अशा वेळी या विश्वातील पहिला महिला-केंद्रित चित्रपट म्हणून 'अल्फा'कडे मोठ्या उत्सुकतेने पाहिले जात होते. आलिया भट्ट आणि शर्वरी यांसारख्या दमदार अभिनेत्री, बॉबी देओलसारखा प्रभावी खलनायक, अनिल कपूरचा अनुभव आणि भव्य निर्मितीमूल्ये… कागदावर सर्व काही परिपूर्ण वाटत होते. मात्र पडद्यावर ही सगळी ताकद एकत्र येऊनही अपेक्षित परिणाम साधण्यात चित्रपट अपयशी ठरतो.

'अल्फा'चा सर्वात मोठा कमकुवत दुवा म्हणजे त्याची पटकथा. स्पाय थ्रिलर म्हटले की रहस्य, अनपेक्षित वळणे, बुद्धिमान संघर्ष आणि सतत खिळवून ठेवणारी मांडणी अपेक्षित असते. पण येथे कथा सुरुवातीपासूनच अत्यंत अंदाजे वाटते. पुढे काय घडणार आहे याचा अंदाज प्रेक्षक सहज बांधू शकतो. त्यामुळे उत्कंठा निर्माण होत नाही आणि चित्रपटाचा प्रवास अनेक ठिकाणी सपाट वाटू लागतो. अनेक प्रसंग केवळ पुढचा प्रसंग जोडण्यासाठी लिहिले आहेत, अशी भावना निर्माण होते. शिव रावेल या दिग्दर्शकाने चित्रपटाला मोठा कॅनव्हास दिला असला, तरी त्या भव्यतेमध्ये भावनिक गुंतवणूक हरवली आहे. पात्रांचे संघर्ष, त्यांची मानसिकता किंवा नात्यांमधील गुंतागुंत पुरेशी प्रभावीपणे उभी राहत नाही. त्यामुळे प्रेक्षक पात्रांशी जोडले जात नाहीत. स्पाय चित्रपटांमध्ये अ‍ॅक्शनइतकीच भावनिक बाजूही महत्त्वाची असते, पण 'अल्फा'मध्ये ती फारशी परिणामकारक ठरत नाही.

आलिया भट्ट ही आजच्या पिढीतील सर्वात सक्षम अभिनेत्रींपैकी एक आहे. अभिनयाच्या बाबतीत तिने अनेक चित्रपटांत स्वतःची क्षमता सिद्ध केली आहे. या चित्रपटातही ती आपल्या भूमिकेसाठी पूर्ण प्रामाणिकपणे प्रयत्न करते. तिच्या चेहऱ्यावरची तीव्रता, संवादफेक आणि भावनिक प्रसंगांमधील अभिनय प्रभावी आहे. मात्र तिच्या पात्रालाच आवश्यक ती खोली मिळत नसल्यामुळे तिच्या अभिनयालाही मर्यादा येतात. एखाद्या दमदार पात्राऐवजी ती अनेकदा केवळ अ‍ॅक्शन दृश्ये पूर्ण करणारी व्यक्तिरेखा वाटते. तिच्या प्रवेशदृश्यात ज्या प्रकारची दणकट स्टार एंट्री अपेक्षित होती, ती मात्र फारशी प्रभावी ठरत नाही. चित्रपटातील सर्वात सकारात्मक बाब म्हणजे शर्वरी. तिचा स्क्रीन प्रेझेन्स आकर्षक आहे. ती पडद्यावर दिसली की चित्रपटात एक वेगळी ऊर्जा निर्माण होते. तिची अ‍ॅक्शन, आत्मविश्वास आणि सहज अभिनय लक्ष वेधून घेतो. दुर्दैवाने तिला मिळालेली स्क्रीन टाइम आणि व्यक्तिरेखेची व्याप्ती मर्यादित आहे. तिच्या पात्रामध्ये अधिक विकास झाला असता तर चित्रपटाला मोठा फायदा झाला असता. भविष्यात ती स्वतंत्रपणे मोठ्या अ‍ॅक्शन चित्रपटाची नायिका होऊ शकते, अशी क्षमता 'अल्फा'मध्ये स्पष्टपणे दिसून येते.

