वेदना, आजार, सामाजिक बंधने आणि वैयक्तिक द्वंद्व यांना सामोरे जाताना त्यांची मैत्री आशेचा दीप बनते. ही कादंबरी केवळ संघर्षांची नाही, तर स्वतःचा आवाज शोधणाऱ्या आणि 'नाही' ला 'हो' मध्ये बदलणाऱ्या स्त्रीशक्तीची प्रेरणादायी गाथा आहे. डॉ. अपर्णा पाटील यांच्या बाऊंड बाय डेस्टिनी या पुस्तकाचे प्रकाशन शनिवारी ( ता. ११ ) होत आहे. त्यानिमित्ताने या पुस्तकाबद्दल लेखिकेचे मनोगत….

मी सर्वसाधारणपणे स्त्रियांच्या सामर्थ्याने आणि धैर्याने प्रचंड प्रभावित आहे. या विचाराचे बीज माझ्या पितृक आणि मातृक आजींनी पेरले. त्यांनी आपल्या आयुष्यात विविध भूमिका अत्यंत समर्थपणे निभावल्या. त्या कोणत्याही कॉर्पोरेट संस्थांच्या सीईओ नव्हत्या किंवा व्यावसायिक अर्थाने त्यांचे करिअर नव्हते; पण त्यांच्याकडे आजच्या स्त्रियांना हव्या असलेल्या असंख्य गुणांचा खजिना होता. त्यांच्याच प्रतिबिंबाप्रमाणे माझी आई आणि मावशीही घडल्या. माझ्या आयुष्यातील या विलक्षण स्त्रियांच्या जीवनातूनच या कादंबरीला प्रेरणा मिळाली आहे. ही कादंबरी असंख्य अनोळखी, न ऐकल्या गेलेल्या आवाजांच्या शांत ताकदीतून जन्माला आली आहे. ही कथा आहे वेदनेतून विणलेल्या धैर्याची, संकटांतून घडलेल्या जिद्दीची आणि कधीही हार न मानणाऱ्या आशेची.

या कथेमध्ये केंद्रस्थानी आहेत तीन तरुण मुली. सुरुवातीला एकमेकींसाठी अनोळखी पण प्रत्येकाच्या मनात एक वादळ दडलेले. नियती त्यांना कोणत्याही भव्य योजनेतून नाही, तर एका साध्या, अनपेक्षित भेटीतून एकत्र आणते, आणि ती भेट हळूहळू असामान्य ठरते. योगायोगाने सुरू झालेला हा प्रवास मैत्रीत रूपांतरित होतो आणि त्या मैत्रीतून एक सामूहिक उद्दिष्ट जन्म घेते. पहिली मुलगी असह्य दुःखाचे ओझे घेऊन जगत असते. समाजाच्या तथाकथित 'मान-सन्माना'च्या क्रूर कल्पनेमुळे तिने आपल्या प्रिय व्यक्तीला गमावलेले असते. भीती आणि कलंक यांना शरण न जाता ती लढण्याचा निर्णय घेते. केवळ आपल्या प्रेमासाठी नव्हे, तर न्याय, सन्मान आणि स्वतःच्या आयुष्याचा निर्णय घेण्याच्या अधिकारासाठी. तिचा संघर्ष केवळ कायदेशीर नसून नैतिक, सामाजिक आणि अत्यंत वैयक्तिक आहे. दुसरी मुलगी स्वतःच्या शरीराशीच लढत असते. कर्करोगाचे निदान झाल्यानंतर ती निराशा आणि निर्धार यांच्या नाजूक टप्प्यावर उभी राहते. मात्र आजाराला स्वतःची ओळख बनू न देता ती त्याच्याशी सकारात्मकतेने सामना करण्याचा निश्चय करते. तिचा प्रवास सहनशक्ती, श्रद्धा आणि अशा जाणीवेचा आहे की खरी ताकद अनेकदा रुग्णालयाच्या मार्गांमध्ये आणि शांत प्रार्थनांमध्ये जन्म घेते. तिसरी मुलगी मोकळ्या मैदानाची स्वप्ने पाहते. परिश्रम आणि शिस्तीतून मिळवलेल्या विजयाची. ती एक क्रीडापटू होण्याची, पदके आणि यशाची स्वप्ने बाळगते. पण घरातील अपेक्षा तिच्यावर ओझे बनतात. तिचे आई-वडील जिथे डॉक्टरचा कोट पाहतात, तिथे ती स्वतःला विजेत्याच्या जर्सीत पाहते. तिचा संघर्ष आजार किंवा हिंसेविरुद्ध नसून परंपरा, दबाव आणि आपल्या प्रियजनांना निराश करण्याच्या भीतीविरुद्ध आहे. स्वतःच्या पातळीवर त्या तिघी आपापले संघर्ष लढतात. पण एकत्र आल्यावर त्यांना समजते की मैत्री ही आसरा, शस्त्र आणि अंधारातला प्रकाशही ठरू शकते. त्या शिकतात की उद्दिष्ट कुणाकडून दिले जात नाही. ते धैर्याने घडवावे लागते. त्यांच्या नात्यामुळे वेदना शक्तीत आणि स्वप्ने दृढनिश्चयात परिवर्तित होतात.

ही कादंबरी केवळ दुःखाची नाही; ती उभारीची कथा आहे. गुदमरवणाऱ्या परंपरांना प्रश्न विचारण्याची, जखम देणाऱ्या अन्यायाला सामोरे जाण्याची आणि जग शंका घेत असताना स्वतःवर विश्वास ठेवण्याची ही कहाणी आहे. 'नाही' असे सांगितलेल्या प्रत्येक मुलीला समर्पित अशी ही कादंबरी आहे. जिने शांतपणे आपल्या भविष्याला 'हो' म्हणण्याचा निर्णय घेतला. सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, ही प्रतिकूल परिस्थितीत मिळवलेल्या यशाची कथा आहे. जी दाखवते की हानी, आजार आणि विरोध यांच्यातही आशा टिकून राहू शकते आणि स्वप्ने पूर्ण होऊ शकतात. तसेच, जातिव्यवस्था आणि पितृसत्ताकतेसारख्या नाजूक सामाजिक प्रश्नांनाही ही कादंबरी अत्यंत संवेदनशीलपणे स्पर्श करते.

इये मराठीचिये नगरी

मराठी साहित्य, संस्कृती, समाज आणि विचारांचे दर्जेदार लेख वाचण्यासाठी आमचे फेसबुक पेज फॉलो करा.

मराठी विचारांची डिजिटल नगरी