സാംഖ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായി കണക്കാക്കുന്നത് കപില മഹര്‍ഷിയെ ആണ്. ഈ ദര്‍ശനത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രമാണ ഗ്രന്ഥം ഈശ്വരകൃഷ്ണന്‍ എഴുതിയ ‘സാംഖ്യകാരിക’ ആണ്.
സാംഖ്യശാസ്ത്രം നല്‍കുന്ന സൈദ്ധാന്തിക ജ്ഞാനത്തെ പ്രായോഗികമായി ജീവിതത്തില്‍ പകര്‍ത്തുന്ന വഴിയാണ് യോഗ. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാനും മോക്ഷം നേടാനുമുള്ള മാര്‍ഗ്ഗമാണിത്.
ഈശ്വരകൃഷ്ണന്‍ പ്രപഞ്ചത്തെ ഇരുപത്തഞ്ചു തത്വങ്ങളായി സാംഖ്യാകാരികയിലൂടെ തരംതിരിക്കുന്നു. പുരുഷന്‍ (ആത്മാവ്), മൂലപ്രകൃതി, മഹത്(ബുദ്ധി), അഹങ്കാരം, മനസ്സ്, പഞ്ചജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങള്‍, പഞ്ചകര്‍മ്മേന്ദ്രിയങ്ങള്‍, പഞ്ചതന്മാത്രകള്‍ പഞ്ചഭൂതങ്ങള്‍ (ആകാശം, വായു, അഗ്‌നി, ജലം, പൃഥ്വി).
കുണ്ഡലിനി ശാസ്ത്രത്തിലെ ആറു പ്രധാന ചക്രങ്ങള്‍ ഈശ്വരകൃഷ്ണന്‍ പറഞ്ഞ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെയും മനസ്സിന്റെയും കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. മൂലധാരത്തില്‍ ഭൗതികമായി (പൃഥ്വി തത്വം) നില്‍ക്കുന്ന കുണ്ഡലിനി ഉണര്‍ന്ന് മുകളിലേക്ക് പോകുമ്പോള്‍, ഈശ്വരകൃഷ്ണന്‍ വിവരിച്ച ഭൗതിക തത്വങ്ങളില്‍ നിന്ന് സൂക്ഷ്മ തത്വങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രയാണം തന്നെയാണ് നടക്കുന്നത്.
ഈശ്വരകൃഷ്ണന്റെ സാംഖ്യകാരിക പ്രകാരം ദുഃഖനിവാരണത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമുള്ള ഏക വഴി ‘വിവേകഖ്യാതി’ ആണ്. അതായത്, ഞാന്‍ പ്രകൃതിയല്ല (ശരീരമോ മനസ്സോ ബുദ്ധിയോ അല്ല), മറിച്ച്‌ അതില്‍ നിന്നെല്ലാം വേറിട്ടുനി
ല്‍ക്കുന്ന ശുദ്ധബോധമായ ‘പുരുഷന്‍’ ആണെന്ന തിരിച്ചറിവ്.
‘ഏവം തത്ത്വാഭ്യാസാന്‍ നാസ്തി ന മേ നാഹമിത്യപരിശേഷമ്…’ (സാംഖ്യകാരിക – 64)
(തത്ത്വങ്ങളെ നിരന്തരം അഭ്യാസമാക്കുന്നതിലൂടെ ‘ഞാന്‍ ശരീരമല്ല, ഒന്നും എന്റേതല്ല’ എന്ന അഹങ്കാരമില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ അറിവ് ഉണ്ടാകുന്നു.)
കുണ്ഡലിനിയുണര്‍വോടെ ഓരോ ചക്രവും ഭേദിച്ച്‌ മുകളിലേക്ക് ഉയരുമ്പോള്‍ സാധകന്‍ ഭൗതിക ലോകത്തോടുള്ള ആസക്തികള്‍ ഓരോന്നായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഒടുവില്‍ ആജ്ഞാചക്രവും കടന്ന് സഹസ്രാരത്തില്‍ എത്തുമ്പോള്‍ പ്രകൃതിയും പുരുഷനും വേര്‍തിരിയുകയും, ജീവന്‍ പുരുഷതത്വത്തില്‍ (ശിവനില്‍) ലയിച്ച്‌ കുണ്ഡലിനി യോഗയിലൂടെ ശരീരത്തില്‍ അനുഭവിച്ചറിയുന്നു.
ഇത് കേവലം ചില ശാരീരിക വ്യായാമങ്ങള്‍ മാത്രമല്ല, മറിച്ച്‌ ശരീരം, ശ്വാസം, മനസ്സ് എന്നിവയെ സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു സാധനയാണ്. ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ശുദ്ധീകരണം.
