मुद्दा ‘जाहिरात’ हा आहे, पण यामुळे आता बंगालच्या अस्मितेवरून थेट राजकीय लढाई सुरू झाली आहे.

यावेळी पश्चिम बंगालच्या निवडणूक राजकारणातील मुद्दा विकास किंवा रोजगार नसून, ‘जाहिरात’ हा एकच शब्द आहे. हा शब्द आता जाहीरनाम्यांशी समानार्थी राहिलेला नाही, तर तो राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांच्या केंद्रस्थानी आला आहे.

भाजपने १९०५ सालापासूनच्या बंगालच्या वादग्रस्त इतिहासाशी थेट संबंध जोडून तृणमूल काँग्रेसला (TMC) कोंडीत पकडण्यास सुरुवात केली आहे.

“पंतप्रधानांना मातृभाषेचा आदर कसा करायचा माहीत नाही” PM Modi vs TMC

बेलेघाटा मतदारसंघातील तृणमूल काँग्रेसचे उमेदवार कुणाल घोष यांनी पंतप्रधानांवर थेट हल्ला चढवला आहे. ते म्हणाले, “पंतप्रधानांना त्यांच्या मातृभाषेत बोलता येत नाही. जर ते हिंदीत भाषण देऊ शकत नसतील, तर त्यांच्या शब्दांना काही अर्थ नाही. ते बंगालचा अपमान करत आहेत. ते बंगाली भाषेचा पूर्णपणे अपमान करत आहेत. हे बरोबर नाही. ते मर्यादा ओलांडत आहेत.”

“तुष्टीकरणाच्या खेळात बंगालची ओळख पुसली ”

कूचबिहारमधील एका सभेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी टीएमसीच्या जाहीरनाम्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आणि एक गंभीर आरोप केला. ते म्हणाले, “या तुष्टीकरणाच्या खेळात बंगालची महान ओळख डागाळली जात आहे. तुमच्या लक्षात आले असेल की टीएमसीने नुकताच आपला जाहीरनामा प्रसिद्ध केला आहे, पण त्याचे शीर्षक बंगाली भाषेत न ठेवता त्याला ‘प्रमोशन’ म्हटले जात आहे. कल्पना करा की बंगालची ओळख कशी बदलली जात आहे.”

पंतप्रधानांनी ‘घोषणा’ या शब्दाला इतिहासाशी जोडून आणखी गंभीर आरोप केले: “१९०५ मध्ये बंगालमधील धार्मिक शक्तींनी ‘लाल घोषणा’ काढली होती, ज्यामुळे हिंदूंचा नरसंहार झाला. टीएमसी आपल्याला त्याची आठवण करून देऊ इच्छिते. हे घृणास्पद तुष्टीकरण बंगालचा सन्मान आणि संस्कृती नष्ट करण्याचा कट आहे.” त्यांनी जनतेला आवाहन केले की, “आता पुरे झाले,” आणि बंगालने आपली ओळख जपण्यासाठी भूमिका घेतली पाहिजे.

“घोषणा” वरून राजकीय लढाई – विरोधकांचा प्रतिहल्ला PM Modi vs TMC

पंतप्रधानांच्या वक्तव्यानंतर, विरोधकांनी ते “दिशाभूल करणारे आणि अनावश्यक” असल्याचे म्हटले. टीएमसी खासदार सागरिका घोष यांनी सोशल मीडियावर लिहिले, “पंतप्रधान मोदींचे हे पूर्णपणे मूर्खपणाचे वक्तव्य आहे.

‘घोषणा’ हा ‘जाहीरनामा’ या शब्दाचा बंगाली प्रतिशब्द आहे, जो अनेक भाषांमध्ये वापरला जाणारा एक सामान्य शब्द आहे. हे राजकारण नाही-हे बौद्धिक दिवाळखोरी आणि अज्ञानाचे प्रदर्शन आहे. हे मूर्खपणाचे, धोकादायक आणि दिशाभूल करणारे आहे.”

दरम्यान, कीर्ती आझाद यांनीही या मुद्द्यावरून पंतप्रधानांवर हल्लाबोल करत म्हटले, “मी तुमच्यासमोर ‘ड्रीम ड्रीम’ सादर करत आहे. हे पंतप्रधान मोदींचे एक अशिक्षित आणि मूर्खपणाचे विधान आहे. हे राजकारण नाही. हे बौद्धिक दिवाळखोरी आणि अज्ञानाचे प्रदर्शन आहे. हे मूर्खपणाचे, धोकादायक आणि दिशाभूल करणारे आहे.”

“शब्द नाही, तर प्रतीक” PM Modi vs TMC

भाजप नेते सुधांशू त्रिवेदी यांनी हा मुद्दा उपस्थित करत म्हटले की, ‘इश्तेहार’ या शब्दाचा वापर विनाकारण झालेला नाही. त्यांच्या मते, हा शब्द इतिहासातील एका संवेदनशील घटनेची आठवण करून देतो. त्यांनी विचारले, “टीएमसीने आपल्या जाहीरनाम्यासाठी ‘इश्तेहार’ हा शब्द का निवडला, हे स्पष्ट करावे. हा बंगाली शब्द आहे का? हा एक पर्शियन शब्द आहे, जो उर्दूमध्ये अधिक वापरला जातो.”

भाजपने दावा केला की, १९०५ मध्ये, ढाक्याच्या नवाबाच्या राजवटीत, समाजात फूट पाडण्याच्या आणि एका विशिष्ट समुदायाविरुद्ध वातावरण निर्माण करण्याच्या उद्देशाने काढलेल्या पत्रकांसाठी हाच शब्द वापरला गेला होता.

इतिहासापासून वर्तमानापर्यंत PM Modi vs TMC

इतिहासाकडे पाहिल्यास, १९०५ ते १९०७ हा काळ बंगालसाठी मोठ्या उलथापालथीचा होता. लॉर्ड कर्झनने केलेल्या बंगालच्या फाळणीनंतर, ‘स्वदेशी चळवळी’ची लाट आणि ‘वंदे मातरम’ची घोषणा अधिक तीव्र झाली होती. याच काळात इब्राहिम खानने लिहिलेले ‘लाल इश्तहार’ नावाचे एक पत्रक समोर आले.

हा दस्तऐवज ढाक्याच्या नवाबाच्या प्रभावाखाली असलेल्या भागांमध्ये वितरित करण्यात आला. इतिहासकारांच्या मते, स्वदेशी चळवळ आणि हिंदूंच्या विरोधात मुस्लिम समाजाला संघटित करणे हा या पत्रकाचा उद्देश होता. भाजप आता हा ऐतिहासिक संदर्भ सध्याच्या राजकारणाशी जोडून पाहत आहे.

भाषा विरुद्ध राजकारण, निवडणुकीपूर्वी तापत आहे PM Modi vs TMC

बंगाल विधानसभा निवडणुकीपूर्वीचा वाद आता केवळ शब्दांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. ‘इश्तहार’वरील चर्चा आता भाषा, इतिहास आणि अस्मितेच्या राजकारणात बदलली आहे. एकीकडे भाजप याला "तुष्टीकरण आणि सांस्कृतिक बदलाचा" मुद्दा बनवत आहे, तर दुसरीकडे टीएमसी याला "बंगाली अस्मिता आणि भाषेचा आदर" याच्याशी जोडून मांडत आहे.