5 ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ತೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶವಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಾಗದಂತೆ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ 40 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೃತದೇಹವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಅದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಷನ್ (ಯುನಿಕ್ ಐಡಿ) ಸಂಖ್ಯೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜತೆಗೆ ಅದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಥಳದ ವಿವರವನ್ನೂ (ಲೊಕೇಷನ್ ಟ್ಯಾಗ್) ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶವಗಳನ್ನು ಹೂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಶವದ ಐಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸೈನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಇಡೀ ದಫನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಿ, ಆ ಜಾಗದ ಜಿಯೋ-ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕಾಣೆಯಾದ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಸರೆಯಾಗಲಿದೆ. ಸಂಬಂಧಿಕರು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ತಮ್ಮ ಡಿಎನ್‌ಎ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳದ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಡಿಎನ್‌ಎ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು, ದಫನ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಶವಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಡಿಎನ್‌ಎ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಡಿಎನ್‌ಎ ಪಂದ್ಯವಾದಾಗ (Match) ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶವದ ಐಡಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಶವ ಹೂತಿಟ್ಟ ನಿಖರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಆ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ತೋಡಿ ತೆಗೆದು (Exhume) ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನೇಪಾಳ ಪೊಲೀಸರು ಈಗಾಗಲೇ ಗುರುತು ಸಿಗದ ಮತ್ತು ವಾರಸುದಾರರಿಲ್ಲದ ಶವಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಲಭ್ಯ ವಿವರಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಹಾಗೂ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ (QR Code) ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ 2,426ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.