US Iran War : इराणमधील होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील २८ फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या तणावाने जगभरात चिंता निर्माण केली आहे. अमेरिका आणि इराणच्या सैन्यांमधील या संघर्षाचा परिणाम संपूर्ण मध्य-पूर्व (पश्चिम आशिया) प्रदेशावर होत आहे.
इराण सध्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीसंदर्भात ओमानसोबत चर्चा करत आहे. तथापि, ओमानजवळ एका मालवाहू जहाजावर झालेल्या ताज्या हल्ल्यामुळे चर्चेत कोंडी होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इशारा दिला आहे की, त्यांच्या अटी पूर्ण करण्याची ही इराणची शेवटची संधी आहे. इराणने म्हटले आहे की, ते धमक्यांकडे लक्ष देत नाही आणि हल्ला झाल्यास प्रत्युत्तर देण्यासाठी त्यांचे सैन्य सज्ज आहे.
अल जझीराच्या वृत्तानुसार, युनायटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड ऑपरेशन्स (यूकेएमटीओ ऑपरेशन्स सेंटर) ने आपल्या ‘एक्स’ हँडलवर ओमानजवळ एका मालवाहू जहाजावर झालेल्या वस्तू हल्ल्याची माहिती दिली आहे. ओमानमधील खसाबच्या ईशान्येस २० सागरी मैल (३७ किलोमीटर) अंतरावर एका मालवाहू जहाजाला अज्ञात वस्तूने (क्षेपणास्त्राने) धडक दिल्याचे सांगण्यात आले आहे. अधिकारी या घटनेची चौकशी करत आहेत. केंद्राने या भागातील जहाजांना सावधगिरीने प्रवास करण्याचा आणि कोणत्याही संशयास्पद हालचालींची माहिती देण्याचा सल्ला दिला आहे.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीसंदर्भात ओमानसोबतच्या वाटाघाटी पुढे सरकत असल्याचे इराणने प्रथमच जाहीरपणे सांगितले आहे. इराणने अमेरिकेसोबत थेट चर्चा होत असल्याचे नाकारले आहे. कतार आणि पाकिस्तानसह प्रादेशिक मध्यस्थ होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी पडद्यामागे काम करत आहेत. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सोमवारी जाहीर केले की, ओमानसोबतच्या वाटाघाटी जहाजांसाठी तात्पुरता मार्ग तयार करण्यावर केंद्रित आहेत. जर या वाटाघाटी यशस्वी झाल्या, तर या जलमार्गातील इराण आणि ओमान या दोन्ही देशांचे मार्ग एकत्र जोडले जातील. मध्यस्थांच्या मते, इराण आणि अमेरिका यांच्यात विश्वास निर्माण करण्याच्या दिशेने हे पहिले पाऊल असू शकते.
या राजनैतिक घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर, इराणने म्हटले आहे की त्यांना अमेरिकेच्या धमक्यांची चिंता नाही. देशाची लष्करी प्रतिबंधक शक्ती अबाधित आहे. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्स कॉर्प्सने कोणत्याही धोक्याला प्रत्युत्तर देण्याची आपली तयारी जाहीर केली आहे. याला प्रतिसाद म्हणून, अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (सेंटकॉम) म्हटले आहे की, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील व्यापारी जहाजांचे संरक्षण करण्यासाठी अमेरिकी सैन्य पूर्णपणे तयार आहे. शांततेच्या प्रयत्नांदरम्यान, ट्रम्प यांनी इराणवर अमेरिकेच्या पूर्वी नियोजित ‘मोठ्या’ हल्ल्याची पुष्टी केली, परंतु संयम बाळगणे पसंत असल्याचे सांगितले.
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी ओव्हल ऑफिसमध्ये पत्रकारांना सांगितले की, हा हल्ला २८ फेब्रुवारीच्या हल्ल्यापेक्षा मोठा ठरला असता. आखाती देशांच्या आग्रहानंतर, त्यांनी संयम बाळगण्याचा निर्णय घेतला आणि हल्ला पुढे ढकलला. जर हा हल्ला झाला असता, तर इराणमधील हजारो लोकांचा मृत्यू झाला असता. त्यांनी पुनरुच्चार केला की आता अटी स्वीकारणे हे इराणी सरकारवर अवलंबून आहे. ट्रम्प यांनी सांगितले की ही इराणची शेवटची संधी आहे. जर इराणने आपला अणुशस्त्र कार्यक्रम थांबवला नाही आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील आपली भूमिका बदलली नाही, तर त्याचे परिणाम गंभीर असतील.
हेही पहा –