സോഷ്യല് മീഡിയയുടെയും ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം റീലുകളുടെയും കാലത്ത് നമ്മള് സ്ഥിരമായി കേള്ക്കുന്ന രണ്ട് വാക്കുകളാണ് 'ട്രോമ' ), 'ട്രിഗർ' എന്നിവ.
ആരെങ്കിലും ദേഷ്യപ്പെടുമ്പോഴോ, പരീക്ഷയില് മാർക്ക് കുറയുമ്പോഴോ ഒക്കെ 'എനിക്ക് വലിയ ട്രോമയായി' എന്ന് പറയുന്നതും, പണ്ടത്തെ ഒരു ചെറിയ സങ്കടം ഓർക്കുമ്പോള് 'അതെന്നെ ട്രിഗർ ചെയ്തു' എന്ന് പറയുന്നതും ഇന്ന് സാധാരണമാണ്.
എന്നാല്, മാനസികാരോഗ്യ രംഗത്ത് ഈ വാക്കുകള്ക്ക് അതീവ ഗൗരവമേറിയ ചില അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. പലപ്പോഴും സാധാരണ ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ സങ്കടങ്ങളെയും ദേഷ്യങ്ങളെയും ഈ വാക്കുകള് ഉപയോഗിച്ച് വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോള്, യഥാർത്ഥ മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടുകള് അനുഭവിക്കുന്നവരുടെ പ്രശ്നങ്ങള് നിസ്സാരവല്ക്കരിക്കപ്പെടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഈ വാക്കുകളുടെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥമെന്താണെന്ന് നോക്കാം,
എന്താണ് 'ട്രോമ' ?
ഒരു വ്യക്തിയുടെ അതിജീവനത്തെയോ സുരക്ഷിതത്വത്തെയോ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന തരത്തിലുള്ള കടുത്ത ആഘാതങ്ങളോടോ അപകടങ്ങളോടോ ശരീരം കാണിക്കുന്ന മാനസികവും വൈകാരികവുമായ പ്രതികരണത്തെയാണ് ട്രോമ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
കടുത്ത പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങള്, വലിയ റോഡപകടങ്ങള്, ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ പീഡനങ്ങള്, അപ്രതീക്ഷിതമായി പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വേർപാട് എന്നിവ നേരിടേണ്ടി വരുമ്പോള് ഒരു വ്യക്തിയില് ഉണ്ടാകുന്ന കടുത്ത ആഘാതമാണിത്.
ട്രോമ എന്നത് ഒരു താല്ക്കാലിക സങ്കടമല്ല. അത് വ്യക്തിയുടെ ചിന്തകളെയും, ലോകത്തെ കാണുന്ന രീതിയെയും, പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായുള്ള ബന്ധങ്ങളെയും വർഷങ്ങളോളം ദോഷകരമായി ബാധിച്ചേക്കാം. ചിലരില് ഇത് Post-Traumatic Stress Disorder പോലുള്ള ഗുരുതരമായ മാനസികാവസ്ഥകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
വഴിയില് വെച്ച് ആരോ ഒരാള് നമ്മളോട് മോശമായി സംസാരിച്ചതിനെയോ, ചെറിയൊരു വഴക്കിനെയോ 'എനിക്ക് ട്രോമയായി' എന്ന് പറയുന്നത് ഈ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
എന്താണ് 'ട്രിഗർ ?
പണ്ട് അനുഭവിച്ച കടുത്ത മാനസിക ആഘാതത്തിന്റെയോ ഭയത്തിന്റെയോ ഓർമ്മകളെ പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന ഏതെങ്കിലും ശബ്ദം, വാക്ക്, ദൃശ്യം അല്ലെങ്കില് അന്തരീക്ഷത്തെയാണ് ട്രിഗർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു തോക്കിന്റെ ട്രിഗർ അമർത്തുമ്പോള് പെട്ടെന്ന് വെടി പൊട്ടുന്നതുപോലെ, ഈ ബാഹ്യമായ കാര്യം നമ്മുടെ മനസ്സിലെ പഴയ ഭയത്തെ പെട്ടെന്ന് പുറത്തെത്തിക്കുന്നു.
പണ്ട് വലിയൊരു കാർ അപകടത്തില് പെട്ട ഒരാള്, പിന്നീട് എപ്പോഴെങ്കിലും പെട്ടെന്ന് കേള്ക്കുന്ന ഒരു വലിയ ബ്രേക്ക് ശബ്ദം കൊണ്ട് പരിഭ്രാന്തനാകുകയും, ശരീരം വിറയ്ക്കുകയും, ശ്വാസം മുട്ടല് അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യാം. ഇവിടെ ആ 'ശബ്ദം' ഒരു ട്രിഗർ ആണ്.
ഒരു ട്രിഗർ അനുഭവപ്പെടുമ്പോള് വ്യക്തിയില് വലിയ തോതില് ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടാവുകയും, താൻ വീണ്ടും ആ പഴയ അപകടത്തില് അകപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് തോന്നുകയും ചെയ്യും .
നമുക്ക് ഇഷ്ടമില്ലാത്ത ഒരു അഭിപ്രായം ആരെങ്കിലും പറയുമ്പോഴോ, ചെറിയ ദേഷ്യം തോന്നുമ്പോഴോ 'ഞാൻ ട്രിഗറായി' എന്ന് പറയുന്നത് തെറ്റാണ്. ഇഷ്ടക്കേടും ട്രിഗറും രണ്ടാണ്.
എന്തുകൊണ്ട് ഈ വ്യത്യാസം നമ്മള് അറിയണം?
ക്ലിനിക്കല് പദങ്ങളായ ഇവ സാധാരണ സംഭാഷണങ്ങളില് അമിതമായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോള് രണ്ട് വലിയ പ്രശ്നങ്ങള് ഉണ്ടാകുന്നു:
യഥാർത്ഥത്തില് കടുത്ത ട്രോമ അനുഭവിച്ച് ചികിത്സ തേടേണ്ടി വരുന്ന ആളുകളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെ മറ്റുള്ളവർ വെറും 'സാധാരണ സങ്കടം' മാത്രമായി കണ്ട് നിസ്സാരവല്ക്കരിക്കുന്നു.ആളുകള് ചെറിയ താല്ക്കാലിക വിഷമങ്ങളെ പോലും വലിയ മാനസിക രോഗങ്ങളായി സ്വയം വിലയിരുത്താൻ ഇത് കാരണമാകുന്നു.
വിഷമവും സങ്കടവും ദേഷ്യവുമെല്ലാം ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ വികാരങ്ങളാണ്. അവയെ ആ രീതിയില് തന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ നമ്മള് ശീലിക്കണം. കടുത്ത മാനസിക ആഘാതങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ മാത്രം 'ട്രോമ', 'ട്രിഗർ' എന്നീ വാക്കുകള് മാറ്റിവെക്കുക.