"കല ഒരു തപസ്യയാണ്, ജീവിതം അതിന്റെ സമർപ്പണവും." ഈ വാക്യം വെറുമൊരു ചിന്തയായി ഉച്ചരിക്കാതെ, സ്വന്തം ജീവിതംകൊണ്ട് അതിന് അർത്ഥവും ആഴവും പകർന്നുനല്കിയ സർഗ്ഗപ്രതിഭയായിരുന്നു പ്രിയപ്പെട്ട സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി.
ആ മഹാകലാകാരന്റെ വിയോഗം ഒരു വ്യക്തിയുടെ വേർപാടായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. കലയും സംസ്കാരവും സംഗീതവും നാടകവും ദൃശ്യവിസ്മയങ്ങളും ഇഴചേർന്ന മലയാളത്തിന്റെ സർഗ്ഗഭൂപടത്തില് അദ്ദേഹം അവശേഷിപ്പിച്ച മുദ്ര കാലത്തിന്റെ മായ്ച്ചുകളയാനാവാത്ത അടയാളമായി തുടരും.
സാധാരണ അർത്ഥത്തിലുള്ള ഒരു കലാകാരനായിരുന്നില്ല സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി. മലയാളിയുടെ സൗന്ദര്യബോധത്തെ ഉണർത്തുകയും കലാസ്വാദനത്തിന്റെ പുതിയ വാതായനങ്ങള് തുറന്നുകൊടുക്കുകയും ചെയ്ത അപൂർവമായൊരു സാംസ്കാരിക സാന്നിധ്യമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കല അദ്ദേഹത്തിന് ആസ്വാദനത്തിനുള്ള ഉപാധി മാത്രമായിരുന്നില്ല; അത് ആത്മാവിന്റെ ഭാഷയും ജീവിതത്തെ കൂടുതല് മനോഹരവും അർത്ഥവത്തുമാക്കാനുള്ള ഒരു തപസ്സുമായിരുന്നു. നിശ്ശബ്ദമായി ഒരിടത്ത് നില്ക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട മനസ്സായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. ചിന്തയിലും പ്രവർത്തനത്തിലും നിരന്തരം ചലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സർഗ്ഗശക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. നാടകത്തിന്റെ അരങ്ങിലും അണിയറയിലും, സംഗീതത്തിന്റെ താളലയങ്ങളിലും, ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ ദൃശ്യഭാഷയിലും, ദൃശ്യകലയുടെ വിസ്മയലോകത്തിലും അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രതിഭയുടെ കൈയൊപ്പ് പതിപ്പിച്ചു. ഭാവനയുടെ അനന്തസാധ്യതകളെ കൃത്യമായ ആസൂത്രണപാടവത്തോടും അതിശയകരമായ സംഘാടകശേഷിയോടും ചേർത്തുനിർത്തിയതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സവിശേഷത.
തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക മുഖച്ഛായയ്ക്ക് പുതിയൊരു വർണ്ണപ്പകിട്ടേകുന്നതില് സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ സംഭാവന അതുല്യമാണ്. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില് നിന്നുള്ള പ്രഗത്ഭരായ കലാകാരന്മാരെയും കലാപ്രതിഭകളെയും കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിലേക്ക് ആനയിച്ച 'സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവല്' ഒരു ഉത്സവം എന്നതിലുപരി, ലോകസംസ്കാരവും കേരളത്തിന്റെ കലാപാരമ്പര്യവും തമ്മിലുള്ള ഒരു സാംസ്കാരിക സംവാദമായി മാറുകയായിരുന്നു. കലയുടെ അതിരുകള് ദേശാതിർത്തികളാല് നിർവചിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് മലയാളിക്ക് അനുഭവത്തിലൂടെ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയ ആ മഹത്തായ സംരംഭം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘദർശിത്വത്തിന്റെയും അക്ഷീണമായ കർമ്മശേഷിയുടെയും സാക്ഷ്യമാണ്.
പ്രതിസന്ധികള് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്രയില് പലപ്പോഴും വഴിമുടക്കിയിട്ടുണ്ടാകാം. എന്നാല് അവയ്ക്കു മുന്നില് പിൻവാങ്ങുന്ന സ്വഭാവമായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. പ്രതികൂലതകളെ സർഗ്ഗശക്തിയുടെ ഇന്ധനമാക്കി മാറ്റി മുന്നേറുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതി. കറുത്ത മേഘങ്ങള് ആകാശം മൂടുമ്പോഴും ഉള്ളിലെ സർഗ്ഗസൂര്യനെ അണയാൻ അനുവദിക്കാത്ത ആ മനസ്സ്, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ മഹത്വം എന്താണെന്ന് വരുംതലമുറകളോട് പറയുന്ന ഒരു പാഠപുസ്തകം തന്നെയാണ്.
