ട്രിപ്പോളി: വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക വിഭജനത്തിന് പരിഹാരം കാണാനും രണ്ട് വർഷത്തിനകം ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനും ലക്ഷ്യമിട്ട് ലിബിയയില് പുതിയ യുഎൻ പിന്തുണയുള്ള കരാർ.
രാജ്യത്തെ കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ വിഭാഗങ്ങളില് നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികള് ഉള്പ്പെട്ട '4+4 കമ്മിറ്റി'യാണ് പ്രസിഡന്റ്, പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പുതിയ റോഡ്മാപ്പിന് രൂപം നല്കിയിരിക്കുന്നത്. ( Libya 4+4 agreement)
2011ല് മുഅമ്മർ ഗദ്ദാഫി ഭരണകൂടം അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ടതിന് പിന്നാലെയാണ് ലിബിയയില് രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത രൂക്ഷമായത്. കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും കേന്ദ്രീകരിച്ച് വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ശക്തികള് രൂപപ്പെട്ടതോടെ രാജ്യം ക്രമേണ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. 2019ല് ഖലീഫ ഹഫ്തർ ട്രിപ്പോളി പിടിച്ചെടുക്കാൻ നടത്തിയ സൈനിക നീക്കം പരാജയപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് 2020ല് വെടിനിർത്തല് നിലവില് വന്നെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ വിഭജനം അവസാനിച്ചില്ല.
നിലവില് ട്രിപ്പോളി കേന്ദ്രീകരിച്ച് അബ്ദുല് ഹമീദ് ദ്ബൈബയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല ഭരണകൂടവും കിഴക്കൻ ലിബിയയില് ഹൗസ് ഓഫ് റെപ്രസന്റേറ്റീവ്സിന്റെയും ഖലീഫ ഹഫ്തറിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ലിബിയൻ നാഷണല് ആർമിയുടെയും സ്വാധീനവും തുടരുകയാണ്. ഹഫ്തറിന്റെ മകൻ സദ്ദാം ഹഫ്തറും കിഴക്കൻ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സംവിധാനത്തില് നിർണായക സ്വാധീനം നേടിയിട്ടുണ്ട്.
പുതിയ 4+4 കരാറില് ഹൗസ് ഓഫ് റെപ്രസന്റേറ്റീവ്സില് നിന്നും ഹൈ കൗണ്സില് ഓഫ് സ്റ്റേറ്റില് നിന്നും രണ്ട് വീതം പ്രതിനിധികളും ദ്ബൈബയുടെ ഭരണകൂടത്തില് നിന്നും ഹഫ്തറിന്റെ കിഴക്കൻ കമാൻഡില് നിന്നും രണ്ട് വീതം പ്രതിനിധികളുമാണുള്ളത്. ഒരൊറ്റ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരത്തിന് കീഴില് 24 മാസത്തിനകം പ്രസിഡന്റ്, പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകള് നടത്തുകയാണ് കരാറിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. 2021ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിന് കാരണമായ നിയമപരമായ തർക്കങ്ങള് പരിഹരിക്കുന്നതിനും കരാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഇരട്ട പൗരത്വമുള്ളവർക്ക് വിദേശ പൗരത്വം ഉപേക്ഷിക്കുമെന്ന വ്യവസ്ഥയില് പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാനും ഔദ്യോഗിക സ്ഥാനങ്ങളില് നിന്ന് മാറിയ ശേഷം സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പില് മത്സരിക്കാനും പുതിയ ക്രമീകരണം അനുമതി നല്കുന്നു. ഇത് സദ്ദാം ഹഫ്തർ ഉള്പ്പെടെയുള്ള കിഴക്കൻ നേതാക്കള്ക്ക് രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ വഴിയൊരുക്കുന്നതായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
അതേസമയം, കരാർ ലിബിയയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിക്ക് യഥാർഥ പരിഹാരമാകുമോ എന്ന കാര്യത്തില് ആശങ്ക തുടരുകയാണ്. ഹൈ കൗണ്സില് ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് നേതാവ് മുഹമ്മദ് തക്കാല കരാർ ഒപ്പിടല് ചടങ്ങ് ബഹിഷ്കരിച്ചു. പ്രസിഡൻഷ്യല് കൗണ്സില് മേധാവി മുഹമ്മദ് അല്-മൻഫിയും നടപടിക്രമങ്ങളിലെ സുതാര്യതയെയും വിദേശ ഇടപെടലിനെയും വിമർശിച്ചു. അമേരിക്ക ഉള്പ്പെടെയുള്ള വിദേശ ശക്തികളും ലിബിയൻ ഐക്യത്തിനായി സജീവമായി ഇടപെടുന്നുണ്ട്. എണ്ണമേഖലയിലെ നിക്ഷേപവും രാഷ്ട്രീയ അധികാര പങ്കിടലും ഉള്പ്പെടെയുള്ള നിർദേശങ്ങളാണ് അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാല്, മുമ്പും യുഎൻ മധ്യസ്ഥതയില് നിരവധി കരാറുകള് ഉണ്ടായിട്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് യാഥാർഥ്യമാകാത്ത സാഹചര്യത്തില് പുതിയ കരാറിന്റെ വിജയത്തിലും സംശയങ്ങള് നിലനില്ക്കുന്നു.
15 വർഷത്തെ ആഭ്യന്തര സംഘർഷത്തിനും രാഷ്ട്രീയ വിഭജനത്തിനും ശേഷം ലിബിയയെ ഒരൊറ്റ ഭരണകൂടത്തിന് കീഴില് കൊണ്ടുവരാൻ '4+4' കരാറിന് കഴിയുമോ എന്നതാണ് ഇനി നിർണായക ചോദ്യം. കരാർ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നാലും അധികാരവും സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളും കൈവശമുള്ള വിഭാഗങ്ങള് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം അംഗീകരിച്ച് അധികാരം ഒഴിയുമോ എന്നതില് ഇപ്പോഴും വ്യക്തതയില്ല.
Summary: Libya's rival political and military factions have signed a UN-backed "4+4" agreement aimed at establishing a unified executive authority and holding presidential and parliamentary elections within 24 months. However, deep mistrust, competing power centres and concerns over foreign influence could make implementation difficult.