കുണ്ഡലിനി ഉണരുന്നതിന് മുന്‍പ് ഊര്‍ജ്ജത്തിന് തടസ്സമില്ലാതെ ഒഴുകാന്‍ പാകത്തില്‍ നാഡീവ്യൂഹങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാണ ്‌ആസനങ്ങള്‍. സുഷുമ്‌നാ നാഡി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നട്ടെല്ലിനെ നേരെ ചൊവ്വേ നിര്‍ത്താനും അതിന്റെ വഴക്കം കൂട്ടാനും അനുയോജ്യമായ സിദ്ധാസനം, പദ്മാസനം, പശ്ചിമോത്താനാസനം എന്നിവ ശീലിക്കണം. അതിനായി
മിതാഹാരത്തിലേക്ക് സാധകന്‍ മാറണം. സാത്വികവും ലഘുവുമായ ഭക്ഷണം ശീലിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ തമോഗുണം കുറയ്‌ക്കാനും നാഡീശുദ്ധി വരുത്താനും സഹായിക്കും.
പ്രാണായാമം
ശ്വസന നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ മാത്രമേ പ്രാണശക്തിയെ നിയന്ത്രിക്കാനും കുണ്ഡലിനിയെ ഉണര്‍ത്താനും സാധിക്കൂ.
നാഡിശുദ്ധി പ്രാണായാമം (അനുലോമം വിലോമം) ഇഡ, പിംഗള നാഡികളെ ശുദ്ധീകരിച്ച്‌ പ്രാണനെ സുഷുമ്‌നയിലേക്ക് നയിക്കാന്‍ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ഭസ്ത്രിക, കപാലഭാതി: ശരീരത്തില്‍ ആവശ്യമായ ആന്തരിക താപം (അഗ്‌നി) ഉത്പാദിപ്പിക്കാന്‍ ഈ പ്രാണായാമങ്ങള്‍ സഹായിക്കുന്നു. ഈ താപമാണ് മൂലധാരത്തില്‍ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ശക്തിയെ ഉണര്‍ത്തുന്നത്.
ബന്ധങ്ങളും മുദ്രകളും
കുണ്ഡലിനി യോഗയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രായോഗിക ഘട്ടമാണിത്. ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഊര്‍ജ്ജം താഴോട്ട് പോകാതെ മുകളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാന്‍ ഈ ‘പൂട്ടുകള്‍’ സഹായിക്കുന്നു.
മൂലബന്ധം : ഗുഹ്യഭാഗത്തെ പേശികളെ സങ്കോചിപ്പിച്ചു മുകളിലേക്ക് വലിച്ചു പിടിക്കുന്ന രീതി. ഇത് മൂലധാര ചക്രത്തിലെ ഊര്‍ജ്ജത്തെ ഉണര്‍ത്തുന്നു.
ഉഡ്ഡ്യാണ ബന്ധം: ശ്വാസം പൂര്‍ണ്ണമായി പുറത്തുവിട്ട് വയര്‍ ഉള്ളിലേക്ക് ഒട്ടിച്ച്‌ പിടിക്കുന്ന രീതി. ഇത് ഊര്‍ജ്ജത്തെ മണിപൂരക ചക്രത്തിലേക്ക് ഉയര്‍ത്തുന്നു.
ജാലന്ധര ബന്ധം : താടി നെഞ്ചിനോട് ചേര്‍ത്ത് പിടിക്കുന്ന രീതി. മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്ന ഊര്‍ജ്ജം പെട്ടെന്ന് തലച്ചോറിലേക്ക് അടിച്ച്‌ ആഘാതം ഉണ്ടാക്കാതിരിക്കാന്‍ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ഈ മൂന്ന് ബന്ധങ്ങളും ഒരുമിച്ച്‌ ചെയ്യുന്നതിനെ ‘മഹാബന്ധം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കുണ്ഡലിനി സാധനയില്‍ ഇത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
ചക്ര ധ്യാനം
പ്രാണന്‍ സുഷുമ്‌നയിലൂടെ ഉയരുമ്പോള്‍ ഓരോ ചക്രങ്ങളിലും മനസ്സിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ ധ്യാനിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഓരോ ചക്രത്തിനും നിശ്ചിത രൂപവും മന്ത്രവും ഉണ്ട്.
മൂലധാര: ‘ലം’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്‌ നട്ടെല്ലിന്റെ അടിഭാഗത്ത് ധ്യാനിക്കുക.
സ്വാധിഷ്ഠാനം: ‘വം’ മന്ത്രം.
മണിപൂരകം: ‘രം’ മന്ത്രം.