തപസ്യ കലാ സാഹിത്യവേദിയുമായി സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്കുണ്ടായിരുന്ന ആത്മബന്ധം പ്രത്യേകം ഓർക്കേണ്ടതാണ്. തിരുവനന്തപുരം തപസ്യയുടെ രക്ഷാധികാരിയായി ദീർഘകാലം അദ്ദേഹം നല്കിയ നേതൃത്വം സംഘടനയുടെ സാംസ്കാരിക യാത്രയില് വിലമതിക്കാനാവാത്ത അധ്യായമാണ്. ഒരു ഔപചാരിക പദവിയുടെ പരിധിയില് ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ല ആ ബന്ധം. തപസ്യയുടെ പ്രവർത്തകരുടെ ഓരോ ചുവടിലും സ്നേഹത്തിന്റെയും കരുതലിന്റെയും കൈത്താങ്ങായി അദ്ദേഹം നിലകൊണ്ടു. സംഘടനയുടെ പ്രതിസന്ധികളില് ധൈര്യമായി ഒപ്പം നിന്നു; ആശയപരമായ വെല്ലുവിളികളില് വഴികാട്ടിയായി; ഭാരതീയ കലാസംസ്കാരത്തിന്റെ തനിമയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അന്തസ്സും കാത്തുസൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നേറാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം പ്രവർത്തകരില് പകർന്നു.
തപസ്യയുടെ ഓരോ പ്രവർത്തകനോടും അദ്ദേഹം പുലർത്തിയിരുന്ന അടുപ്പം ഒരു സംഘടനാ ബന്ധത്തിനപ്പുറത്തുള്ളതായിരുന്നു. സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്തുനിർത്താനും ആവശ്യമായപ്പോള് തിരുത്താനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും അറിയുന്ന ഒരു മുതിർന്ന സഹയാത്രികന്റെ സാന്നിധ്യമായിരുന്നു അത്.
സംഗീതത്തോടും നാടകത്തോടും ദൃശ്യകലകളോടും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഭിനിവേശം ഒരിക്കലും ക്ഷയിച്ചില്ല. കലയുടെ ഓരോ രൂപത്തിലും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തിയത് മനുഷ്യാത്മാവിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളെയായിരുന്നു. സൗന്ദര്യത്തെ കാണാനുള്ള കണ്ണും അതിനെ മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് പകരാനുള്ള ഹൃദയവും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങള് കലാപ്രകടനങ്ങളില് അവസാനിച്ചില്ല; അവ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സില് അനുഭവങ്ങളായി അവശേഷിച്ചു.
സൗമ്യമായ പുഞ്ചിരിയും പക്വതയാർന്ന പെരുമാറ്റവും ആത്മബന്ധം പകരുന്ന വാക്കുകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമായിരുന്നു. മഹത്തായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഉടമയായിരുന്നിട്ടും മനുഷ്യരില് നിന്ന് അകന്നു നില്ക്കുന്ന ഒരു പ്രതിഭയായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. മറിച്ച്, ചുറ്റുമുള്ളവരെ ചേർത്തുനിർത്തി അവരുടെ കഴിവുകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച സ്നേഹസമ്പന്നനായ മനുഷ്യനായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം ഒരു കലാലോകത്തിന്റെ നഷ്ടമെന്നതിലുപരി, അനേകം ഹൃദയങ്ങളില് ഒരേസമയം പടർന്ന ഒരു വ്യക്തിപരമായ ശൂന്യതയായി മാറുന്നത്.
സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ ജീവിതം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഒരു വലിയ സത്യമാണ് - കല സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത് കൈകളാല് മാത്രമല്ല, ആത്മാവിന്റെ സമർപ്പണത്തിലൂടെയാണ്. ഒരു കലാകാരന്റെ മഹത്വം അയാള് സൃഷ്ടിച്ച കൃതികളുടെ എണ്ണത്തില് മാത്രം അളക്കപ്പെടുന്നില്ല; അയാള് പിന്നില് അവശേഷിപ്പിച്ച മനുഷ്യരിലും പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും ചിന്തകളിലും സ്വപ്നങ്ങളിലും അളക്കപ്പെടുന്നു. ആ അർത്ഥത്തില് സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ ജീവിതം ഒരു ദീർഘമായ സർഗ്ഗയജ്ഞമായിരുന്നു. ഇന്ന് അദ്ദേഹം ശരീരമായി നമ്മോടൊപ്പമില്ല. എന്നാല് ചില മനുഷ്യർ മരണത്തോടെ പൂർണ്ണമായി അപ്രത്യക്ഷരാകുന്നില്ല. അവർ സൃഷ്ടിച്ച ലോകത്തിന്റെ വെളിച്ചമായി, അവർ ഉണർത്തിയ സ്വപ്നങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായി, അവർ കൊളുത്തിവെച്ച ദീപശിഖയുടെ ജ്വാലയായി അവർ പിന്നെയും ജീവിക്കുന്നു. സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി എന്ന നാമം മലയാളത്തിന്റെ കലാ-സാംസ്കാരിക ആകാശത്ത് ഓർമ്മയുടെ അനശ്വരപ്രകാശമായി എന്നും നിലനില്ക്കും…