ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೆ

ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗ"ನಾನು--

ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ !'

ಇನ್ನಾರು ಇಂಥ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿ

ಕೊಂಡಾರು! ಅವರ ನಿನಯಶ್ರೀ ಅನುಪಮವಾದುದು:

" ಅವನಾದರೇನು, ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನ ನೆನೆನವನ

ಬಾಯ ತಂಬುಲ ಮೆಲುವೆ, ಬೀಳುಡಿಗೆಯ ಹೊಡೆನೆ

ಪಾದರಕ್ಷೆಯೆ ಕಾಯ್ದು ಬದುಕುವೆ!

ಎಂಬುದು ಅವರ ಬಾಳಗುರಿ!

" ಸಮಸ್ತಭಕ್ತನಿಕಾಯವನು ಪಾವನವ ಮಾಡಿದ ರಾಯ ಪೂರ್ವಾ ಚಾರ್ಯ,

"ಭಕ್ತ ಜನ ಭಾಗ್ಯ ಶುಭೋದಯ,

ಶರಣಸರೋಜಸಂಕುಳ ಸಹಸ್ರಕರ'

ಬಸವಣ್ಣ ತನಗಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡುದು ಕರ್ತೃತ್ರವನ್ನಲ್ಲ-

ತೊತ್ತುತನವನ್ನು [ "ಅಯ್ಯ, ನಿಮ್ಮ ವಂಶಾವಳಿಯಲು ತೊತ್ತಿನ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ; ಆತನ ತೊತ್ತಿನ ಮಗ ನಾನಯ್ಯ ಒಲಿದೊತ್ತು, ಬಳೆಗದೊತ್ತು,

ವಂಶೆದೊತ್ತು,, ನಾನಯ್ಯ !

ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ ನಿಮ್ಮ ಒಡೆತನಕ್ಕ

ಕೇಡಿಲ್ಲವಾಗಿ ನನ್ನ ತೊತ್ತುತನಕ್ಕೆ ಕೇಡಿಲ್ಲ!

ಇದೆಂಥ ಗರಿಮೆ, ಹಿರಿಮೆ ಅವರದು!

ಎಲ್ಲರೂ ಹಾರೈಸಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಪದವಿ. -ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿ ಅವರದಾ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾರೈಸಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಪದವಿ. -ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿ ಅವರದಾಗಿದ್ದಿತು. ಈ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಗಾಗಿ ಎಂಥೆಂಥ ತಂತ್ರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ?

ಅಂಥ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಮೋಹ ವಿರಲಿಲ್ಲ ಅವರಿಗೆ.

' ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ

ಪದವಿಯೆಬಬೇರೆ.

ಸದ್ಭಕ್ತರಾದರೆ ಸಾಕು--ಅವರು ಯಾರಾದರೇನು? ಎಂತಿರ್ದರೇನು?

" ಆವಾವ ಭಾವದಲಿ ಶಿವನ ನಂಬಿದ ಶರಣರು ಎಂತಿರ್ದರೇನಯ್ಯ? ಆವಾವ

ಭಾವದಲಿ ಶಿವನ ನಂಬಿದ ಮಹಿಮರು ಎಂತಿರ್ದರೇನಯ್ಯ?....ಕುಲವನರಸುವರೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಜಾತಿಸಂಕರವಾದ ಬಳಿಕ?' ಕುಲಮದ, ಅರ್ಥಮದ,

ಅಧಿಕಾರಮದ ಮೊದಲಾದ ಅಷ್ಟ ಮದಗಳನ್ನು ಹಿಟ್ಟುಗುಟ್ಟಲೆಂದೇ

ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಶಿವನ ನಂಬಿದ ಶರಣರಲ್ಲಿ ಕುಲವನರಸುವರೆ

ಜಾತಿಸಂಕರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶಂಕರನ ಕಿಂಕರನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಶಿವನ ನಂಬಿದ ಶರಣರಲ್ಲಿ ಕುಲವನರಸುವರೆ?' ಅವರಷ್ಟು ನಿಷ್ಕುರವಾಗಿ

ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕುಲವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದವರು ಅವರೇ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

ಬಸವಣ್ಣನವರು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ, ವರ್ಗಭೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಮಹಾನ್ ಮಾನವತಾವಾದಿ. ಈ ಸಾಲುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅವರಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು

• ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಕುಲವನ್ನರಸಬಾರದು:

ಶಿವನನ್ನು ಸತ್ಯ ಶುದ್ಧ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿದ ಮೇಲೆ ಆ ಶರಣನು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಯಾವ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದರೆ ಏನು? ಶರಣರಲ್ಲಿ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಎಂಬ ಭೇದ ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ದೃಢ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ "ನoverlapು ಶರಣರ ಕುಲವನರಸುವರೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನದಲ್ಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ಅಷ್ಟಮದಗಳ ಭಂಜಕ:

ಕುಲಮದ, ಛಲಮದ, ತನುವಿನ ಮದ, ಧನದ ಮದ, ರೂಪಿನ ಮದ, ಯೌವನದ ಮದ, ವಿದ್ಯೆಯ ಮದ, ರಾಜಮದ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಮದಗಳು (ಅಹಂಕಾರಗಳು) ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ 'ಹಿಟ್ಟುಗುಟ್ಟಲು' ಅಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿ, ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.

• ಜಾತಿಸಂಕರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ:

ಇಲ್ಲಿ 'ಜಾತಿಸಂಕರ' ಎಂದರೆ ಭಕ್ತಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿ-ವರ್ಗಗಳ ಜನರು ಬಂದು ಒಂದಾಗಿ, ಹಳೆಯ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿ ಹೋಗುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು, ಅಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕುಲದ ಗುರುತುಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ.

• ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಖಂಡನೆ:

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಮಾಜದ ಮೌಢ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಕುರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು. ರಾಜ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅಧಿಕಾರದ ಆಡಂಬರಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗದೆ ಶರಣರ ಗುಡಿಸಿಲಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿದರು.

"ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ" ಮತ್ತು "ಇವನಾರವ ಇವನಾರವನೆನ್ನದೆ ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವನೆಂದೆನಿಸಯ್ಯ" ಎಂದು ಸಾರಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನೀವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಾಲುಗಳು ಅವರ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿವೆ.

ಬಸವಣ್ಣನ ಮನವರಿತ ಮಹಾನುಭಾವರ ಪದಕ್ಕೆರಾಗುವೆ ಎಂದಾತ ಬಸವಾಕ್ಷ