കൊച്ചി:കുറ്റാന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്താതെ വ്യക്തികളെ കസ്റ്റഡിയില് സൂക്ഷിക്കുന്നത് ചില പ്രത്യേക നിയമസാഹചര്യങ്ങളില് നിയമവിരുദ്ധമല്ലെന്ന ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ്, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അന്വേഷണ അധികാരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള സുപ്രധാനമായ ചർച്ചകള്ക്കാണ് വഴിതുറക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന ഉറപ്പുനല്കുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലും പ്രത്യേക നിയമങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിലും ഈ ഉത്തരവിന്റെ നിയമവശങ്ങള് പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.
ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും നിയമവഴികളും
ആർട്ടിക്കിള് 21 (ജീവിതത്തിനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്രത്തിനുമുള്ള അവകാശം): നിയമം മൂലം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട നടപടിക്രമങ്ങളിലൂടെയല്ലാതെ ഒരു വ്യക്തിയുടെയും ജീവനോ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യമോ കവർന്നെടുക്കാൻ പാടില്ല. ഇവിടെ "നിയമപരമായ നടപടിക്രമം" എന്നത് നീതിയുക്തവും ന്യായവുമാകണമെന്ന് ഭരണഘടന നിർബന്ധമാക്കുന്നു.
ആർട്ടിക്കിള് 22(1), 22(2) (തടങ്കലില് വെയ്ക്കുന്നതിനെതിരെയുള്ള സംരക്ഷണം): അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഏതൊരാള്ക്കും അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങള് അറിയാനും, അഭിഭാഷകനുമായി ആലോചിക്കാനും അവകാശമുണ്ട്. കൂടാതെ, അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് 24 മണിക്കൂറിനകം (യാത്രാസമയം ഒഴിവാക്കി) അടുത്തുള്ള മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നില് ഹാജരാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രത്യേക നിയമങ്ങളിലെ വ്യവസ്ഥകളും ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷണവും
എൻ.ഡി.പി.എസ് (NDPS), പി.എം.എല്.എ (PMLA), കസ്റ്റംസ് ആക്ട് തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക നിയമങ്ങളില് പ്രാഥമിക അന്വേഷണത്തിനോ ചോദ്യം ചെയ്യലിനോ വേണ്ടി നടത്തുന്ന തടങ്കലുകള്ക്ക് പ്രത്യേക സ്വഭാവമുണ്ട്. ഇത്തരം ഘട്ടങ്ങളില് ബി.എൻ.എസ്.എസ് (BNSS) വകുപ്പ് 179 (1) പ്രകാരം മുൻകൂർ നോട്ടീസ് നല്കി വിളിപ്പിക്കുന്നതും ചോദ്യം ചെയ്യലിന്റെ ഭാഗമായി കസ്റ്റഡിയില് സൂക്ഷിക്കുന്നതും എപ്പോഴും "നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡി"യായി കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്നാണ് ജസ്റ്റിസ് കൗസർ എടപ്പഗത്തിന്റെ ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
നടപടിക്രമങ്ങളിലെ വീഴ്ചയും ജാമ്യവും
തടങ്കല് തത്വത്തില് നിയമപരമാണെങ്കിലും, സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാൻ കൃത്യമായ നടപടിക്രമങ്ങള് പാലിക്കണമെന്ന് കോടതി കർശനമായി മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നു:
സമയം രേഖപ്പെടുത്തല്: കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത സമയവും ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്ത സമയവും റെക്കോർഡുകളില് കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തണം.
നടപടിക്രമം പാലിച്ചില്ലെങ്കില്: തൃശൂർ സ്വദേശി ടി.വി. അനീഷിന്റെ കേസില് കസ്റ്റഡി സമയം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്താത്തതിലെ വീഴ്ച ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് കോടതി ജാമ്യം അനുവദിച്ചത്. അതായത്, ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം ലംഘിക്കപ്പെട്ടാല് അത് പ്രതിക്ക് അനുകൂലമായ ഘടകമായി മാറും.
ചുരുക്കത്തില്, ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളില് അന്വേഷണ ഏജൻസികള്ക്ക് നല്കിയിട്ടുള്ള അധികാരം വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഹനിക്കുന്നതിലേക്ക് എത്താതിരിക്കാൻ രേഖകളുടെ കൃത്യതയും മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ മേല്നോട്ടവും അനിവാര്യമാണെന്ന് ഈ വിധി അടിവരയിടുന്നു.