പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തില് ഇറാൻ കേവലം ഒരു രാജ്യം എന്നതിലുപരി, സഹസ്രാബ്ദങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകമുള്ള ഒരു മഹാശക്തിയാണ്.
മേഖലയിലെ ഏത് ചലനങ്ങളിലും ഇറാന്റെ സാന്നിധ്യം അനിവാര്യമാണ്. യുഎഇയുമായുള്ള ഇറാന്റെ ബന്ധം പരിശോധിക്കുമ്പോള്, രാഷ്ട്രീയമായ വിയോജിപ്പുകള്ക്കിടയിലും സാമ്പത്തികവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ ഇഴയടുപ്പം ഇരുരാജ്യങ്ങള്ക്കുമിടയില് ശക്തമായി നിലനില്ക്കുന്നു.
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം ഇറാന് നല്കുന്ന മുൻതൂക്കം വളരെ വലുതാണ്. ലോകത്തിലെ എണ്ണ വ്യാപാരത്തിന്റെ സിരയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഇറാന്റെ കൈകളിലാണ്. യുഎഇ ഉള്പ്പെടെയുള്ള ഗള്ഫ് രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത ഈ ജലപാതയെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനില്ക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ഈ തന്ത്രപരമായ കരുത്ത് ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കാതെ മേഖലയില് സമാധാനം അസാധ്യമാണ്. ഇറാനും യുഎഇയും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാര ബന്ധം ലോകത്തിന് തന്നെ ഒരു മാതൃകയാണ്. കടുത്ത ഉപരോധങ്ങള്ക്കിടയിലും യുഎഇ ഇറാന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാര പങ്കാളിയായി തുടരുന്നത് ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക വിപണിയുടെ കരുത്തിനെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഏതാണ്ട് 27 ബില്യണ് ഡോളറിന്റെ ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം എന്നത് ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ജനതയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ കണ്ണിയാണ്.
ദുബായിയുടെ വികസന ചരിത്രത്തില് ഇറാനിയൻ വംശജരുടെ പങ്ക് വിസ്മരിക്കാനാവില്ല. അര ദശലക്ഷത്തോളം ഇറാനികള് യുഎഇയില് താമസിക്കുകയും അവിടുത്തെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സാംസ്കാരിക വിനിമയം സംഘർഷ സാഹചര്യങ്ങളില് പോലും ഒരു പ്രതിരോധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇറാൻ ഉയർത്തുന്ന വെല്ലുവിളികളെക്കാള് ഉപരിയായി, ആ രാജ്യം നല്കുന്ന സാമ്പത്തിക സാധ്യതകളാണ് അയല്രാജ്യങ്ങള് ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.
ഇറാൻ അതിന്റെ പരമാധികാരവും തദ്ദേശീയമായ പ്രതിരോധ ശേഷിയും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന രാജ്യമാണ്. പാശ്ചാത്യ ശക്തികളുടെ ഇടപെടലുകളെ ചെറുക്കുന്നതിലൂടെ മേഖലയിലെ സ്വതന്ത്ര ശക്തിയായി മാറാൻ ഇറാന് സാധിച്ചു. മിസൈല് സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ഡ്രോണ് നിർമ്മാണത്തിലും ഇറാൻ കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങള് ലോകം അത്ഭുതത്തോടെയാണ് നോക്കിക്കാണുന്നത്. ഈ സൈനിക ശേഷി ഒരു മുന്നറിയിപ്പായി അയല്രാജ്യങ്ങള് കണക്കാക്കുന്നു.
അബ്രഹാം ഉടമ്പടി പോലുള്ള പുതിയ സഖ്യങ്ങള് മേഖലയില് രൂപപ്പെട്ടപ്പോള്, അത് തന്റെ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണെന്ന ഇറാന്റെ ആശങ്ക ന്യായമാണ്. സ്വന്തം അതിർത്തിക്കടുത്ത് ശത്രുരാജ്യങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം അനുവദിക്കില്ലെന്ന ഇറാന്റെ കർക്കശ നിലപാട് സ്വാഭാവികമായ ഒരു സുരക്ഷാ മുൻകരുതലാണ്. ഈ നിലപാടാണ് നിലവിലെ പല നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങള്ക്കും ആധാരം.
യെമനിലെയും സിറിയയിലെയും വിഷയങ്ങളില് ഇറാൻ സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടുകള് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ മാറ്റത്തിന് ആക്കം കൂട്ടിയിട്ടുണ്ട്. പലസ്തീൻ വിഷയത്തില് ഇസ്രായേലിനെതിരെ സജീവമായ പ്രതിരോധം തീർക്കുന്ന ഒരേയൊരു പ്രാദേശിക ശക്തിയായി ഇറാൻ സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് അറബ് ലോകത്തെ സാധാരണക്കാർക്കിടയില് ഇറാന്റെ സ്വാധീനം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കാരണമായിട്ടുണ്ട്.
ചബഹാർ തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഇറാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നത് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി മാറാനാണ്. ഇന്ത്യയുമായുള്ള സഹകരണം ഇറാന്റെ ഈ നീക്കത്തിന് കരുത്ത് പകരുന്നു. ഇത് യുഎഇയുടെ ലോജിസ്റ്റിക്സ് മേഖലയ്ക്ക് ഒരു മത്സരം നല്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തില് ഇത് മേഖലയിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായിക്കും.
യുഎഇയുടെ നിലവിലെ സംയമനം ഇറാന്റെ കരുത്തിനോടുള്ള ആദരവുകൂടിയാണ്. ഇറാനുമായി നേരിട്ടുള്ള ഒരു യുദ്ധം യുഎഇയുടെ ദശകങ്ങളായുള്ള സാമ്പത്തിക വളർച്ചയെ തകർക്കുമെന്ന് അബുദാബിക്ക് അറിയാം. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രകോപനങ്ങള്ക്കിടയിലും നയതന്ത്ര ചർച്ചകള്ക്കും സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനും യുഎഇ മുൻഗണന നല്കുന്നത്.
പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭാവി എന്നത് ഇറാനെ കൂടി ഉള്പ്പെടുത്തിയുള്ള ഒന്നായിരിക്കണം. ഉപരോധങ്ങളും സൈനിക ഭീഷണികളും കൊണ്ട് ഇറാനെ മാറ്റിനിർത്താനാവില്ല എന്ന് കാലം തെളിയിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ദുബായിയുടെ ആകാശത്തെ മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും കേവലം യുദ്ധോപകരണങ്ങളല്ല, മറിച്ച് തങ്ങളുടെ താല്പ്പര്യങ്ങള് അവഗണിക്കരുതെന്ന ഇറാന്റെ ശക്തമായ സന്ദേശം കൂടിയാണ്.