അനാഹതം: ‘യം’ മന്ത്രം.
വിശുദ്ധി: ‘ഹം’ മന്ത്രം.
ആജ്ഞാ ചക്രം: ‘ഓം’ മന്ത്രം ഭ്രൂമധ്യത്തില്‍ ധ്യാനിക്കുക.
പ്രകൃതിയുടെ ശക്തി അതിശക്തമാണ്. അതിനാല്‍ കുണ്ഡലിനി യോഗയുടെ പ്രായോഗിക വശങ്ങള്‍ പുസ്തകങ്ങള്‍ നോക്കിയോ സ്വയമേവയോ ഒരിക്കലും പരിശീലിക്കാന്‍
പാടുള്ളതല്ല.
ഗുരുമുഖത്ത് നിന്ന് മാത്രം പരിശീലിക്കുക. കൃത്യമായ മാര്‍ഗ്ഗനിര്‍ദ്ദേശമില്ലാതെ കുണ്ഡലീനി യോഗ ചെയ്താല്‍ അത് നാഡീവ്യൂഹങ്ങളെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുകയും മാനസികവും ശാരീരികവുമായ അസന്തുലിതാവസ്ഥയ്‌ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യും.
യമ-നിയമങ്ങള്‍ പാലിച്ച്‌, മനസ്സ് പൂര്‍ണ്ണമായി ശാന്തമാകുമ്പോള്‍ മാത്രമേ ഈ പരിശീലനങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാവൂ.
മഹര്‍ഷി പതഞ്ജലി തന്റെ ‘യോഗസൂത്ര’ത്തില്‍ അഷ്ടാംഗയോഗത്തിന്റെ (എട്ട് പടവുകള്‍) ആദ്യത്തെ രണ്ട് പടികളായാണ് യമങ്ങളെയും നിയമങ്ങളെയും നിര്‍വ്വചിച്ചിരിക്കുന്നത്. കുണ്ഡലിനി യോഗ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ഏത് ഉന്നത ആത്മീയ പരിശീലനത്തിലേക്കും കടക്കുന്നതിന് മുന്‍പ് ഒരു സാധകന്‍ നിര്‍ബന്ധമായും വളര്‍ത്തിയെടുക്കേണ്ട വ്യക്തിത്വ ഗുണങ്ങളും അച്ചടക്കങ്ങളുമാണിവ.
സാംഖ്യ ദര്‍ശനത്തിന്റെ ഭാഷയില്‍ പറഞ്ഞാല്‍, ശരീരത്തിലെയും മനസ്സിലെയും രജോ-തമോ ഗുണങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്‌ സത്വഗുണം ഉണര്‍ത്താനുള്ള പ്രായോഗിക അടിത്തറയാണിത്.
1. യമങ്ങള്‍:
നമ്മള്‍ ജീവിക്കുന്ന സമൂഹത്തോടും ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തോടും നാം എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്ന അഞ്ച് സാര്‍വത്രിക വ്രതങ്ങളാണ് യമങ്ങള്‍.
അഹിംസ: വാക്കുകൊണ്ടോ, പ്രവൃത്തികൊണ്ടോ,്യസന്ധത പുലര്‍ത്തുക. ഉള്ളില്‍ ഒന്നുവെച്ച്‌ പുറമെ മറ്റൊന്ന് സചിന്തകൊണ്ടോ ഒരു ജീവിയെയും വേദനിപ്പിക്കാതിരിക്കുക.
സത്യം: ചിന്തയിലും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും സതംസാരിക്കാതിരിക്കുക.
അസ്‌തേയം: മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക. മറ്റുള്ളവരുടെ ധനമോ, വസ്തുക്കളോ, അവകാശങ്ങളോ കവര്‍ന്നെടുക്കാന്‍ ആഗ്രഹിക്കാതിരിക്കുക.
ബ്രഹ്‌മചര്യം: കേവലം ശാരീരികമായ അടക്കിവെക്കല്‍ മാത്രമല്ല ഇത്. നമ്മുടെ ഊര്‍ജ്ജത്തെ (പ്രത്യേകിച്ച്‌ ലൈംഗിക ഊര്‍ജ്ജത്തെ) ഭൗതിക ആസക്തികളില്‍ മാത്രം കളയാതെ ഉന്നതമായ ആത്മീയ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ക്കായി തിരിച്ചുവിടുക.
അപരിഗ്രഹം: അമിതമായ ആഗ്രഹങ്ങളും അത്യാഗ്രഹവും ഇല്ലാതിരിക്കുക. ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമുള്ളതിലധികം വസ്തുക്കള്‍ ശേഖരിച്ചുവെക്കാതിരിക്കുക.
(തുടരും)