രാമായണത്തെ ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തില് വായിക്കുമ്പോള് നാം ഒരു ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കണം: ഇന്നത്തെ രാവണന് എവിടെയാണ്?
അത് ഒരു വ്യക്തിയില് മാത്രം ആണോ? അല്ല. അത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലുമുണ്ട്. അഹങ്കാരമായും അത്യാഗ്രഹമായും അസൂയയായും സ്വാര്ത്ഥതയായും മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹമായും ഒക്കെ അത് അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ നമ്മുടെ ഉള്ളില് ഒരു രാമനും ഉണ്ട് എന്നുമറിയണം. സത്യമായും കരുണയായും നീതിയായും സ്നേഹമായും ത്യാഗമായും അത് നമ്മില് തെളിയുന്നു. അതിനാല് രാമായണത്തിന്റെ യഥാര്ത്ഥ യുദ്ധം പുറത്തല്ല. അത് മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലാണ്. രാമനും രാവണനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും മനസ്സില് ഓരോ ദിവസവും നടക്കുന്നു. നാം ആരെ വിജയിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ് നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ദിശ തീരുമാനിക്കുന്നത്.
ഇന്ന് നാം കൃത്രിമബുദ്ധിയുടെ കാലഘട്ടത്തിലാണല്ലോ. യന്ത്രങ്ങള് ചിന്തിക്കുന്ന കാലം, റോബോട്ടുകള് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന കാലം, മനുഷ്യന് വിവരങ്ങളുടെ മഹാസമുദ്രത്തില് ജീവിക്കുന്ന കാലം. പക്ഷേ ഒരു ചോദ്യം നമുക്ക് മുന്നില് ഉയരുന്നു; മനുഷ്യന് കൂടുതല് അറിവ് ലഭിച്ചോ, അതോ കൂടുതല് ജ്ഞാനം ലഭിച്ചോ വിവരങ്ങള് വര്ധിച്ചു; പക്ഷേ വിവേകം വര്ധിച്ചോ?
ആശയവിനിമയ ഉപകരണങ്ങള് വര്ധിച്ചു; പക്ഷേ മനുഷ്യര് തമ്മിലുള്ള ഹൃദയബന്ധം വര്ദ്ധിച്ചോ? സമ്പത്ത് വര്ധിച്ചു; പക്ഷേ സംതൃപ്തി വര്ധിച്ചോ? ഇവിടെയാണ് രാമായണത്തിന്റെ പ്രസക്തി. സാങ്കേതികവിദ്യ നമ്മോട് എങ്ങനെ ജീവിക്കാം എന്ന് പഠിപ്പിച്ചേക്കാം. പക്ഷേ രാമായണം നമ്മോട് എന്തിനുവേണ്ടി ജീവിക്കണം എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രം മനുഷ്യന് ശക്തി നല്കുന്നു. ധര്മ്മം ആ ശക്തിക്ക് ദിശ നല്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ഒന്നിച്ചാല് മാത്രമാണ് മനുഷ്യജീവിതം പൂര്ണമാകുന്നത്.
രാമായണം ഇന്നത്തെ കാലത്ത് വായിക്കേണ്ടത് പഴയ കഥ ആവര്ത്തിക്കാനല്ല. അതിനെ പുതിയ ചോദ്യങ്ങളിലൂടെ വായിക്കണം. രാമന് നമ്മോട് എന്താണ് പറയുന്നത്? സീത നമ്മോട് എന്താണ് പറയുന്നത്? ഭരതന് എന്താണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്? ഹനുമാന്റെ കര്മ്മശക്തിയില് നിന്ന് നമുക്ക് എന്ത് പഠിക്കാം? രാവണന്റെ പതനത്തില് നിന്ന് നമുക്ക് എന്ത് മനസ്സിലാക്കാം? ഈ ചോദ്യങ്ങള് ചോദിക്കുമ്പോഴാണ് രാമായണം ഒരു ജീവിക്കുന്ന ഇതിഹാസമായി മാറുന്നത്. ഓരോ തലമുറയും രാമായണത്തെ പുതുതായി വായിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് രാമായണം കാലഹരണപ്പെടാത്തത്. അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചാല് രാമായണത്തിന്റെ ആനുകാലിക പ്രസക്തി ഒടുവില് ഒരു വാക്യത്തില് പറയാം:
രാമായണം നമ്മെ ഭൂതകാലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥമല്ല; നമ്മുടെ വര്ത്തമാനത്തെ ശരിയാക്കാനും ഭാവിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു ജീവിതദര്ശനമാണ്. ഇന്നത്തെ ലോകത്തിന് കൂടുതല് ആയുധങ്ങളേക്കാള് ആവശ്യം സമാധാനമാണ്. കൂടുതല് സമ്പത്തിനേക്കാള് ആവശ്യം സംതൃപ്തിയാണ്. കൂടുതല് വിവരങ്ങളേക്കാള് ആവശ്യം വിവേകമാണ്. കൂടുതല് അധികാരത്തേക്കാള് ആവശ്യം ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. കൂടുതല് മത്സരത്തേക്കാള് ആവശ്യം സഹകരണമാണ്. ഇവയെല്ലാം രാമായണം നമ്മെ ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നു. രാമായണം നമ്മോട് പറയുന്നത്: ധര്മ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. വാക്കിന്റെ വില കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക. അധികാരത്തെക്കാള് മനുഷ്യനെ സ്നേഹിക്കുക. അഹങ്കാരത്തെ ജയിക്കുക. പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുക. ദുര്ബലരെ കൈപിടിച്ചുയര്ത്തുക. സത്യത്തിന്റെയും നീതിയുടെയും പാതയില് സഞ്ചരിക്കുക. ആ രീതിയില് ചിന്തിക്കുമ്പോള് രാമായണത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശമായി നമുക്ക് വിലയിരുത്താന് കഴിയുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: ”രാമനെ പുറത്തു തേടുന്നതിനു മുമ്പ്, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ രാമനെ ഉണര്ത്തുക.”
നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ സത്യത്തെ ഉണര്ത്തുമ്പോള് നമ്മുടെ കുടുംബത്തില് സമാധാനം ഉണ്ടാകും. നമ്മുടെ സമൂഹത്തില് സൗഹൃദം ഉണ്ടാകും. നമ്മുടെ ഭരണത്തില് നീതി ഉണ്ടാകും. നമ്മുടെ പ്രകൃതിയില് സന്തുലനം ഉണ്ടാകും. നമ്മുടെ ജീവിതത്തില് ധര്മ്മം ഉണ്ടാകും. അപ്പോള് മാത്രമേ രാമായണം ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം എന്നതില് നിന്ന് ജീവിക്കുന്ന ഒരു ജീവിതദര്ശനമായി മാറുകയുള്ളൂ. രാമായണം വായിക്കുക എന്നത് രാമന്റെ കഥ അറിയുക മാത്രമല്ല; രാമന്റെ ജീവിതത്തില് നിന്ന് സ്വന്തം ജീവിതത്തെ തിരിച്ചറിയുക കൂടിയാണ്.