बॉबी देओलला खलनायक म्हणून सादर करण्यामागची कल्पना चांगली असली तरी त्याच्या पात्राची उभारणी प्रभावी झालेली नाही. 'अ‍ॅनिमल'नंतर त्याच्याकडून मोठ्या अपेक्षा होत्या. पण येथे त्याची व्यक्तिरेखा फारशी धोकादायक वाटत नाही. त्याच्याकडे आवश्यक ती भीती, करिष्मा आणि मानसिक ताकद जाणवत नाही. त्यामुळे नायक-खलनायक संघर्षही अपेक्षित उंची गाठत नाही.अनिल कपूरसारखा अनुभवी अभिनेता चित्रपटात असूनही त्याचा पुरेसा वापर झालेला नाही. त्याच्या अभिनयात नेहमीप्रमाणे सहजता आहे, पण पटकथा त्याला विशेष काही करण्याची संधी देत नाही. इतक्या सक्षम कलाकाराला केवळ उपस्थितीपुरते मर्यादित ठेवणे ही मोठी उणीव म्हणावी लागेल. अ‍ॅक्शन हा चित्रपटाचा महत्त्वाचा भाग असायला हवा होता. काही दृश्यांची कल्पना उत्तम असली तरी संपादनामुळे त्यांचा प्रभाव कमी होतो. जलद कट्स, सतत बदलणारे कॅमेरा अँगल्स आणि अति वेगवान एडिटिंग यामुळे अनेक अ‍ॅक्शन सीक्वेन्स नीट अनुभवताच येत नाहीत. लढाईची कोरिओग्राफी पाहण्याऐवजी ती लपवली जात असल्यासारखी वाटते. त्यामुळे प्रेक्षकांवर अपेक्षित परिणाम होत नाही.

तांत्रिकदृष्ट्या मात्र चित्रपट सक्षम आहे. छायांकन, लोकेशन्स, प्रॉडक्शन डिझाईन आणि पार्श्वसंगीत चित्रपटाला मोठेपणाची जाणीव करून देतात. प्रत्येक फ्रेममध्ये खर्च दिसतो. पण केवळ भव्य दृश्यरचना एखाद्या चित्रपटाला महान बनवत नाही. त्यासाठी मजबूत कथा आणि प्रभावी लेखन आवश्यक असते. हीच गोष्ट 'अल्फा'मध्ये कमी पडते. चित्रपटातील काही प्रसंग नक्कीच टाळ्या मिळवतात. विशेषतः शर्वरीची एंट्री आणि शेवटाकडे येणारा हृतिक रोशनचा विशेष प्रवेश प्रेक्षकांना उत्साहित करतो. त्या काही मिनिटांमध्ये चित्रपट अचानक जिवंत झाल्यासारखा वाटतो. यशराज स्पाय युनिव्हर्सची ओळख असलेली ती ऊर्जा त्या क्षणांमध्ये जाणवते. मात्र दुर्दैवाने असे क्षण फार कमी आहेत. चित्रपटाचा दुसरा अर्धा भाग कथेला मोठे वळण देण्याचा प्रयत्न करतो. पण तो ट्विस्ट फारसा धक्का देत नाही. उलट तो सहज ओळखता येतो. त्यामुळे क्लायमॅक्समध्ये अपेक्षित थरार निर्माण होत नाही. चित्रपट संपल्यानंतर मनात राहते ती भव्य निर्मितीची आठवण; कथा किंवा पात्रांची नव्हे.

'अल्फा' हा वाईट चित्रपट नाही; पण तो ज्या उंचीवर पोहोचू शकला असता, त्या तुलनेत तो निश्चितच निराश करतो. दमदार कलाकार, मोठे बजेट, उत्कृष्ट तांत्रिक बाजू आणि लोकप्रिय स्पाय युनिव्हर्स असूनही चित्रपटाला आत्मा देणारी कथा आणि प्रभावी पटकथा नसल्यामुळे तो प्रेक्षकांच्या मनात ठसा उमटवू शकत नाही. एकंदरीत पाहता, 'अल्फा' हा डोळ्यांना आकर्षक पण मनाला फारसा न भिडणारा स्पाय थ्रिलर आहे. आलिया भट्ट आणि शर्वरी यांचे प्रयत्न कौतुकास्पद आहेत, तांत्रिक बाजूही मजबूत आहे; मात्र कमकुवत लेखन, अंदाजे कथा आणि प्रभावहीन खलनायक यामुळे चित्रपटाची उंच भरारी घेण्याची संधी हुकते. यशराज स्पाय युनिव्हर्समधील हा एक महत्त्वाकांक्षी प्रयत्न असला तरी तो अपेक्षित दर्जा गाठत नाही. जर तुम्ही केवळ मोठ्या पडद्यावरील अ‍ॅक्शन आणि स्टारकास्टसाठी चित्रपट पाहणार असाल तर एकदा पाहू शकता; मात्र दमदार कथा आणि थरारक अनुभवाची अपेक्षा असेल तर 'अल्फा' थोडी निराशा पदरी टाकतो.

स्टार -*** (३/५)

(लेखक चित्रपट अभ्यासक,समीक्षक व पटकथाकार आहेत.)